Açlık ve yoksulluk sınırı her ay çeşitli kurumlar hesaplanarak tarafından kamuoyu ile paylaşılmaktadır. Ancak genel bir bilgiden başka ne işe yaradığını, neden bu hesapların yapıldığını anlamak zor. Çünkü asgari ücret ve en düşük emekli maaşı baz alındığında açlık sınırının altında kaldığı bir gerçektir. Asgari ücret ve en düşük emekli maaşı değerlendirilmesinde limit açlık sınırı olmalıdır ve hatta sınırın üstüne çıkılmalıdır.
İnsan, yaşamını devam ettirebilmesi için alması gereken bir takım gıda ve türlerinin dört kişilik bir ailenin aylık maliyetinin toplamı açlık sınırını, buna ek olarak giyim, barınma, sağlık, eğitim, ısınma vd. giderlerin toplamı da yoksulluk sınırını vermektedir. Yaptığım bir araştırmada 222 ayda sadece 8 ay asgari ücret, açlık sınırının üzerine çıkmıştır. Bu da ülkemizde yoksul sayısının artmasına sebep olmaktadır.
Türkiye’de çalışan nüfusun yaklaşık yüzde kırkı asgari ücretle yaşamını sürdürmeye çalışmaktadır.15,5 milyon emeklinin de yaklaşık altı milyon kadarı en düşük veya daha az emekli maaşı ile yaşam mücadelesi vermektedir. Yani basit bir hesapla ülke nüfusunun yarısı açlık sınırının altındadır. Enflasyonun yüksek seyretmesi nedeniyle de açlık ve yoksulluk sınırı yükselen bir seyir izlemektedir.
Grafikte sadece 2023 yılında ocaktan bu yana kadar açlık sınırı her ay asgari ücretin altındadır. Yani ücretli ve emekli kesim yeterli beslenmek için gerekli harcamalarını yapamamaktadır ve bu da ileriye dönük başta obezite olmak üzere bir takım sağlık sorunlarının ortaya çıkabileceği anlamına gelir.
Temmuz ayında yoksulluk sınırı ise 40000 TL ye dayanmıştır. Ancak bu kadar maaş alan çalışan kesim tahminimce çok azdır.
Birleşik Metal-İş Araştırma Merkezi (BİSAM), 2023 Temmuz ayına ilişkin açlık ve yoksulluk sınırı verilerini açıkladı.
Buna göre, dört kişilik bir ailenin sağlıklı ve dengeli beslenmesi için aylık yapması gereken harcama tutarını ifade eden açlık sınırı temmuzda 11 bin 525 TL'ye yükseldi.
Bir ailenin kira, fatura, ulaşım, eğitim, sağlık, giyim gibi aylık tüm harcamalarını kapsayan yoksulluk sınırı ise temmuzda 39 bin 886 TL'ye çıktı.
BİSAM verilerine göre, Temmuz 2022’de açlık sınırı 6 bin 856 TL, yoksulluk sınırı 23 bin 715 TL idi. Yani yoksulluk sınırındaki yıllık artış oranı yüzde 68,2 oldu.
BİSAM verilerine göre, yetişkin bir erkeğin sağlıklı ve dengeli beslenmesi için tüketmesi gereken gıdaların aylık karşılığı 3 bin 191 TL olarak hesaplandı.
Bu değer, yetişkin bir kadın için 3 bin 31 TL olurken, 15-18 yaş bir genç için 3 bin 235, 4-6 yaş arası bir çocuk için 2 bin 609 lira oldu.
Sağlıklı bir biçimde beslenmenin toplam aile bütçesine maliyeti ise 11 bin 525 lira olarak tespit edildi.
Günlük 385 liralık gıda harcamaları içinde en maliyetli tüketim kalemini 116,31 lira ile süt ve süt ürünleri grubu oluşturdu.
Bunu, 77,82 TL ile et, tavuk ve balık grubu izlerken; sebze ve meyve için yapılması gereken günlük harcama tutarı ise temmuzda 89,45 liraya ulaştı.
Ekmek için yapılması gereken harcama tutarı günlük 33,38 lira iken, katı yağ ve sıvı yağ ise 20,03 liralık masraf yapılması gereken ürün grupları olarak öne çıktı.
ZAFER ÖZCİVAN
Ekonomist-Yazar
