Ekonominin en temel kavramlarından birisi olan ekonomik güven endeksi sık kullanılan bir kavramdır. Ekonomik güven endeksi tüketici ve üreticilerin ülkenin genel ekonomik durumunu baz alarak mevcut durumu değerlendirme, önümüzdeki süreç beklentileri ve eğilimlerini gösteren bir endekstir. Endeks, tüketici güven endeksi, mevsim etkilerinden arındırılmış reel kesim, hizmet, perakende ticaret ve inşaat sektörleri güven endekslerinin alt endekslerinin ağırlık andırılarak birleştirilmesinden oluşmaktadır.
Ekonomik güven endeksi hesaplamasında, her bir sektörün ağırlığı o sektörün normalleştirilmiş alt endekslerine eşit dağıtılarak uygulanmakta, güven endekslerine doğrudan uygulanmamaktadır. Bu kapsamda tüketici, reel kesim, hizmet, perakende ticaret ve inşaat sektörlerine ait toplam 20 alt endeks hesaplamada kullanılmaktadır.
Ekonomik güven endeksinin hesaplamasında kullanılan alt endeksler her ayın ilk iki haftasında derlenen veriler kullanılarak hesaplanmaktadır.
Ekonomik güven endeksinin 100'den büyük olması genel ekonomik duruma ilişkin iyimserliği, 100'den küçük olması ise genel ekonomik duruma ilişkin kötümserliği göstermektedir.
Yukarıda TÜİK’den aldığım bilgilere göre endeks geniş kapsamda ülkedeki iş insanlarının ekonomik gidişat hakkındaki fikirlerini, geleceğe dönük yatırım yapma, iş geliştirme gibi konularda geleceğe dönük verecekleri kararlarını ve de geleceğe dönük eğilimlerini açıklayan bir göstergedir. Ekonomide güven yurt içi ve yurt dışı verilecek kararlarda rol oynayan önemli bir etkendir. Endeks 200 puan üzerinden değerlendirilmekte,100 puanın üzerinde ise ekonomik gidişat hakkında güven azaldığını,100’den büyük ise çoğaldığını göstermektedir.
Bir yurt dışından gelecek yatırımcı düşünelim. Ülkede yatırım yapması için temel ekonomik göstergelerin pozitif, ileriye dönük karlılık vadeden bir görünüm olmasını izler. Bu konuda uluslararası denetim kurumlarının (standart&poors, fitch gibi) verecekleri rapor, ülke hakkındaki kanaatleri öne çıkacaktır. Çünkü gelmek isteyen yatırımcı bu kuruluşların raporlarını baz alacaktır.
Aynı şekilde yurt içi iş insanları da bir yatırım veya ticari işletme kararı vermeden önce ülkenin ekonomik koşullarını dikkate almak zorundadır. Amaç kar elde etmek olduğuna göre öncelikle ülkede ekonomik istikrarın sağlanması, geleceğe dönük herhangi bir endişenin olmaması gerekir.
Ekonomide güven en küçük birimden en büyük kurumlara kadar her kesimi ilgilendirmektedir. En küçük bir aile de geleceğe güvenle bakmak isteyecek, işini kaybetmemek, çocuğunu en iyi şekilde yetiştirmek, borçlarını ödeyebilmek endişesi yaşamaması gerekir.
Ağustos ayına ait ekonomik güven endeksi verileri TÜİK tarafından açıklandı. Buna göre; ağustosta ekonomik güven endeksi 94,1 oldu.
Ekonomik güven endeksi temmuz ayında 99,3 iken, ağustos ayında %5,2 oranında azalarak 94,1 değerini aldı.
Bir önceki aya göre ağustos ayında tüketici güven endeksi %15,1 oranında azalarak 68,0 değerini, reel kesim (imalat sanayi) güven endeksi %0,3 oranında azalarak 104,6 değerini, hizmet sektörü güven endeksi %1,7 oranında azalarak 115,3 değerini, perakende ticaret sektörü güven endeksi %0,4 oranında azalarak 114,3 değerini, inşaat sektörü güven endeksi %0,7 oranında azalarak 87,4 değerini aldı.
Endeks değerleri mevsim etkilerinden arındırılmış değerlerdir. Tüketici güven endeksinde mevsim etkisi bulunmamaktadır.
ZAFER ÖZCİVAN
Ekonomist-Yazar
