Polonya Almanya’dan tazminat istemiş
Bu hafta basında, II. Dünya Savaşı yıllarında Hitler rejiminin Polonya’ya saldırdığı, ardından Sovyetler Birliği’nin müdahalesiyle Polonya’nın büyük kayıplara uğradığı ve ulusal bağımsızlığını yitirdiği haberlerine yer verilmiştir.
Polonya’da iktidarda bulunan Hak ve Adalet Partisi’nin lideri Jaroslaw Kaczynski, Polonya’nın tüm sanayiinin yerle bir olması, ulusun savaş sırasında ve toplama kamplarında 6 milyon vatandaşını kaybetmesi nedeniyle Almanya’dan maddi tazminat talep edeceklerini açıklamıştır. Polonya lideri Kaczynski, Almanya’nın kayıpların sorumluluğunu üstlenmesini isterken, Almanya bu iddia ve talepleri reddetmiştir.
Polonya olayı nasıl cereyan etmiştir?
Almanlar, 1 Eylül 1939 sabahı Polonya sınır birlikleri üzerine ağır bir hava bombardımanı başlatmış, hava saldırılarının sonrasında Alman panzer tümenleri Doğu Prusya, Almanya ve Çekoslovakya sınırlarından taarruz ederek Polonya sınırını geçmişlerdi.
Polonya’nın zayıf kara birlikleri karşısında güçlü Alman zırhlı birlikleri daha ilk haftada 200 km. kadar Polonya içlerine kadar girmiş, Polonya ordularının önemli bir kısmını Vistül Nehri’nin batısında kıskaca almıştır. Zırhlı tümenler, Polonya birliklerinin büyük bölümünü de Vistül yayı içinde kıstırıp kuşatmıştı.
İkinci cepheyi açacak kuvveti olmayan Polonya birlikleri bir de Ruslardan darbe yemişti. Ülkenin doğu sınırlarını geçerek ilerlemeye başlayan Rus birlikleri de 17 Eylül’de Polonya’nın petrol bölgesini elde etmişlerdi. Ertesi gün Polonya hükümeti ve yüksek komuta heyeti Romanya’ya geçmişti. Komuta birliğinden yoksun kalan Polonya birlikleri, pek çok cephede küçük, birbirinden bağımsız hareket eden birlikler olarak direniş göstermişlerdi.
Birlikler dağılmış, cepheden firar edenlerin sayısı artmıştı. Varşova savunmasına katılarak Almanlara karşı direniş gösteren az sayıdaki küçük gönüllü birlikler, Hitler’in direnme cesareti gösteren bu kentin yerle bir edilmesini emri ve dört gün süren bombardıman sonrası imha edildiler.
Yoğun saldırı ve bombardımanlar nedeniyle yiyecek ve cephane stokları hızla tükenen Varşova, ancak 28 Eylül tarihine kadar direnebilmişti. Çatışmalarını sürdüren son Polonya birlikleri de 5 Ekim günü teslim olmak zorunda kalmıştı…
Almanya’nın tavrı
Polonya Parlamentosu daha önce uzmanlara incelettiği tazminat konusunu ele almıştır. Yapılan hesapların sonunda Almanya’nın Polonya’ya ödemesi gereken savaş tazminatının 48,5 milyar dolar olduğu açıklanmıştı.
Almanya daha önce bu konuda talepte bulunan ülkelere davrandığı gibi Polonya’ya tepki göstermiş ve II. Dünya Savaşı maddi tazminatlar konusunun uluslararası antlaşmalarla düzenlenmiş olması nedeniyle gündemde olamayacağını belirtmiştir. Aslında İsrail’in de bir zamanlar talep ettiği bu konu halen tartışamaya açıktır.
Hitler karşıtlarının savaş sonrası 1945 Yalta ve 1945 Potsdam konferanslarında konuyu ele alarak 20 milyar dolar kadar tazminat ödenmesi mutabakatına varmışlardır. Bu paranın FED 2014 rakamlarına göre yaklaşık değerinin 345 milyar dolara tekabül edeceği belirtilmiştir. Üstelik bu paranın yarısının Sovyetler Birliği’ne ve Polonya’ya ödenmesi gerektiği kanaatine varılmıştır.
BBC’nin açıklamalarında, savaş sonrası Almanya’nın ikiye bölünmesi ve ortaya çıkan Soğuk Savaş nedeniyle hesapların beklendiği şekilde olmadığı yönündedir. Batılı ülkeler, Federal Almanya’nın (Batı Almanya) tazminat ödemesinden feragat edince, Sovyetler Birliği de Soğuk Savaş döneminde kendisiyle birlikte olan Demokratik Almanya’nın (Doğu Almanya’nın) tazminat ödemesine gerek olmadığına karar vermiş ve bu kararı da yine kendi güdümündeki Polonya’ya zorla kabul ettirmiştir. Polonya, savaşın üzerinden 70 yıl geçse de onur meselesi haline getirdiği konuyu bu nedenle gündemde tutmak istemektedir.
Talihin cilvesi
19’uncu yüzyılı kapatırken 1897 yılında Yunan Savaşı’na girmişiz. 1,5 ay gibi bir süre kapışmış, sonunda büyük bir zaferle savaşı kazanarak Yunanistan’ı harp tazminatı ödemeye mecbur bırakmışız.
Bu kısa çatışmanın ardından barışın yeniden tesisi, çekilmemizin tamamlanması ve harp tazminatının ödenme şekli ve koşullarıyla ilgili görüşmeler başlamış. Bu süreç iki yıldan biraz fazla sürmüş. Tazminatın ilk ve ikinci taksitlerinden sonrasını tespit edemedim. Osmanlı borçları Lozan Antlaşması ile Türkiye’ye ödettirilmiş. Yunanistan ise Lozan’dan sonra ödeme yapmamış.
(Devam edecek)
