Bütçe açığını kapatmak için yapılan zamlar, yükseltilen vergilerden sonra temmuz ayı enflasyonu beklendiği şekilde oldukça yüksek çıktı. Sekiz aydan bu yana devam eden baz etkisi ve bedava verilen gaz etkisi nedeniyle düşme eğilimine giren oranlar tekrar yükseliş trendine girmiş gözüküyor.T.C. Merkez bankası başkanı Sn. Hafize Gaye Erkan’ın geçtiğimiz günlerde yaptığı açıklamada %22,4 olan 2023 yılı sonu enflasyon hedefini %58 e çıkarması ve 2026 yılına kadar yüksek enflasyonla mücadele edeceğimizin belirtilmesi zaten temmuz ayı enflasyonunun yüksek çıkacağının bir sinyali gibiydi.
Temmuz ayında yaşadığımız zam fırtınası, vergi ve harçların arttırılması, döviz kurlarındaki artış enflasyonun yüksek çıkmasında etkili olmuştur. Döviz kurlarının artması bile tek başına bir enflasyon sebebidir. Çünkü ülkemizde ister yerli ister yabancı olsun tüm ürünlerin fiyatı kurlara göre belirlenmektedir. En başta yaşadığımız deprem felaketinin ekonomiye yaptığı olumsuz gerçekler, seçim harcamaları, maaş ve ücretlere yapılan zamlar bütçe açığı oluşmasına sebep olmuş ve 1,1 trilyon TL lik ek bütçe yapılmasını zorunlu hale getirmiştir. Ek bütçe ise yeni vergi ve zam demek olduğuna göre yapılan zamlar ve vergi oranlarındaki artışlar bir dereceye kadar normal karşılanabilir ama bu defa biraz değil çok fazla oldu ve en düşük maaş alan emekliler başta olmak üzere birçok dar ve sabit gelirli vatandaşımızı olumsuz etkiledi. Özellikle akaryakıt ürünlerine sık sık yapılan artışlar iğneden ipliğe her türlü sanayi ürünlerinin fiyatlarının yükselmesine sebep oldu. Dolayısıyla enflasyonun yükselme eğilimine girmesi de normaldir.Sn. Hafize gaye Erkan’ın açıklamalarına göre biz en az iki yıl daha yüksek enflasyonla mücadele etmeye devam edeceğiz.
TÜİK in açıkladığı verilere göre aylık enflasyon %9,5, yıllık enflasyon ise %48 olarak açıklandı. Ancak bedava verilen doğalgazın etkisini unutmamak gerekir. Doğalgazın bedava verilmesi en az iki puan enflasyon düşüklüğüne sebep olabilir. Aylık enflasyon son bir buçuk yılın en yüksek oranı oldu.
Önceki yıllarda tarla ürünleriyle sebze-meyve fiyatının eksiye düştüğü temmuz ayında sebze fiyatları yüzde 20,11, meyve fiyatları yüzde 15,65, ekmek fiyatları ise yüzde 14,40 arttı. Yüksek enflasyonun en büyük sebebi ise yakıt fiyatlarına gelen 10 TL civarında yükseliştir. Geçtiğimiz haziran ayında aylık enflasyon 3,92, yıllık enflasyon ise %38,21 olarak açıklanmıştı.
TÜİK verilerine göre temmuz ayında bir önceki yılın aynı ayına göre en az artış gösteren ana grup yüzde 19,31 ile konut oldu. Buna karşılık, yıllık artışın en yüksek olduğu ana grup ise yüzde 82,62 ile lokanta ve oteller oldu.
TÜFE ana harcama gruplarına göre yıllık değişim oranları (%), Temmuz 2023:
Ana harcama grupları itibarıyla temmuz ayında bir önceki aya göre en az artış gösteren ana grup yüzde 2,67 ile eğitim oldu. Buna karşılık, aylık artışın en yüksek olduğu ana grup ise %17,75 ile ulaştırma oldu.
TÜFE ana harcama gruplarına göre aylık değişim oranları (%), Temmuz 2023:
Temmuzda akaryakıt fiyatları bir önceki aya göre yüzde 29,04 artarak zam şampiyonu oldu. Bunu yüzde 20,11'lik artışla sebze fiyatları izledi.
Aşağıdaki grafikte en yüksek artış gösteren ürünlerin aylık değişim oranları gösterilmiştir. Grafikteki on ürünün aylık ortalama artış oranı %18,188 çıkmaktadır. TÜİK in inandırıcılığı kalmadığı ve halkın kendi enflasyonunun geçerli olduğu burada da ispatlanmıştır. Yani verilen oranların iki katı seviyesinde enflasyonla karşı karşıyayız.
