Konut fiyatlarındaki artış hızı yaklaşık dört aydan bugüne düşme eğilimine girdi. Yanlış anlaşılmasın bu cümle konut fiyatlarının düştüğü anlamına gelmez. Fiyatlarda artış oranı düşmektedir. Örneğin bir ürün birinci ayda %30 zamlandı ise ikinci ay %5 fiyatı arttığında sadece ikinci ayda fiyat artış hızının düştüğü gerçektir. Ancak iki aya bakıldığında 100x%30=130; 130x%5=136,5 TL olacaktır. Yani son iki ayda %36,5 zam gelmiş anlamı çıkar.
Enflasyonun yüksek seyrettiği bir ortamda konut fiyatlarının ucuzlamasını beklemek son derece zordur. Çünkü artan inşaat malzemesi fiyatları başta olmak üzere, konut arzının azlığı, nüfusumuzun genç çoğunlukta olması nedeniyle artan konut ihtiyacı, yaşadığımız depremde yerle bir olan binalarımızın oluşturduğu açık, yurdumuza gelen sığınmacılar, kentsel dönüşümün depremden sonra tüm yurtta hız kazanması gibi nedenlerle konut ihtiyacının kısa sürede çözülmesi mümkün gözükmüyor. Kaldı ki konut sorunu sadece bu iktidar döneminde değil, uzun yıllardan bu yana ülke gündemimizden düşmemektedir. Merhum Turgut Özal döneminde yani 1980 li yıllarda kooperatiflerin çoğalması sebebiyle bir nebze olsun sorun çözülmüştü. Ancak yukarıda saymaya çalıştığım nedenlerden ötürü ihtiyaç her geçen yıl artarak devam etmektedir.
İçinde bulunduğumuz dönemde sadece konut fiyatları için değil, tüm ürünler için fiyatların düşmesi oldukça zordur. Çünkü T.C. Merkez Bankası başkanımız Sn. Hafize Gaye Erkan geçen dönemde ekonomi görevlilerinin aksine gerçekçi bir tahmin yaparak %22,4 olan 2023 yıl sonu enflasyon hedefini %58 e çıkararak önümüzdeki süreçte enflasyonun yüksek olacağının sinyallerini vermiştir. Hatta 2024 için enflasyon tahminini %33,2025 için ise %25 olarak revize etmiştir. Bu tabloya göre enflasyonun tek haneye düşmesi tahminler tutarsa 2026 ya kalacak gibi gözükmektedir.
Geçtiğimiz temmuz ayında başta akaryakıt ürünleri olmak üzere peş peşe yapılan zamlar inşaat malzemelerine de kesin yansıyacağından önümüzdeki süreçte maliyetlerin artacağının bir göstergesidir. Bu bağlamda dört aydan bu yana yaşanan konut fiyat artışlarındaki düşme hızı durağanlaşabilir veya yükselme eğilimine girebilir.
Grafikten de anlaşılacağı üzere baz etkisi inşaat maliyetlerinde de kendini göstermiş gözüküyor. Yani önümüzdeki süreçteki göstergeler ne olacak bekleyip göreceğiz.
%60,2 ile Diyarbakır
Kaynak: sahibinden.com, Betam
Tabloya göre geçen yılın aynı ayına göre yani yıllık bazda konut fiyatları Türkiye ortalamasına göre %825,7 artmış gözüküyor. Konut fiyatlarının en çok arttığı il %114,3 oranı ile Ordu en yüksek durumda. Bunu 113,6 ile Malatya,108 ile Van izliyor. Artışın en düşük olduğu il ise %60,2 ile Diyarbakır.
"sahibinden Kiralık ve Satılık Konut Piyasası Görünümü" Ağustos raporuna göre konut fiyatlarındaki artış hızı düşmeye devam ediyor. İlan satış fiyatları temmuz ayında da geçen yılın aynı ayına kıyasla bütün büyükşehirlerde artarken İstanbul, yüzde 67,6 ile en az fiyat artışı yaşanan şehirlerden biri oldu
Sahibinden.com ile Bahçe şehir Üniversitesi Ekonomik ve Toplumsal Araştırmalar Merkezi'nin (BETAM) iş birliğiyle hazırladığı “sahibinden Kiralık ve Satılık Konut Piyasası Görünümü” raporunun yenisini yayınlandı.
Satılık konut fiyatlarındaki yıllık artış oranı geçen 4 ayda olduğu gibi Türkiye genelinde düşmesi dikkat çekiyor. Haziranda yüzde 86,5 olan yıllık fiyat artışı temmuzda yüzde 82,7’ye gerilemiştir.
Satılık konut cari fiyatlarındaki yıllık artış oranının geçen aya kıyasla bu ay, üç büyükşehirde de düştüğü görülüyor.
Türkiye ve üç büyük ilde satılık konut ilan fiyatlarının yıllık değişimi (%)
İlan satış fiyatları temmuz ayında da geçen yılın aynı ayına kıyasla bütün büyükşehirlerde arttı. Satılık konut m2 fiyatlarında en hızlı artışın görüldüğü iller: Ordu yüzde 114,3, Malatya yüzde 113,6, Van yüzde 108, Manisa yüzde 105,7 ve Eskişehir yüzde 104,5 olarak gözlemlenmiştir.
En düşük artışların görüldüğü iller ise Kayseri yüzde 74, Muğla yüzde 71,3, Şanlıurfa yüzde 69,7, İstanbul yüzde 67,6 ve Diyarbakır yüzde 60,2 olmuştur.
Satılan konutların toplam satılık ilan sayısına oranı geçen aya kıyasla Ankara’da 1,3 puan, İstanbul’da 0,4 puan, İzmir’de 0,6 puan arttı. Temmuz verilerine göre satılan konutların toplam satılık ilan sayısına oranı İstanbul’da yüzde 4,5, Ankara’da yüzde 6, İzmir’de ise yüzde 4,4 oldu.
Üç büyük ilde satılan konut sayısının satılık konut ilan sayısına oranı (%)
Kiralık konut talep göstergesi önceki iki ayda olduğu gibi temmuzda artış kaydedildi.
Kiralık konut talep endeksi, hazirandan temmuza yüzde 23,4 yükseldi. Öte yandan, kiralık konut talebi geçen yılın temmuz ayına göre yüzde 25,4 daha yüksek.
Kiralanan konut sayısının kiralık ilan sayısına oranı temmuzda 2,2 puan artarak yüzde 23,7 oldu. Bu değişim incelendiğinde kiralık ilan sayısının yüzde 11,2, kiralanan konut sayısının ise yüzde 22,5 arttığı görüldü.
Türkiye genelinde kiralanan konut sayısının kiralık konut ilan sayısına oranı (%)
Kiralık ve kiralanan konut sayısı (Bin Adet)
Kiralanan konut sayısının kiralık ilan sayısına oranı üç büyükşehirde yükseldi. Bu oran temmuz ayında İstanbul’da 1,5 puan, Ankara’da 0,6 puan, İzmir’de ise 2 puan arttı. Son verilere göre kiralanan konut sayısının kiralık ilan sayısına oranı İstanbul'da yüzde 21, Ankara’da yüzde 26,6, İzmir'de ise yüzde 17,9 olduğu gözlemlendi.
Üç büyük ilde kiralanan konut sayısının kiralık konut ilan sayısına oranı (%)
Kiralık konut piyasasında mevsimsel etki gözlemlendi. Nisan ve eylül ayları arasında artan talep, izleyen aylarda azalmakta, kış aylarında ise nispeten durağan bir seyir izlemekte. Bahar ve yaz aylarında kiralık konut talebinde ortaya çıkan bu yükselişte tayinle il değiştirenlerin ve üniversite öğrencilerinin etkili oldukları düşünülüyor.
Talep göstergesi (2020 Şubat=100)
