- 2001 yılında iktidardan uzaklaştırılmış olan Taliban rejimi, fanatik militanlarıyla,
ardıllarıyla ve yeni seçilecek liderleriyle kendi sistemlerini yeniden getirmeye niyetlenmiş ve çatışmaları başlatmıştır. Hiçbir yabancı gücü –Türkiye’yi de kastederek- kendi topraklarında kabul etmeyeceklerini, Türk birliklerinin de kalıcı olmaları durumunda çok sıkıntı çekebileceklerini belirtmişlerdir.
- ABD’nin çekilme planını uygulamaya başlamasıyla birlikte Taliban’ın çekilen
birliklere karşı muhtemel saldırıları olmamıştır.
- Kadın hakları konusunda Afgan hükümeti yeni yasalar çıkartarak kadın hakları
konusunda iyileştirmelere yönelmemiştir.
- ABD, ekonomik durumu pek de iyi olmayan Afganistan’a yardım yapacağını
belirtmişse de bu yardımların Afgan halkını özgürleştirmeyeceği hatta daha da bağımlı kılacağı görülmüştür.
Değerlendirme
***ABD
ABD Genelkurmay Başkanı Milley, “Taliban ve müttefikleriyle 20 yıldan fazla süredir savaşıyorduk. Onlar, şu an burada değinmeye vaktimin olmadığı birçok nedenden dolayı başkentte galip geldiler. Elbette çoğumuz 11 Eylül’den bu yana pek çok pişmanlık yaşadık. 11 Eylül’den beri Afganistan’da 2 bin 400’ün üstünde, Kabil havalimanındaki saldırıda ise 13 askerimizi kaybettik. Kaybettiğim her asker bir pişmanlıktır." ifadelerini kullanmıştır.
Milley, ABD askerinin Afganistan’dan ayrılmasını "Savaşlar son 10 günde veya 10 ayda kaybedilmez. Tipik olarak bunlar, uzun yıllar boyunca gerçekleşen birçok dönüş ve değişimin kümülatif etkisidir. Ve bu savaşın, son tarihi yazıldığında aynı şekilde ortaya çıkacak. Alınan pek çok ders var. Sağa gitmeniz gerekirken pek çok sol var ve bunların hepsi zamanı gelince ortaya çıkacak.” şeklinde tanımlamıştır.
ABD’nin Genelkurmay Başkanı, Afganistan’da aldıkları çok fazla ders ve pişmanlık olduğunu vurgulamış, ABD askerinin ülkeden ayrılma şeklini ‘inanılmaz bir lojistik başarısızlık’ olarak nitelemiştir. Alınacak çok ders olduğunu söylemesi, tam başarılı olunduğu anlamına gelmez.
***İngiltere
İngiltere Dışişleri Bakanlığı, İngiltere'nin Afganistan’dan çıkış sürecinde hatalar silsilesi yaptığını kabul ve itiraf etmiştir. Dışişleri Bakanlığı kadrosunda memur olarak çalışan
Marshall, şu iddiaları sıralamıştır.
*Yardım talep eden 150 bin kişiden yüzde 5'ine yardım edildi,
*Yardım talepleriyle ilgilenen ekipte Afganistan konusunda eğitim görmüş olan, ülke hakkında detaylı bilgi sahibi olan veya orada çalışmış olan kimse yoktu
*Ekipten kimse Afganistan'da konuşulan dilleri bilmiyordu, sadece İngilizce bilenlerle iletişim kurulabildi
*Kimin tahliye edileceğine ilişkin kararlar keyfi olarak alındı ve binlerce yardım talep eden e-mail okunmadı
*IT sistemleri fonksiyonel değildi, bu konuda yardımcı olması için getirilen sekiz askere tek bir bilgisayar verildi ve bu bilgisayarı paylaşarak çalışmak zorunda kaldılar
.Karar makamındaki kişi, zor kararları vermekte çok yavaştı ve durumu tam olarak anlayamamıştı
İngiltere Dışişleri Bakanlığı, Dışişleri Seçim Komitesine verdiği yanıtta Londra'nın, Amerika Birleşik Devletleri tarafından dondurulan milyarlarca dolarlık Afgan Merkez Bankası rezervlerinin serbest bırakılmasına karşı duruşunu desteklediğini de belirtmiştir.
Sonuç
Açıklamalar siyasal bir açıklama veya özeleştiri sayılabilir. Bir ülkeye gitmek ve oradan bir şekilde dönmek başarı değil, görev ifasıdır. Dünya harp tarihine geçecek eksi ve artılar tek tek incelenmeli ve raporlanmalıdır.
Bu da olsa olsa her ülkenin kendi silahlı kuvvetleri bünyesinde saklı kalacaktır. Bu kadar açıklama da yeter. Çoğunlukla hatalı olunduğu vurgulandığına göre sebepsiz yere veya Taliban’dan kurtulma isteğiyle bu güçlere sığınmak isteyen insanların ölüme terk edildikleri de bir gerçektir.
