Eylül ayının başlarında ABD Genelkurmay Başkanı Orgeneral Mark Milley’in bir demeci ile karşılaştık. General, “Afganistan’da 20 yıl süren savaşın ülkesinin istediği gibi bitmediğini ve savaşın kaybedildiğini" belirtiyordu.
Milley, Taliban'ın başkent Kabil’i aldığı sırada yapılan tahliyeler içinse “pişmanlıklar var” ifadesini kullanıyordu. Taliban’ın, Afganistan’ın başkenti Kabil’de kontrolü almasının ikinci yılında ABC televizyonuna konuşan ABD Genelkurmay Başkanı Orgeneral Milley, 20 yıl süren savaşı değerlendirmiştir. Eylül ayının sonunda emekli olacak olan Milley, "Düşman, destek verdiğiniz başkenti işgal ettiğinde bu stratejik bir gerilemedir, stratejik başarısızlıktır." ifadelerini kullanmıştır.
Afganistan’ın işgali
11 Eylül 2001 günü ABD’nin New York ve Washington kentlerine yönelik saldırılar-genellikle İkiz Kulelere yapılan saldırılar şekliyle anımsanır. Sonrasında ise ABD yönetimi suçlu avına çıkmıştır.
ABD, söz konusu saldırılardan sorumlu tuttuğu El Kaide örgütünü çökertmek ve örgütün lideri Usame bin Ladin’i ele geçirmek için 21 Ekim 2001’de liderliğini kendisinin üstlendiği koalisyon güçleriyle birlikte hava saldırıları başlatmıştı. 9 Kasım’da başlattığı Mezar-ı Şerif kara muharebeleri sonunda şehrin ana askeri üssü ve havaalanını işgal etmişti.
Ertesi gün kuzeydeki beş vilâyete yönelen koalisyon güçleri, 13 Kasım’da Kabil’i işgal etmiş ve Afganistan’a on binlerce asker sevk etmişti. Taliban ve El Kaide ABD’nin hedefindeydi. ABD, Batılı ülkeler, Suudi Arabistan ve bazı Arap ülkeleri Taliban’ı ülkenin temsilcisi olarak tanımamışlardı. Sadece Pakistan Taliban’ı tanımaya devam ediyordu. 2006 yılından beri de NATO Afganistan’dadır.
ABD’nin 2007-2009 yılları arasında Kâbil’de görev yapan Büyükelçisi William Wood, Taliban’ın siyasi bir partiye dönüştürülmesi ya da seçimlere katılması yönünde planlar yapıldığını belirtmiş ve,
"Taliban’ın Anayasa'ya uyması şartıyla bir siyasi parti kurabilmesi yolunu açmayı düşünüyoruz." demişti.
ABD, 2010’lu yılların başında Afganistan’daki asker sayısını 100 bine çıkarmış, 2 Mayıs 2011’de Usame Bin Ladin’i Pakistan’da özel kuvvetlerin operasyonuyla öldürmüştü. ABD, Afganistan’da kaldığı süre içinde Taliban hükümetini devirmiş ve sonrasında bugüne kadar binlerce kişinin öldüğü çatışmalarda Afganistan’ın istikrarsızlığına neden olmuştu.
Afganistan’dan çekilme zamanı
ABD Dışişleri Bakanı Blinken, NATO müttefikleriyle birlikte Afganistan’dan çekilme zamanının geldiğini ve 11 Eylül 2021’e kadar çekilme işlemlerinin tamamlanmasının planlandığını bildirmiştir. İttifakın Brüksel’deki merkezinde açıklamalarda bulunan Blinken, "Silahlı kuvvetlerimizi eve getirme zamanı geldi" demişti.
Bakan Blinken, ülkesinin, "güvenli, planlı ve koordineli bir çekilme” için NATO müttefikleri ile birlikte hareket etmek istediğini vurgulayarak, "Afganistan bir daha teröristler için bir sığınak olmasın diye hep beraber Afganistan'a gittik" diye konuşmuştu.
Çekilmeye süreci
Afganistan’da 2.500 civarında askeri bulunan ABD’ye 750 askerle İngiltere de katılmış, ancak bu askerler, Amerikan üslerindeki alt yapı tesislerinde görevlendirilmiştir. İngiltere, Afganistan’dan kendi askerlerinin çekilmesini 28 Ağustos 2021’de, ABD ise kendi askerlerinin çekilmesini 30 Ağustos 2021’de tamamlanmıştır.
Almanya ise Afganistan’da 1.300 civarında asker bulundurmaktaydı. Alman Federal Meclisi, askerlerin görev süresini 31 Ocak 2022 tarihine kadar uzatmış olsa da Almanya, 28 Haziran 2021’de çekilmesini tamamlamıştır. Almanya, Afganistan’da bulunduğu süre içinde 59 askerini kaybetmiştir.
