Ülkemizde uzunca bir süreden bu yana devam eden konut krizi maalesef devam ediyor ve yerini yavaş yavaş barınma sorununa bırakmaya başladı. Özellikle büyük kentlerimizde başta dar ve sabit gelirli vatandaşlar olmak üzere hepimizi ilgilendiren bu konunun çözümü için hükümet tarafından bazı önlemler alınmış durumda. Son yaşadığımız dönemde ev sahibi kiracı ilişkilerinden doğan olumsuzlukları yazılı ve görsel basından izlemekteyiz. Resmi enflasyonun %65, gerçek enflasyonun %100 ü aştığı bir dönemden geçiyoruz. Koşullar böyle iken kira artışlarının %25 ile sınırlandırılması hakikaten düşündürücüdür.
Birden fazla kirada evi olan vatandaşlar için pek önemli olmayabilir ama tek evi olan bir emeklinin bu koşulları kabul etmesi gerçekten zordur. Çünkü emekli maaşının geçim için yeterli olmadığı aşikardır ve kira gelirini maksimum düzeyde tutmak istemesi kadar doğal bir şey olamaz. Sorunun çözümü için en azından enflasyon oranı kadar artış hakkı verilmeli veya dar ve sabit gelirlilere kira yardımı yapılmalıdır.
Konut sorunu sadece bu iktidarın değil, uzun yıllardan bu yana hükümetlerin çözüm aradığı bir konudur.1980 li yıllarda merhum Turgut Özal döneminde konut arzını arttırmak için tüm ülkede kooperatifleşme adımları hızla yayılmıştı ve kâr amacı gütmediği için tüm gelir gruplarının ev sahibi olabilmesine olanak tanımıştı. Günümüzde de aynı işlem uyarlanabilmesi enflasyonist ortam olduğu için zor olabilir ama imkânsız değildir.
Yaşadığımız yüksek enflasyon, yabancılara vatandaşlık karşılığı gayrimenkul satışları, depremden sonra hızla artan kentsel dönüşüm projeleri ve en önemlisi yüzyılın felaketi olarak adlandırılan (Allah tekrarını vermesin) yaşadığımız deprem felaketinden sonra on binlerce binanın yerle bir olması ve zorunlu olarak depremzede vatandaşlarımızın diğer kentlere göç etmesi sonucu ülkemizde doğal olarak konut açığı oluşmuştur. Bu sebeplere ilave olarak ülkemize gelen sığınmacıları da unutmamamız gerekir.
2023 yılı 3.çeyrek yapı izin istatistikleri TÜİK tarafından kamuoyu ile paylaşıldı. Buna göre:
Yapı ruhsatı verilen yapıların yüzölçümü %8,8 arttı
Bir önceki yılın aynı çeyreğine göre, 2023 yılı IV. çeyreğinde belediyeler tarafından yapı ruhsatı verilen yapıların bina sayısı %7,9, daire sayısı %16,0 ve yüzölçümü %8,8 arttı.
YAPI RUHSATI İSTATİSTİKLERİ,2021-2023
|
BİNA SAYISI |
YILLIK DEĞİŞİM% |
DAİRE SAYISI |
YILLIK DEĞİŞİM% |
YÜZÖLÇÜMÜ-M2 |
YILLIK DEĞİŞİM % |
|
|
2021 TOPLAM |
138522 |
44 |
725294 |
30,7 |
151362144 |
34,4 |
|
2021-1.ÇEYREK |
33571 |
137 |
174664 |
116,9 |
34757552 |
95,7 |
|
2021-2.ÇEYREK |
30534 |
55,7 |
157696 |
14,4 |
31780568 |
15,6 |
|
2021-3.ÇEYREK |
30416 |
20,2 |
149614 |
6,1 |
33312277 |
19,5 |
|
2021-4.ÇEYREK |
44001 |
18,7 |
243320 |
24,3 |
51911747 |
30,8 |
|
2022 TOPLAM |
127831 |
-7,7 |
695804 |
-4,1 |
145745708 |
-3,7 |
|
2022-1.ÇEYREK |
26534 |
-22,2 |
129572 |
-25,8 |
27414905 |
-20,2 |
|
2022-2.ÇEYREK |
29077 |
-4,8 |
144076 |
-8,6 |
30750734 |
-3,2 |
|
2022-3.ÇEYREK |
28293 |
-7 |
145507 |
-2,7 |
32120043 |
-3,6 |
|
2022-4.ÇEYREK |
44327 |
0,7 |
276649 |
13,7 |
55460026 |
6,8 |
|
2023-1.ÇEYREK |
23887 |
-8,6 |
131562 |
1,5 |
26946184 |
-1,7 |
|
2023-2.ÇEYREK |
31047 |
6,8 |
192158 |
33,4 |
39188657 |
27,4 |
|
2023-3.ÇEYREK |
35351 |
24,9 |
196489 |
35 |
39080808 |
21,7 |
|
2023-4.çeyrek |
478247 |
7,9 |
321258 |
16 |
60281655 |
8,8 |
Toplam yüzölçümün %55,9'u konut alanı olarak gerçekleşti
Belediyeler tarafından 2023 yılı IV. çeyreğinde yapı ruhsatı verilen yapıların toplam yüzölçümü 60,3 milyon m² iken; bunun 33,7 milyon m²'si konut, 12,8 milyon m²'si konut dışı ve 13,8 milyon m²'si ise ortak kullanım alanı olarak gerçekleşti.
En yüksek yüzölçüm payı %71,2 ile iki ve daha fazla daireli binaların oldu
Belediyeler tarafından 2023 yılı IV. çeyreğinde yapı ruhsatı verilen yapıların kullanma amacına göre en yüksek yüzölçüm payına 42,9 milyon m² ile iki ve daha fazla daireli ikamet amaçlı binalar sahip oldu. Bunu 4,3 milyon m² ile bir daireli binalar izledi.
Yapı kullanma izin belgesi verilen yapıların yüzölçümü %10,5 azaldı
Bir önceki yılın aynı çeyreğine göre, 2023 yılı IV. çeyreğinde belediyeler tarafından yapı kullanma izin belgesi verilen yapıların bina sayısı %7,0, daire sayısı %8,9 ve yüzölçümü %10,5 azaldı.
YAPI KULLANMA İZİN BELGESİ İSTATİSTİKLERİ,2021-2023
|
BİNA SAYISI |
YILLIK DEĞİŞİM |
DAİRE SAYISI |
YILLIK DEĞİŞİM |
YÜZÖLÇÜMÜ M2 |
YILLIK DEĞİŞİM |
|
|
2021 TOPLAM |
92111 |
18,3 |
626685 |
4,4 |
127699222 |
4,5 |
|
2021-1.ÇEYREK |
20973 |
12,8 |
159073 |
2 |
33027391 |
3,8 |
|
2021-2.ÇEYREK |
18508 |
27,7 |
120929 |
5,2 |
24282373 |
3 |
|
2021-3.ÇEYREK |
21944 |
4 |
138570 |
-9,8 |
28251712 |
-8,9 |
|
2021-4.ÇEYREK |
30686 |
29,7 |
208113 |
18,6 |
42117746 |
17,6 |
|
2022 TOPLAM |
99167 |
7,7 |
642325 |
2,5 |
129021356 |
1,1 |
|
2022-1.ÇEYREK |
22488 |
7,2 |
155510 |
-2,2 |
30456510 |
-7,8 |
|
2022-2.ÇEYREK |
22990 |
24,2 |
149528 |
23,6 |
29493388 |
21,5 |
|
2022-3.ÇEYREK |
22836 |
4,1 |
137558 |
-0,7 |
27559899 |
-2,4 |
|
2022-4.ÇEYREK |
30853 |
0,5 |
199729 |
-4 |
41511558 |
-1,4 |
|
2023-1.ÇEYREK |
86654 |
-12,6 |
533375 |
-17 |
107369977 |
-16,8 |
|
2023-2.ÇEYREK |
20215 |
-10,1 |
126281 |
-18,8 |
25268904 |
-17 |
|
2023-3.ÇEYREK |
18031 |
-21,6 |
107824 |
-27,9 |
21213720 |
-28,1 |
|
2023-4.çeyrek |
19715 |
-13,7 |
117224 |
-14,8 |
23717479 |
-13,9 |
Toplam yüzölçümün %56,5'i konut alanı olarak gerçekleşti
Belediyeler tarafından 2023 yılı IV. çeyreğinde yapı kullanma izin belgesi verilen yapıların toplam yüzölçümü 37,2 milyon m² iken; bunun 21,0 milyon m²'si konut, 8,5 milyon m²'si konut dışı ve 7,7 milyon m²'si ise ortak kullanım alanı olarak gerçekleşti.
En yüksek yüzölçüm payı %72,1 ile iki ve daha fazla daireli binaların oldu
Belediyeler tarafından 2023 yılı IV. çeyreğinde yapı kullanma izin belgesi verilen yapıların kullanma amacına göre en yüksek yüzölçüm payına 26,8 milyon m² ile iki ve daha fazla daireli ikamet amaçlı binalar sahip oldu. Bunu 2,2 milyon m² ile bir daireli binalar izledi.
Kaynak: TÜİK
ZAFER ÖZCİVAN
Ekonomist-Yazar
