Amerikan uçak gemisi
Türkiye, geçen yıl büyük bir deprem yaşamıştı. Yardım amacıyla uçak gemisini gönderen bir ülkeyi gördük. Türk hükümeti bunu kabul etmemişti. Yardımı anladık, ama yardım malzemeleri bir ticari gemiyle gönderilebilirdi. Bu bölgede çekilecek yakıt sıkıntısını giderecek bir petrol tankeri, elektrik üreten gemi, tahıl yüklü bir gemi olabilir veya nakdi yardım yapılabilirdi.
Daha önce 1939 yılında Türkiye Erzincan’da büyük bir deprem daha yaşamış, çeşitli ülkelerden yardımlar görmüştü.
- Dünya Savaşı ve İngiltere
- Dünya Savaşı’nın ayak sesleri duyulmuş, 1 Eylül 1939’da Almanya Polonya’ya saldırınca savaş başlamıştır.
Aynı yılın sonlarında 27 Aralık 1939 günü Kemah’tan Ankara’ya çekilen telgrafta,
“Gece saat 02.00’de deprem Erzincan’ı vurduğu, hükümet konağı, ordu müfettişliği, ordu evi, postane ve şehrin en sağlam binaları dahil olmak üzere bütün ev ve dükkânların yıkıldığı, şehrin baştan başa enkaz yığını haline geldiği” bilgileri yer almıştır. İsmet İnönü başbakandır.
Türkiye, savaşın içine çekilmek istenmiş, fakat Türkiye savaşa girmemişse de savaşın bütün sıkıntılarını yaşamıştır.
2 Ocak 1940 tarihinde İngiltere’den gelen yazıda; depremden dolayı İngiltere Bahriye Nezareti tarafından Maine adında bir yardım gemisinin Anadolu’ya yollanması için girişimde bulunulmuştur. Böyle bir geminin Akdeniz sularına girmesi Montrö Boğazlar Sözleşmesine göre yasaktır.
Bazı bürokratik işlemlerden sonra gemilerin Türkiye’ye gelebileceği yönünde karar alınmıştır. Söz konusu gemide 6 doktor, 1 diş hekimi ve 1 tane de Levazım Subayı bulunmaktadır. Ayrıca bu gemide ameliyathane ve röntgen cihazı da mevcuttur.[1]
İngiliz gemilerinin gelişi
Bu gemi yanında da bir muavin gemisi ile 13 Ocak 1940 tarihinde İskenderun Limanı’na gelmiştir. Gemi personeli iyi bir şekilde karşılanmış ve halkın teveccühüne mazhar olmuştur. Hatta gemi personeli ile İskenderun Halkevi Spor arasında bir maç müsabakası bile yapılmıştır. Gemilerde çok miktarda tıbbi malzemeler, gıda maddeleri ve battaniye, çadır gibi eşyalar bulunmaktadır.[2]
İngiltere gemi yardımının yanı sıra deprem bölgelerine daha hızlı ulaşılması için 19 Ocak 1940 tarihinde Romanya’da bulunan 11 tayyaresini Anadolu’ya yollamayı teklif etmiştir. Yapılan yazışmalar sonunda tayyarelerin inmesine ve kalkmasına uygun bir alanın bulunmadığı gerekçesiyle İngiltere’nin yardımı kabul edilmemiştir.[3]
İngiltere ilk etapta 100.000 dolar[4], daha sonra da 25.000 dolar göndermiştir. Belki de bu süreçte en çok yardım yapan ülke olmuştur.[5] İngiltere’de kurulmuş olan Türk-İngiliz Yardım Komitesi güzel işler başarmış ve bu komitenin mümessili Sir Wyndham Deedes ise 29 Ocak 1940 tarihinde Türkiye’ye gelerek beraberindeki heyetle birlikte çeşitli incelemelerde bulunmuştur.[6]
İngiltere ayrıca deprem dolayısıyla sakat ve başıboş kalan hayvanların korunması için de bazı tedbirler almıştır. Bu doğrultuda İngiliz Himaye-i Hayvan Cemiyeti hayvanların korunması ve bakımı için 200 İngiliz Lirası göndermiştir.[7] Fransa ise 5 milyon frank ve muhtelif malzemeler göndermiştir.[8]
Avusturya’dan 652 adet kurma ev satın alınmıştır. Bunlardan 315 adedi 4 odalı, 268 adedi 3 odalı ve 69 adedi ise iki odalı olup birer katlıdır. Her evin altında kısmi bodrumlar bulunmaktadır.[9]
Türkiye’nin en sıkıntılı zamanında bile emperyalist bir ülkenin yardım adı altında kendi reklamını nasıl yaptığını, niyetlerini ve yaklaşımını görüyorsunuz değil mi? Ülkeler arasında dostluk ve kardeşlikten ziyade menfaatlerin söz konusu olduğu bir kez daha ispatlanmış olmuyor mu?
Kaynaklar
[1] Cumhuriyet Arşivi, B.C.A., Fon Kodu: 030..10. Yer No: 119.844.14.
[2] B.C.A., Fon Kodu: 0490.1.0.0. Yer No: 1586.473.1.
[3] B.C.A., Fon Kodu: 30..10.0.0. Yer No: 119.845.6.
[4] Akşam, 30 Aralık 1939
[5] Ulus, 13 Ocak 1940.
[6] Ulus, 30 Ocak 1940.
[7] Vakit, 10 Ocak 1940
[8] Akşam, 31 Aralık 1939.
[9] http/www.mimoza.marmara.edu.tr (Erişim tarihi: 05.11.2014)
