Açlık ve yoksulluk sınırı her ay hesaplanmasına rağmen maaşlar hesaplanırken maalesef dikkate alınmıyor. Asgari ücret ve emekli maaşları gerçekçi olmak gerekirse açlık sınırı baz alınarak değerlendirilmeli ve bu sınırın altında maaş olmamalıdır.
Açlık sınırı, dört kişilik bir ailenin normal beslenmesi için gerekli olan protein vd. gibi gıda maddelerinin hesaplanarak aylık giderin belirlenmesinden oluşan bir sonuçtur. Günümüzde yüksek enflasyon nedeniyle dar ve sabit gelirli ailelerin birçoğu et, süt vs. gibi ürünlere ulaşamamakta hatta çocuklarına yumurta bile yedirememektedir. Bir insan her gün makarna, bulgur gibi yiyecekleri yiyemez ve yaşamını idame ettirebilmesi için vitaminlere de ihtiyacı olduğu kesindir. Normal beslenebilmesi için ise maddi güce ihtiyacı olduğu aşikardır. Maddi güçten yoksun olunca yani bir takım gerekli olan gıda maddelerine ulaşamayınca ileriye dönük sağlık problemleri ortaya çıkabilir. Bu da toplum sağlığı açısından önemli bir risk faktörüdür.
Yoksulluk sınırı ise gene dört kişilik bir ailenin normal şekilde beslenmesi gereken gıda ürünlerinin aylık toplamına ilaveten barınma, giyinme, ısınma, eğitim, sağlık gibi giderlerinin de ilave edilmesinden oluşmaktadır. Yaşadığımız dönemde ekonomik koşullar gereği yoksulluk sınırında ücret alan kesimin oldukça az olduğunu tahmin etmek zor değildir. Özellikle büyük kentlerimizde yaşam koşulları sürekli zorlaşmakta hatta ve hatta ekonomik zorluklardan dolayı memleketlerine dönen aileler de çoğunluktadır. Eskiden köyden kente göç vardı ama o dönemlerde özellikle çocukların istikbali düşünülerek tahsil hayatını devam ettirmek en önde gelen sebeplerden birisi idi. Köyden kente göç nedeniyle köylerde tarım arazileri boş kaldığından ekim alanları da boş kalabiliyordu. Günümüzde ise ülkemizin her yerleşim biriminde olmak üzere 213 tane üniversitemiz mevcuttur. Dolayısıyla kentten köye göç mantıksız da değildir. Memleketine dönen vatandaş mesleğini icra edebileceği gibi çocuklarını da istediği okulda okutabilir onlara iyi bir gelecek sunabilir.
Ülkemizde yaşadığımız yüksek enflasyon, alım gücünün her geçen gün azalması, hayat pahalılığının yükselmesi nedeniyle fakirlik veya yoksulluk oranında artış görülmektedir. İçinde bulunduğumuz dönemde çalışan nüfusun %40 civarı asgari ücretle yaşam savaşı vermektedir. Bunlara yaklaşık 15 milyon emekli sayısını da ilave edersek nüfusumuzun yarısı açlık sınırının altında yaşamaktadır. Asgari ücret ve emekli maaşlarına yapılan yüksek oranlı zamlar, kısa sürede enflasyona yenik düşerek açlık sınırının altında kalmaktadır. Dolayısıyla maaşlar için en ideal çözüm TÜİK tarafından her ay açıklanan TÜFE oranı baz alınarak her ay güncellenmesi olacaktır.
Birleşik Kamu-İş Konfederasyonu'nun açlık-yoksulluk sınırı araştırmasının eylül ayı sonuçlarına göre, açlık sınırı 14 bin 542 liraya, yoksulluk sınırı ise 41 bin 651 liraya yükseldi.
Birleşik Kamu İş Konfederasyonu, Ankara’da dört kişilik bir ailenin, dengeli ve sağlıklı beslenebilmesi için tüketmesi gereken gıda ve gıda dışı harcamaları dikkate alarak hazırladığı eylül ayı Açlık-Yoksulluk Araştırması'nı açıkladı.
Araştırma sonuçlarına göre Eylül 2023'de dört kişilik bir ailenin açlık sınırı 13 bin 701 liradan 14 bin 542 liraya kadar yükselirken, dört kişilik bir ailenin insan onuruna yaraşır bir şekilde yoksunluk hissi çekmeden yaşayabilmesi için yapması gereken gıda ile gıda dışı harcamaların toplam tutarını gösteren yoksulluk sınırı ise 41 bin 651 liraya çıktı.
Açlık sınırı eylülde bir önceki aya göre 841 lira artarken, gıda dışındaki ihtiyaçlar için yapılması gereken harcama 5 bin 537 lira yükselerek 27 bin 109 liraya çıktı. Her ikisinin toplamından oluşan yoksulluk sınırı ise önceki aya göre 3 bin 378 lira arttı.
Bir yıl öncesine göre açlık sınırı 6 bin 875 lira, gıda dışındaki ihtiyaçlar için yapılması gereken harcama 12 bin 399 lira arttı. Yoksulluk sınırı ise son yılda toplam 19 bin 274 liralık artış gösterdi.
Araştırma sonucunda “Başta gıda, ulaşım ve barınma olmak üzere tüm alanlarda hızlanan fiyat artışları açlık ve yoksulluk riskini her geçen gün daha da artırıyor” denildi.
Ankara'da en fazla alışveriş yapılan marketlerden derlenen fiyatlara göre, dengeli beslenebilmek için et- balık- yumurtaya aylık olarak harcanması gereken tutar eylülde bir önceki aya göre 390 lira arttı, 2022 yılının aynı ayına göre ise 2 bin 225 lira artarak 4 bin 48 lira oldu.
Kuru bakliyat için yapılması gereken harcama önceki aya göre 19 lira, geçen yılın aynı ayına göre ise 94 liralık artışla 303 liraya yükseldi. Süt, yoğurt ve peynir için yapılması gereken harcama bir önceki aya göre 114 lira artarak 3 bin 242 liraya çıkarken, son bir yıllık dönemde ise bin 223 liralık artış oldu.
Meyve için harcanması gereken para eylülde 125 lira, geçen yılın aynı ayına göre ise 761 lira artarak bin 364 lira oldu. Sebze harcaması da önceki aya göre 22 lira azalarak, geçen yılın aynı ayına göre ise 972 lira artarak bin 848 liraya kadar çıktı.
Ekmek, un ve makarna gibi ürünler için yapılması gereken harcama eylülde 28 lira artarak bin 316 liraya, pirinç ve bulgur harcamaları da 17 lira artarak 631 lira oldu. Yağ için yapılması gereken harcama ise 38 lira artarak 432,1 liraya çıktı. Şeker, bal, pekmez, reçel gibi gıda maddelerine yapılması gereken harcama da eylülde 130 lira artarak bin 16 lira oldu. Aynı ailenin zeytin için yapması gereken harcama ise 342 liraya yükseldi.
Yetişkin erkek için 2 bin 800, yetişkin kadın için 2 bin 200, genç için 3 bin ve çocuk için de bin 600 kalori esas alınarak yapılan hesaplamaya göre eylülde açlık sınırı yetişkin erkek için 4 bin 246 lira, yetişkin kadın için 3 bin 333 lira, çocuk için 2 bin 420 lira ve genç için de 4 bin 543 lira oldu.
Eylülde dört kişinin giyim ve ayakkabı harcamaları bin 377 liraya, barınma (kira dâhil) harcamaları 5 bin 199 liraya, ev eşyası harcamaları 3 bin 577 liraya, sağlık harcamaları bin 170 liraya yükseldi.
Ulaştırma harcamaları 9 bin 42 liraya çıktı, haberleşme harcamaları 967 lira, eğlence ve kültür harcamaları 879 lira, eğitim harcamaları 520 lira, tatil-otel harcamaları 2 bin 799 lira ve çeşitli mal ve hizmetlerle ilgili harcamalar bin 578 lira oldu.
Kaynak: Birleşik kamu iş
ZAFER ÖZCİVAN
Ekonomist-Yazar
