Bir tarım ülkesi olan ülkemizde maalesef hayvancılık sektörü istenen düzeyde değil ve sorunlar her geçen gün artmaya devam ediyor. Yüksek enflasyondan etkilenerek küçülme eğilimine giren hayvancılık sektörünün zayıflaması nedeniyle süt ve süt ürünleri üretimi de yüksek maliyetlere maruz kaldığı için olumsuz yönde etkilenmektedir.
Öncelikle yem fiyatlarının yükselmesi, meraların azalması, köyden kente göç nedeniyle hayvancılık ülkemizde gelecek süreç için önlem alınması gereken konular arasındadır. Yazılı ve görsel basından öğrendiğime göre et ithalatı tekrar gündeme alınmış. Yüksek fiyatlarla rekabet edebilmek için başta hububat ürünleri olmak üzere hemen ithalat çözümmüş gibi bir yol izliyoruz. Paramızın yurt dışına gitmesi bir yana dış ticaret açığımız da yükselmiş oluyor.
Hayvancılık deyince akla doğal olarak et ve süt geliyor. İçinde bulunduğumuz dönemde ikisinin de fiyatı el yakıyor ve ikisine de sık sık zam geliyor. Ekonomik darboğazda olan birçok aile, çocuğuna süt veremiyor. Daha da ötesi depremde enkazdan çıkan bir çocuğun et yemeği istemesi, karne hediyesi olarak da başka bir öğrencinin et istemesi fazla yoruma neden bırakmıyor.
Euronews haber sitesinin süt üretimi araştırmasında aşağıdaki sonuçlar elde edilmiş.
Toplanan inek sütü üretimi mayıs ayından bu yana bir yıldan nu yana istenen düzeyde değildir. İçme sütü üretimi de ekim ayında 2019 başından bu yana en düşük ikinci seviyeyi gördü. Toplanan inek sütü miktarı da maalesef düşme eğilimde seyir izlemektedir. Peki, hayvanların kesime gönderilmesi süt üretimini nasıl etkiledi?
Sütteki maliyet krizinden dolayı çiftçilere teşvik olarak verilen dana ve düvelerin kesime gittiğine dikkat çeken çiftlik sahibi ve çiğ süt üreticisi Mustafa Kaya “Şu an geleceğimizi kesiyoruz.” demişti.
2023 yılı çiğ süt üretim istatistikleri TÜİK tarafından kamuoyu ile paylaşıldı. Buna göre;
Çiğ süt üretimi 2023 yılında %0,4 azalarak 21 milyon 481 bin 567 ton oldu
Çiğ süt üretim istatistikleri 2020 yılından itibaren Tarımsal İşletmelerde Hayvansal Üretim Araştırması'ndan elde edilmektedir. Buna göre, 2022 yılında 21 milyon 563 bin 492 ton olan çiğ süt üretim tahmini, 2023 yılında %0,4 azalarak 21 milyon 481 bin 567 ton oldu. Bir önceki yıla göre keçi sütü üretimi %0,5, inek sütü üretimi %0,2 artarken, koyun sütü üretimi %12,5 ve manda sütü üretimi %1,3 azaldı.
Çiğ süt üretiminin 2023 yılında %92,9'unu inek sütü, %4,3'ünü koyun sütü, %2,5'ini keçi sütü ve %0,2'sini manda sütü oluşturdu.
Grafikteki rakamlar, yuvarlamadan dolayı toplamı vermeyebilir.
AÇIKLAMALAR
Süt üretim tahminleri 2020 yılına kadar Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından İstatistik Bilgi Sistemi (İBS) aracılığı ile derlenen hayvan sayıları ile 2001 yılında yapılan Tarım Sayımından elde edilen sağılma oranları ve süt verim katsayıları kullanılarak hesaplanmıştır. 2020 yılı ve sonrası süt üretimi ise TÜİK tarafından örnekleme yoluyla seçilen 40 binden fazla tarımsal işletmeye uygulanan Tarımsal İşletmelerde Hayvansal Üretim Araştırması'ndan (TİHA) elde edilmektedir.
Kaynak: TÜİK
ZAFER ÖZCİVAN
Ekonomist-Yazar
