Sarıyer-II

Genel bilgiler

1. Sarıyer taraflarındaki İhsan Deresi bendi inşaatının ikmal edilerek Beyoğlu ve civarı

için su tahsisi yapılabilmesi konusunda Fransız Mösyö Didier ve Alman Otto Dingler’e imtiyaz verilmesi için mukavelename yapılmış ve bu konuda irade-i seniye çıkarılmıştır.[i]

2. Dersaadet’in uzak semtlerinden olan Sarıyer’e yolların yetersizliği nedeniyle denizden

gidilebilmektedir. Karadan ise tek ulaşım binek hayvanları vasıtasıyla yapılabilmektedir. Bu gerekçeyle hüküm, buyruk ve irade-i seniyelerin geç ulaşması söz konusudur. Çete faaliyetlerinin zamanında bildirilmesi, gümrüksüz giriş veya çıkışların rapor edilmesi gibi düşüncelerle Sarıyer’de bir telgraf merkezi açılmıştır.[ii]

3. Sarıyer’deki bakır madeni ve Mihaliç litografya taş ocakları yüzünden İngiltere ile bir

anlaşmazlık çıkar. Mahkeme bu hususta tazminat ödenmesine hükmeder ve tazminat ödenir.[iii]

4. Hisarburnu gazinosu bahçesinden Kumsal nam mahalle kadar (Kumsal denilen yere

kadar) mümted olan (uzanan) rıhtımın genişletilerek tamir edilmesi buyrulmuştur.[iv] 

İsyanlar döneminde

Ermeniler 1895’te Van’da bir ayaklanma düzenlediler. 26 Ağustos 1896’da bir grup fedai İstanbul’da Osmanlı Bankası’nı bastı. 21 Temmuz 1905’te ise II. Abdülhamit’e suikast düzenlediler. Ermeni terör örgütlerinin ülke çapında başlattığı bu hareketlerden cesaret alan fanatikler Sarıyer’de de birtakım illegal işlere girmişlerdir.

5. Sarıyer’de para toplamak, silah satın almak gibi şüpheli faaliyetlerde bulunan Şekan

Habet, Regatel, Aron, Rabık isimli Ermeniler yakalanmış ve haklarında tahkikata geçilmiştir.[v]

6. Sarıyer’deki Ermeni faaliyetleri, Büyükdere ve Yenimahalle’ye de sıçramış, boyutları

genişlemiştir.[vi] 

7. Sarıyer ve Beykoz civarında cirit atan Laz Tahsin çetesinden Sürmeneli Mehmet oğlu

Ahmet Hasan ismindeki şahsın yakalandığı, tüm çetenin yakalanmasına Üsküdar Jandarma Tabur Komutanlığınca çalışıldığı,[vii] bildirilmiştir.

Halkın şikâyetlerinden

1. Bazı semtlerde üretilen ekmeğin uygun şekilde pişirilmediği ve gramajlarının eksik

olduğu şikâyetleri hükümete yansıtılınca çeşitli yerlerdeki fırınlardan ekmek, odun ve kereste örnekleri getirtilmiş.

Bunların şartname özelliklerinde üretilmediği ve dirhemlerinin noksan olduğu tespit edilmiş. İki adet ekmek fırının ustaları 20 gün müddetle prangabent edilmelerine hükmedilmiş, irade-i seniye ile de cezanın uygun bulunduğu belirtilmiştir.[viii]

2. Dersaadet’te konut yapımı arttıkça Sarıyer’de bulunan harap haldeki bağlık alanın

mahalleler inşa olunmak üzere taksimine geçilmiş.[ix] Konutlarda ortaya çıkan ısınma ihtiyacı ise Sarıyer ormanından karşılanmaya çalışılmış. Orman İdaresinin müsaade etmediği şekil ve nicelikte ağaç kesimi başlamış. Jandarma, yaptığı kontrolde kesilmiş, ancak sahipsiz bırakılmış ağaçları bulunca Orman Memurluğuna teslim etmiştir.[x]

3. Bu olaylardan ders çıkarılarak hem deniz hem kara gözetlemelerinin daha sağlıklı

yapılabilmesi için Kafkule, İncirköy, Çubuklu, Serviburnu, Anadolufeneri, Garipçe, Büyük Liman ve Sarıyer için birer kule inşasına başlanmış ve iki memur için de ikâmetgâh,[xi] Rumelikavağı-Sarıyer arasında maliyet keşfi yaptırılan yolların onarımı başlatılmıştır. (Dahiliye)[xii]

4. Belki de şikâyetlerin en başta geleni geçimlerini deniz ürünlerinden temin ede Kavak,

Sarıyer, Beykoz ve Darıca balıkçılarından fahiş olarak talep edilen resmin (verginin) yeniden düzenlenmesi istenmiştir. (Maliye: 5506)[xiii]  Yine aynı yerleşim yerlerinde ikâmet edenlerin sene içinde tuzlamış oldukları çiroz balıkları resm-i mirisinin (devlete ödenen vergi) kanun-ı dairesinde takdir edilerek depozito fazlalarının iadesi de istenmiştir. (Maliye; 122)[xiv]

[i] Tarih: H 17.10.1300,    Fon kodu: A.DVN.MKL,  Kutu:  25,      Gömlek: 1

[ii] Tarih: H 01.03.1310,    Fon kodu: I. PT. ,               Kutu: 1,         Gömlek: 15

[iii] Tarih: H 11.05.1318,    Fon kodu: Y.PRK. OMZ.  Kutu:  2,        Gömlek: 62

[iv] Tarih: H 17.05.1307,    Fon kodu: İ. MMS,            Kutu: 109,     Gömlek: 4672

[v] Tarih: H 13.03.1308     Fon kodu: Y. PRK. ZB.     Kutu: 6,         Gömlek:56 Miladi: (27 Ekim 1890),   

[vi] Tarih: H 29.12.1325,    Fon kodu: Y.PRK. AZJ     Kutu: 53,        Gömlek: 125

[vii] Tarih: H 23.10.1339,    Fon kodu: DH.EUM.AYŞ, Kutu: 54,       Gömlek: 66

[viii] Tarih: H 29.12.1255     Fon Kodu: C. BLD.            Kutu: 9,         Gömlek: 424,     

[ix]   Tarih: H 06.06. 1317, Fon kodu: Y. Ares.             Kutu: 103,     Gömlek: 65

[x] Tarih: H 24.07.1339,   Fon kodu: DH.HMŞ.,         Kutu: 6,         Gömlek:11

[xi] Tarih: H 04.08.1316,   Fon kodu: I.RSM.               Kutu: 9,         Gömlek: 32

[xii] Tarih: H 26.10.1309,   Fon kodu: BEO,                  Kutu: 8,         Gömlek: 571

[xiii] Tarih: H 29.05.1310,   Fon kodu: BEO,                  Kutu: 124,     Gömlek: 9298

[xiv] Tarih: H 11.01.1310,   Fon kodu: BEO,                  Kutu: 45,       Gömlek: 3345