ULUSLARARASI KREDİ NOTUMUZ YÜKSELİYOR

Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşlarından biri olan Standart&Poors ülkemizin kredi notunu negatiften durağana çıkardı. Bu derecelendirme uluslararası ilişkiler, yabancı yatırımcıların Türkiye’ye gelip yatırım yapmaları açısından son derece önemlidir. Ayrıca aynı kuruluş, Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankasının net döviz rezervinin yükselmesi durumunda görünümü pozitif olarak çevrilmesini öngörmektedir.

Merkez bankası brüt rezervi mart ayından bu yana en yüksek seviyededir. Bu rakam 1987’den bu yana en büyük artış olarak kayıtlara geçti.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın (TCMB) brüt rezervleri mart ayından bu yana en yüksek seviyeye çıktı. Brüt rezervler 15 hafta üst üste artarak 1987 başlangıçlı veri tarihindeki en uzun artış rekorunu kaydetti.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın (TCMB) rezervlerindeki artış ivmesi geçen hafta da devam etti.

TCMB verilerine göre 22 Eylül haftasında brüt rezervler bir önceki haftaya göre 4 milyar dolar artışla 125,5 milyar düzeyine geldi. Böylelikle 17 Mart haftasından bu yana rezervlerde en yüksek seviye kaydedildi.

17 Mart haftasında rezervler üzerinde Suudi Arabistan'dan gelen mevduatın ve altındaki primin etkisi olmuş ve rezervler 126,9 milyar dolara yükselmişti.

Bu durumda önümüzdeki süreçte kredi notumuzun pozitif olması yüksek ihtimaldir. Uygulanmaya başlanan rasyonel ekonomi politikaları da sonuç verdiğinde öncelikle enflasyonun önlenmesi, maaş ve ücretlerin tatmin edici seviyeye gelmesini beklemek hayal değildir.

Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşları hakkında özet bilgi gerekirse;

İş hayatında kredi veren kurum veya kuruluşlar (çoğunlukla bankalar) işletmelere kredi vermeden önce istihbarat birimleri tarafından istihbarat işlemi yaparlar. Yapılan bu incelemede işletmenin bilançosu, gelir tablosu gibi finansal göstergeler titizlikle incelenir ve en önemlisi stokların dönme çabukluğu, alacakların dönme çabukluğu vd. finansal oranların geçerliliğini inceledikten sonra karar verirler. Kredi verecek olan kurumun amacı müşteri kazanmak, bir nevi yatırım yapmaktır. Yapılan bu hesaplar sonucunda kredinin geri ödenip ödenemeyeceği, elde edilecek kazanç, alınacak risk gibi birtakım kriterler değerlendirilir ve sonuca gidilir ve işletmenin kredi notu belirlenir. Belirlenen kredi notu esas alınarak işletme hakkında karar verilir.

Ülkeler için de aynı yöntem geçerlidir: Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşları da ülkelerin kredi notunu belirlemektedir. Globalleşen dünyada ülkelerarası yatırımlar çoğalmış, uluslararası ticari ilişkiler oldukça yoğunlaşmıştır. Bir başka ülkeye yatırım yapmayı planlayan bir yatırımcı ülkenin kredi notuna bakarak karar verecektir. Çünkü yapacağı yatırımın getirisi için ülkenin bir yerde ekonomik güven endeksine bakmak zorundadır. İşte bu ekonomik endeks yerine uluslararası kredi derecelendirme kuruluşlarının verdikleri ülke notu yeterli olmaktadır. Çünkü bir ülkenin kredi notu hesaplanırken o ülkenin ekonomik büyümesi, ekonomi güven endeksi, işgücü kalitesi ve maliyeti, cari açığı, dış ticaret dengesi gibi birçok kriter titizlikle incelenerek sonuca varılmaktadır. Dolayısıyla ülkenin kredi notu yatırımcının karını, taşıyacağı riskleri göstermektedir.

Özellikle 1980 lerden başlayan globalleşme sonucunda uluslararası yatırımcılar yatırım yapacakları ülke hakkında karar vermeden önce uluslararası kredi derecelendirme kuruluşlarının yaptığı değerlendirmeleri baz alarak karar vermeye başlamışlardır.

Söz konusu kuruluşlar gelirlerini her ülkeden aldıkları prim yoluyla elde etmektedirler.

Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Standard & Poor’s (S&P) Türkiye'nin kredi notunu “B” olarak teyit etti. Kredi görünümü “negatif” ten “durağana revize eden S&P şu değerlendirmelerde bulundu:

*Yenilenen siyasi belirsizliğin ortadan kalkmasıyla 2026’ya kadar yeni ekibin Türkiye ekonomisini dış borçla finanse edilen tüketimden uzaklaştırarak daha dengeli dış ve mali hesaplara, daha kabul edilebilir enflasyon seviyelerine doğru yeniden dengeleyebileceğine inanıyoruz.

*Para ve finans sektörü politikalarının etkinliği ve bağımsızlığı artarken, *Türkiye’nin ödemeler dengesi pozisyonunun, özellikle de TCMB’nin net döviz rezervlerinin güçlenmesi halinde, görünümü pozitife çevirebiliriz.

*2023 yılında daha temkinli de olsa faiz artışlarının devamını bekliyoruz.

*2023 yılı için GSYH büyümesinin yüzde 3,5’e yavaşlayacağını, ardından 2024’te yüzde 2,3’e düşeceğini tahmin ediyoruz.”

Aşağıdaki resimde kredi notlarının ne anlama geldiği görülebilir.

ZAFER ÖZCİVAN

Ekonomist-Yazar

zozcivan@hotmail.com