Rusya, Ukrayna’yı kuşattı, füzelerle dövdü, kara askeriyle kuşattı derken 24 Şubat 2022 Perşembe günü Rusya Federasyonu tarafından Ukrayna topraklarına askeri saldırıyı başlattı. Uluslararası toplum, bu saldırıya karşı yoğun tepki göstermiş olsa da Rusya bildiğini okumaya devam etti.
Tepkiler, Birleşmiş Milletler (BM)’in ve Avrupa Birliği (AB) üyelerinin geniş kapsamlı yaptırım kararlarını da beraberinde getirdi. Rusya, tepkisiz kalmadı ve elindeki kozlardan birini yani tahıl sevkiyatının yapıldığı Ukrayna limanlarını askeri abluka altına aldı. Ukrayna’dan başta Kuzey Afrika ülkeleri olmak üzere üçüncü ülkelere yönelik tahıl ihracatını engellemeye başladı. Böyle olunca;
**Dünya tahıl fiyatlarında yüksek fiyat artışı oluşmaya,
**Küresel düzeyde gıda güvenliği sorunu ortaya çıkmaya,
**Açlık tehdidine sebep olmaya başladı.
Türkiye devrede
Türkiye sorunun çözümü için 22 Temmuz 2022 tarihinde Rusya, Ukrayna ve BM ile “Tahıl ve Yiyecek Maddelerinin Ukrayna Limanlarından Emniyetli Sevki Girişimi Belgesi”ni imzaladı. Anlaşma, Ukrayna’nın Odesa, Çernomorsk ve Yujniy limanları üzerinden çizilen kırmızı hat boyunca güvenli rotaların oluşturulmasına imkân sağladı.
Rusya’nın hemen kuzeyimizde uygulayacağı bir ablukanın, Ukrayna ile olan savaşı fiili olarak Karadeniz’e taşıması anlamına gelecekti. Moskova, Ukrayna limanlarına gelen tüm gemilerin savaşa taraf olarak değerlendirileceğini iddia etmiş, Kiev ise Rusya’nın Karadeniz’deki limanları için yapması çok tehlikeli bir tırmanma, sadece savaşan tarafları değil tüm kıyıdaş ülkeleri ilgilendirdiği açıklamasını yaptı
.
Montrö tartışmaları
Türkiye’nin en büyük dış politika başarılarından birisi olan 1936 tarihli bu anlaşma, Karadeniz’in Soğuk Savaş yıllarında bile siyasi çekişmelerin dışında tutulmasına taban teşkil ediyor ve kıyıdaş devletlerin güvenlik ihtiyacına önemli katkı yapıyordu.
Çanakkale Boğazı, Marmara Denizi ve İstanbul Boğazı ile oluşan, uzunluğu yaklaşık 300 kilometre (164 mil) olan su yolu, “Türk Boğazları” olarak adlandırılmaktadır. Bu term ilk önce 1923 tarihli Lozan Boğazlar Sözleşmesinin metninde ve sonrasında ise 1936 tarihli Montrö Boğazlar Sözleşmesi metninde yer almıştır.
Rusya’nın Karadeniz’in çatışma alanı haline getirilmesi, Ukrayna tahılının dünyaya sevk edilmesinin de engellenmesi anlamına geliyordu. Hatta tahıl anlaşması bir kez de uzatılmıştı. Ne olduysa Putin, bir açıklama yaptı ve sevk edilen tahılın önemli bir kısmını zengin ülkelerin aldığını ve sevkiyatın durdurulacağını söyledi.
Ukrayna devrede
Ukrayna tahılın elinde kalacağı düşüncesiyle çare aramaya başladı ve Zelensky, Rusya’nın kankası olan Çinli yetkililerle ile görüştü. Ukrayna ile bir Çin firması arasında anlaşma yapıldı.
Yaklaşık 1,5 yıldır Ukrayna'nın Odessa Limanı'nda bekleyen Joseph Schulte isimli gemi, Rus Donanması'nın tehdidi altındaki kritik yolculuğunda bir müdahale ile karşılaşmadan İstanbul'a ulaşmış ve Ambarlı Limanı'na demirlemiştir. Hong Kong bandralı 300 metrelik dev konteyner gemisinin Yunanistan'ın Pire Limanı'na gideceği belirtilmiştir.
Sonuç
Ukrayna’nın bulduğu çözüm önemlidir ve uygundur. Geminin, Romanya be Bulgaristan karasuları içinde hareket etmesi bir Rus müdahalesine karşı tedbirdir.
Uzayan savaş beraberinde her geçen gün yeni risk faktörleri getirmektedir. Siyasi bir çözüm için henüz bir ışık görünmese de en azından işlerin daha da tırmanmaması için sağduyulu bir uzlaşı elde edilmesi Rusya’nın da çıkarlarına hizmet edecektir.
