Bir koca yılı geride bıraktık. Bu yıla ait ümit ve beklentilerimizin belki tamamı, belki bir
kısmı gerçekleşti. 2024’te yaşadıklarımız, dünya sahnesinde ömrümüzden bir kesit, bir
piyesti. Birazdan perde kapanacak. İnsanlığın ve insanımızın geride kalan yılın olaylarını
irdelemesi ve bu sürece ait kazanç ve kayıpların muhasebesini yapması gerekir.
2024 yılı, hem küresel ekonomideki dalgalanmalar hem de Türkiye’nin yerel ekonomik
mücadeleleri ile dikkat çeken bir yıl oldu. Bu yıla ait ümit ve beklentilerimizin belki tamamı,
belki bir kısmı gerçekleşti. 2024’te yaşadıklarımız, ömrümüzden bir kesitti. Bana göre bu yıl
sabıkalıdır. Bizi insanlık camiasında küçük düşüren “kadına karşı uygulanan şiddet ve
öldürme olayları” 2024 yılının siciline yazılmıştır. Bu lânet olasıca fiil, Türk insanının dünya
uluslarının yüzüne utangaç bir çehreyle bakmasına neden olmuştur.
İç dünyamızda
Türkiye 2024 yılında ağır bir ekonomik kriz yaşamıştır. Bu krizin yeni yılda da devam
edeceği kaçınılmaz gözükmektedir.
31 Mart 2024 tarihinde yerel seçimler yapılmış. Muhalefetteki partiler il ve ilçe bazında
kullanılan oyların çokluğunu elde etmişlerdir.
2024 yılı sanat camiasından birçok ünlü ismi bizlerden koparmıştır. Her ne kadar geriden
yeniler gelse de tecrübeler toprağa gitmiştir. Sosyal medyada kendini bilmeyen kişilerin,
trollerin veya fanatiklerin kışkırtıcı, tahrik edici yazışma ve imaları keskin kutuplaşmalara yol
açmıştır. Türkiye bu gelişmelerin önünü almak maksadıyla sosyal medyanın bazı kanallarını
kapatmak, kısıtlamak veya ekran karartma ve cezalar vermek suretiyle tedbirler almak
zorunda kalınca kendisini eleştiren dış dünyanın hedef tahtası olmuştur.
Halen bir sosyal yara olan uyuşturucu madde satışı ve kullanımı, toplumun genç kesiminde
ağır tahribata neden olmaktadır. Bu girdaba kapılan gençlerin sayısındaki artış
önlenememiştir. Maden ocaklarımızdaki göçükler ve diğer sektörlerdeki iş kazaları devam peş
peşe meydana gelmiş adeta ve can kayıplarına mal olmuş, faili meçhul olaylar, kayıplar
artmıştır.
Terör olayları fiilen durduysa da “Kürt Sorunu” gibi kangren olmuş bir konunun TBMM’de
ağır sözlü sataşmalarla tartışılması partiler arasında bir mutabakat oluşmadığını ve dolayısıyla
konunun uzun bir süre daha sürüncemede kalacağını göstermektedir.
Türk halkı, Türksat uydusunun uzaya fırlatılmasıyla gönülleri coşturan farklı bir sevinç
yaşamıştır. Sevinç ve üzüntüler limitleri zorlarcasına ve birbiri ardına gelmiştir.
Dış dünyada
24 Şubat 2022’de başlayan Ukrayna-Rusya Savaşı, belki de en kanlı yüzünü 2024 yılında
göstermiştir. Uzun menzilli füzelerin kullanılmasıyla Ukrayna’nın enerji ve alt yapısı devre
dışı kalmıştır. ABD ve Batılı ülkelerin Ukrayna’ya destek olmak amacıyla sağladıkları harp
silah, vasıta ve mühimmat desteği Rusya’yı tahrik etmiştir. Ukrayna’daki bir nükleer tesisin
çok yakınına kadar füze atışları yapmış olması çok geniş bir coğrafi alanın tehdit altına
itilmesi anlamına gelmiştir.
Şii Hilâli’ni gerçekleştirmek isteyen İran’ın Suriye topraklarına militan göndermesi ve
düşman ilan ettiği İsrail’i Gazze üzerinden taciz ve tehdit ederek saldırılar yapması sonrasında
İsrail, Gazze’de tam bir katliama imza atmıştır. Suriye’nin güneyindeki toprakları ve
Şam’daki bazı yerleri vurmuş, Lübnan’ın altını üstüne getirmiştir.
Harekât alanını genişletme düşüncesinde olan İsrail, İranlı komutan, lider, birlik ve tesislere
karşı saldırı ve sabotajlar düzenlemiş, İran Cumhurbaşkanı’na suikast tertiplemiştir. İran’ın
karşılık vereceğini açıklaması üzerine İran’daki nükleer araştırma merkezini vurma tehdidini
ileri süren İsrail, İran’ı etkisiz kılmıştır.
Suriye’de Baas rejiminin çökmesi ve Devlet Başkanı Beşar Esad’ın Rusya’ya sığınması,
İsrail’in manevra alnını daha da genişletmiş, Suriye’nin güneyine ve Golan Tepelerine
tamamen hâkim olmuştur. Suriye’de yeni kurulacak bir yönetimden zarar görmeyecek şekilde
Suriye kara, deniz ve hava kuvvetlerinin harp silah ve vasıtalarının tamamını tahrip etmiştir.
YPG/PKK’nın Fırat’ın doğusunda yuvalanması ve faaliyetleri halen devam etmektedir.
KRY (Kıbrıs Rum Yönetimi)’nin AB’den gördüğü destekle Doğu Akdeniz’de petrol ve
doğalgaz aramalarına girişmesi ve çıkaracağı ürünlerden tek başına istifade etmek düşüncesini
ortaya koyması, Türkiye’nin müdahalesini gerektirmiştir. Konu, sürüncemede kalmış olup
yeni yılın ajandasında yerini almaya devam edecektir.
Gelecek yıl için
ABD Merkez Bankası (Fed), yıl boyunca enflasyonu düşürmek için birtakım tedbirler aldı.
2024 yılının Eylül ayı ile birlikte bunun etkisi görüldü. Son indirimi %4,75 düzeyine indirdi.
Rusya-Ukrayna savaşının etkileri enerji fiyatlarını yükseltmeye devam etti. Avrupa Merkez
Bankası (ECB), faiz oranlarını artırarak enflasyonu kontrol altına almaya çalıştı. Yılın ikinci
yarısı ile birlikte faiz indirimi sürecine başladı, son aralık toplantısıyla birlikte %3 seviyesine
indirdi.
Türk Lirası, yıl içinde ekonomi politikasının temel eksenini oluşturarak değerlenmeye
devam etti. Buna göre 1Ocak 2024 de 28.61 TL olan $ kuru 24 Aralık 2024 de 35,25 TL
olarak %23 artış kaydetmiştir.
Cari açık, 2024 Ocak- Ekim döneminde ise 3.295 mil $ olarak gerçekleşmiştir. Burada
yavaşlayan ekonominin etkisi hissedilmektedir. 2024 yılı, hem küresel ekonomideki
dalgalanmalar hem de Türkiye’nin yerel ekonomik mücadeleleri ile dikkat çeken bir yıl
olmuştur. Her konuda çözüm vardır; ama sürekliliği şüphelidir. Biraz daha irdelenmesi ve çok
boyutlu ele alınması gerekmektedir.
Dünya ticaretinde muhtemel riskler
1.Faiz oranlarının düşme yönündeki eğiliminin devam edeceği,
2.Jeostratejik risklerin devam etmesi
3. Şu anda belirsizliğini koruyan Trump politikalarının global istikrarsızlık getirebileceği
4. Rusya-Ukrayna Savaşı’nın ve İsrail’in saldırgan politikasının siyasi riskleri daha da
arttırabileceği değerlendirilebilir.
Sonuç
Hepimiz her geçen gün fizîken yaşlansak da ruhen ve fikren genç kalmayı denemeli,
sürdürmeli ve başarmalıyız. Bu düşüncelerle tüm okurlarımızın yeni yılını kutluyorum.
Sizlerle birlikte sağlık ve esenlik içinde yaşamak ve daha nice yıllar görmek dileğiyle!
