Yüksek enflasyonla yaşamaya başladığımız yaklaşık üç yıla yakın bir süreden bu yana hepimiz enflasyondan korunmak, alım gücümüzü düşürmemek, aile bütçemizi en az zararla dengelemek, hayat pahalılığından en az etkilenmek gibi ekonomi verilerini sürekli olarak takip etmeye başladık ve günümüzde de takip etmeye devam ediyoruz. Yaşadığımız bu süreçte zengin iyice zenginleşirken fakir daha da fakirleşti. Parası olan her zaman olduğu gibi paradan para kazanmaya devam etti.
Döviz kurlarının yükselişini engellemek amacıyla uygulamaya konulan kur korumalı mevduat sistemi adeta fakirden alınıp zengine verilen bir sistemdir ve devlete olan maliyeti son derece yüksek olduğundan sistemden yavaş yavaş çıkılmaya çalışılıyor.
Seçimlerden sonra iş başına gelen ekonomi yönetimi eski sistemin yani düşük faiz yüksek kur sisteminin yanlış olduğunu kabul ederek politika faizlerini sekiz ayda %41,5 arttırarak %50 ye kadar yükselmesine rağmen enflasyon da yükselmeye devam ediyor.
Geçtiğimiz üç ay öncesine kadar öncelikle otomobil olmak üzere konut, gayrimenkul yatırım aracı olmuştu ve halen yüksek fiyatlar devam ettiği için satışların azalması gündemde.
Yukarıda bahsetmeye çalıştığım gibi dar ve sabit gelirliler geçim derdinde iken parası olan zenginler de finansal yatırım araçlarından en yüksek getiriyi elde etmek peşinde. Borsa, döviz, gayrimenkul, araç, hisse senedi, devlet iç borçlanma senedi, Euro Bond, altın, kur korumalı mevduat gibi yatırım araçları tamamen varlıklı kimseler için geçerli bir gelir kaynağı olabilir. Yüksek enflasyonun bir diğer sonucu da halkın büyük bir kısmının yoksullaşmasına sebep olmasıdır. Gene büyük bir kesim ise kredi kartlarıyla yaşamını idame ettirmeye çalışmaktadır.
Nisan ayı finansal yatırım araçlarının getiri oranları TÜİK tarafından kamuoyu ile paylaşıldı. Buna göre;
Aylık en yüksek reel getiri BIST 100 endeksinde oldu
Aylık en yüksek reel getiri, yurt içi üretici fiyat endeksi (Yİ-ÜFE) ile indirgendiğinde %3,17, tüketici fiyat endeksi (TÜFE) ile indirgendiğinde ise %3,59 oranlarıyla BIST 100 endeksinde gerçekleşti.
Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde; yatırım araçlarından külçe altın %1,37 oranında yatırımcısına reel getiri sağlarken; mevduat faizi (brüt) %0,56, Devlet İç Borçlanma Senetleri (DİBS) %0,76, Amerikan Doları %2,55 ve Euro %3,87 oranlarında yatırımcısına kaybettirdi. TÜFE ile indirgendiğinde; külçe altın %1,78 oranında yatırımcısına reel getiri sağlarken; mevduat faizi (brüt) %0,16, DİBS %0,36, Amerikan Doları %2,15 ve Euro %3,48 oranlarında yatırımcısına kaybettirdi.
Ekonomide FİNANSAL SAĞLIK adı verilen bir kavram vardır. En basit olarak insanların gelecekleri için yapılması gereken yatırım, tasarruf, yedek akçe vs. gibi kavramlar hakkında yapılması gerekenleri ifade eder. Örneğin 100 TL aylık geliri olan bir ile 30 TL, genel giderleri için,30 TL çocukları için,30 TL yatırım için,10 TL de emeklilik için fon ayırabilir ve bu örnek kişilerin tercihlerine göre değişebilir.1970 li yıllarda işverenler için yaşlaşan BAĞ-KUR sistemi ile kendilerine emeklilik hakkı verildikten sonra sosyal sigortalar kurumu da ücretli çalışanlar için emeklilik hakkının tanınmasından sonra T.C vatandaşı her kimse devletten emeklilik hakkı kazanmış oldu. Bu gelişmelerden önce ücretli çalışanların geleceğini devlet hazırlamakta iken işverenlerin geleceğini kendileri hazırlamak durumunda idi. Günümüzde devlet sigortalarının yanında özel sigortalar da emeklilik hakkı vermektedir. Hatta başta yabancı işletmeler olmak üzere bazı işletmeler çalışanlarını özel sigorta ile ödüllendirmektedir. Dolayısıyla kayıt dışı çalışmayan her vatandaşın emekliliği söz konusudur. Ancak günümüzde emekli maaşlarının yetmediği, uzun bir süreden bu yana tartışma konusudur ve çözüm bekleyen en önemli sorunlardan biridir.
Külçe altın, üç aylık değerlendirmede; Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde %10,31, TÜFE ile indirgendiğinde ise %10,08 oranlarında yatırımcısına en yüksek reel getiri sağlayan yatırım aracı oldu. Aynı dönemde DİBS, Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde %7,60, TÜFE ile indirgendiğinde ise %7,80 oranlarında yatırımcısına en çok kaybettiren yatırım aracı oldu.
Altı aylık değerlendirmeye göre külçe altın; Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde %18,30, TÜFE ile indirgendiğinde ise %12,69 oranlarında yatırımcısına en yüksek reel getiri sağlayan yatırım aracı olurken; aynı dönemde DİBS, Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde %10,48, TÜFE ile indirgendiğinde ise %14,73 oranlarında yatırımcısına en çok kaybettiren yatırım aracı oldu.
Yıllık değerlendirmede en yüksek reel getiri BIST 100 endeksinde gerçekleşti
Finansal yatırım araçları yıllık olarak değerlendirildiğinde BIST 100 endeksi; Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde %23,92, TÜFE ile indirgendiğinde ise %13,60 oranlarında yatırımcısına en yüksek reel getiri sağlayan yatırım aracı oldu.
Yıllık değerlendirmede, Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde; yatırım araçlarından külçe altın %23,85, Amerikan Doları %7,40 ve Euro %5,04 oranlarında yatırımcısına reel getiri sağlarken; mevduat faizi (brüt) %26,71 ve DİBS %44,81 oranlarında yatırımcısına kaybettirdi. TÜFE ile indirgendiğinde külçe altın %13,54 oranında yatırımcısına reel getiri sağlarken, Amerikan Doları %1,54, Euro %3,70, mevduat faizi (brüt) %32,81 ve DİBS %49,41 oranlarında yatırımcısına kaybettirdi.
Kaynak: TÜİK
ZAFER ÖZCİVAN
Ekonomist-Yazar
