Avrupa'nın II. Dünya Savaşı, Ukrayna topraklarında yaşayanlara büyük acılar vermiş, büyük sıkıntılar yaratmıştı. Ukraynalılar, şimdilerde o acıların kat be kat fazlasını yaşıyor Moskova gibi bir düşmanla…
Karadeniz civarındaki eski peyk ülkeleri Romanya, Bulgaristan, Macaristan ve Polonya’nın AB’ye ve NATO’ya girmesi Rusya’yı çok rahatsız etmişti. NATO, Ukrayna sınırlarına kadar dayanınca Rusya, Batı’nın tehdidi altında kaldığını hissetmişti. Oysa aynı kaygıyı AB yaşıyor ve Rusya’yı tehdit unsuru olarak görüyordu.
Batı dünyası, Ukrayna Savaşı sırasında Rus bombardımanını kırmak, Rus kara birliklerinin ilerlemesini durdurmak amacıyla Ukrayna’ya silah ve mühimmat yardımı kararını da almıştı. ABD, Afganistan ve Irak'taki daha küçük çaplı savaşların yanı sıra SSCB sonrası "Moskova'nın artık varoluşsal bir tehdit oluşturmadığı" düşüncesiyle on yıllardır büyük çaplı savunma planlarına ihtiyaç duymuyordu. Ancak NATO, Soğuk Savaş döneminden bu yana en kapsamlı bölgesel savunma planı üzerinde çalışıyor, Türkiye ise “bölgesel savunma”ya itiraz ediyordu. Nihayet Türkiye de planı kabul etti.
Kararın ardından
Ukrayna’ya silah yardımının dışında Rusya’ya da peş peşe yaptırımlar uygulayan ABD; Moskova'nın gelirlerini kısıp Ukrayna'daki savaşı finanse etmesini imkânsız hale getirmeyi ve bu yolla Kremlin'e baskı yapmayı amaçlamıştır. Üstelik Washington, geçen yıl Rusya'nın savaşta kullanabileceği çift kullanımlı malların geçişini durdurmak için baskılarını arttırmıştı. Benzer uygulamaları Hindistan, Çin ve BAE üzerinde de uygulamaya koymuştu.
Aralık 2023’te ABD'nin yaptırım kararı enerjiyi hedef almasa da Ankara'nın Rus ham petrolü için yaptığı bazı ödemeleri ve Rusya'nın geniş çerçevede Türk ihracatı için yaptığı ödemeleri karmaşık hale getirmişti.
İlk verilere göre Türkiye'nin Rusya'ya ihracatı ocak ayında yıllık yüzde 39 düşüşle 631 milyon dolara gerilemiş, geçen yıl yüzde 16,9 artışla 10,9 milyar dolara yükselmişti. Kaynaklar, Rusya’nın Kasım 2023'e kadarki 11 aylık dönemde güney komşusu Türkiye'ye 8,9 milyon metrik ton ham petrol ve 9,4 milyon ton dizel tedarik ettiğini, ancak Rus petrol ihracatçılarının üç haftadır Türkiye'den ödeme alamadığını belirtmişlerdir.
Türkiye’nin itirazları
Ankara, Rusya'nın iki yıl önce başlattığı Ukrayna işgalini eleştirse de Batı'nın, Moskova'ya yönelik yaptırımlarına karşı çıkan ve diplomatik ilişkilerini devam ettirmeyi başaran birkaç ülkeden birisi olmayı başarmıştır.
Bir NATO ülkesi olan Türkiye’nin Rusya ile yakınlaşmasını kabul etmeyen ABD, Rusya ambargosunu ihlâl ettiği gerekçesiyle Türkiye'de çok sayıda kişi ve kuruluşa yaptırım uygulamaya başlamıştır. Rusya’nın yaptırımları delmesine yardımcı olan kişi ve kuruluşların ABD finans sistemine erişimlerini kaybetme riski doğuracak olan kararnameyi imzaladı.
ABD’nin kararnamesinde, yaptırımların hedefinde olanlarla iş yapan finans kuruluşlarının da mercek altında olduğu belirtildi. Kremlin, 1 Şubat'ta ABD'nin "agresif" baskısı nedeniyle Türk bankalarının Rus müşterilerine yönelik kuralları sıkılaştırdığının farkında olduğunu ve çözüm bulmak için Türkiye ile birlikte çalışıldığı açıklamasında bulundu.
Rusya Merkez Bankası Başkanı Elvira Nabiullina, dış ticaret işlemlerinde yerleşim ve lojistik ile ilgili ek zorluklar da olduğunu dile getirdi. Bankalarla ilgili yaptırımların son derece titiz prosedürlerle yürütüldüğü ve uyum departmanlarının tüm işlemleri yakından incelediği açıklandı.
Konuya dair açıklama yapan bir kaynak, "Özellikle makine ihracatı, askeri teçhizatla olan benzerliği nedeniyle durdurulmuştur. Asıl sorun Türkiye'nin yapması gereken ödemede değil, alacağı ödemede ortaya çıkmaktadır. Bu da Türk bankalarının yaptırımlara karşı ne kadar tereddütlü olduğunu gösteriyor." ifadelerini kullanmıştır.
Böyledir hem NATO ülkesi olmak hem de Rusya ile dans eden bir Türkiye olmak…
