Avrupa Birliği (AB) üyesi ülkelerde görevdeki hiçbir lider, Macaristan Başbakanı Viktor Orban kadar uzun süre iktidarda kalmadı. Üst üste dört kez seçim kazanan Orban, 2010'dan bu yana ülkesini, Avrupa Parlamentosu'nun "seçimli otokrasi" dediği bir rejime dönüştürdü. Orban bunu, "liberal olmayan demokrasi" olarak da tanımlıyor.
AB'nin Ukrayna'ya yönelik 50 milyar euroluk yardım paketini uzun süre engelleyen ve 2023 Aralık ayında paketi veto eden Orban, AB'yi uğraştırmayı bildi. Orban’ın geçmişteki icraat ve demeçlerine göz atacak olursak;
Yıllar içerisinde Orban, partisi ve hükümetleri
**1980'lerin sonunda Sovyetler Birliği'nin dağılma aşamasında, Fidesz adlı sağcı siyasi hareketin kuruluşunda kamuoyunda görünmeye başladı.
**1989'da Sovyet Kızıl Ordusu'na ülkeyi terk etme çağrısı yapan 7 dakikalık bir konuşma yapmıştı.
**1989'daki konuşmasından sonra, liberal siyaset felsefesi çalışmak üzere İngiltere'deki Oxford Üniversitesi'ne, Macar asıllı Amerikalı milyarder George Soros'un verdiği bursla gitti. 1990'daki seçim çalışmalarına katılmak için Oxford'daki eğitimini yarıda bıraktı. O yıl liderliğini yaptığı partisi Fidesz 22 milletvekili kazandı. Macaristan parlamenter sisteme geçti.
**1990'ların ortasında 'liberalizmden uzaklaştı'
**1992 yılında partisiyle birlikte Liberal Enternasyonal'e katıldı.
**2004 yılında Macaristan AB’ye tam üye oldu.
**2010'daki çevre felaketinde, Başbakan Orban kameralar karşısında. Doğal afetler ve çevre felaketleri söz konusu olduğunda da bu geçerli. 2010'da zehirli atık tabakası Tuna nehrini tehdit ederken gönüllülerin ve görevlilerin arasında bizzat sahada görünen de Orban'dı.
**2013'te kendisine siyasi danışmanları George Birnbaum ve Arthur Finkelstein, Soros’un Yahudi olması nedeniyle Orban’ı Soros’a düşman etmeye çalıştılar. Viktor Orban, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile dostluğunu ve İsrail'e yönelik desteğini kullanarak, Yahudi düşmanlığı suçlamalarını savuşturdu.
NATO’ya giriş
**1998'de ABD Başkanı Bill Clinton ile Beyaz Saray'da bir araya gelen Orban, Avrupa'nın en genç lideriydi. 35 yaşında Avrupa'nın en genç başbakanı oldu. 1999'da da Macaristan'ın NATO'ya girmesini sağladı.
** Orban hükümetleri 2002 ve 2006'da iki kez seçim kaybetti.
**2010'daki küresel ekonomik çalkantının akabinde Orban yeniden başbakanlık koltuğunu elde ediyor.
**2015'te düzensiz göçmenler Macaristan üzerinden AB sınırlarına girdiğinde, "yasa dışı göçmenler" ile "terörün yayılması" arasında ilişki kurmuştu. Ona göre, çözüm "basitti"... Orban, "Avrupa, Avrupalıların, Macaristan da Macarların kalmalı" diyordu
**2018'deki "Soros'u durdur" yasası, düzensiz göçmenlere destek olanları suçlu ilan ediyordu.
2021'de Avrupa Adalet Divanı, iltica başvuruları konusunda Macaristan kanunlarını hatalı buldu. Macaristan'ın AB yasalarını çiğnediğine hükmedildi.
**7 Ekim 2023'te İsrail-Hamas savaşının başlamasından sonra Orban İsrailli futbolculara, EURO 2024 eleme maçlarını Macaristan'da oynama teklifi yapmıştı.
**Avrupa Parlamentosu, Macaristan'ı anayasal gelişmeler, yolsuzluk ve LGBTİ hakları yönünden yoğun şekilde eleştirdi. Orban'ın ise son dönemde gündeminde, Ukrayna konusunda "AB'nin yanlış istikamette olduğu" eleştirisi var. Kiev'in hiçbir zaman zafere ulaşamayacağını söyleyen Orban, belki de pragmatik şekilde, Putin'in Avrupa'daki en yakın olduğu lider olmayı sürdürüyor.
**Öte yandan Macaristan, Türkiye ile birlikte, ama farklı nedenlerle İsveç’in NATO üyesi olma girişimlerini engelliyordu. Türkiye İsveç'in üyeliğine onay verdi. Orban da aynı günlerde İsveç'in NATO üyeliğini ilk fırsatta onaylayacaklarını dile getirdi.
Üfürdü ama…
Macaristan küresel ekonomik krizden en fazla etkilenen Avrupa ülkesi olmuştur. Bunun sonucunda ortaya çıkan yüksek bütçe açıkları nedeniyle, ekonomi yavaşlamış, büyüme hızı azalmış ve ekonomik göstergeler giderek olumsuz bir seyir izlemeye başlamıştır.
Ekonomideki yavaşlama eğiliminin, Macar Hükümeti tarafından bütçe açığının azaltılmasına yönelik olarak alınan ekonomik önlemlerin yanı sıra, fiyatlar ve ücretler arasında iç talebin azalmasına yol açan etkileşimden kaynaklanmış olabileceği değerlendirilmiştir.
Uzmanlar, 2010 sonrası Macaristan’ın Avrupa'da sonradan tesis edilen liberal demokrasiler arasında, tekrar demokrasi olmayan bir sisteme geçen tek ülke olduğunu söylüyorlar. Orban, Ukrayna-Rusya Savaşı nedeniyle AB’nin Ukrayna’ya vereceği yardıma karşı çıkmış, Türkiye gibi İsveç’in NATO’ya alınmasını sekteye uğratmıştır. Bu konuda katı şekilde direnmiş, ancak Türkiye’nin İsveç’e onay vermesi ve Batı’nın Macaristan’a baskı yapması nedeniyle bu direnişinden vaz geçmek zorunda kalmıştır.
Hem ekonomisi zayıf olacak hem de AB içinde ağırlığı olmayacak, ama kuyruğunu dik tutup gezecek… Batılı liderler böyle tezgâha gelmezler. Orban dün tükürdüğünü yalamak zorunda kalmıştır.
.
