Kuruluşu: Kuzguncuk (Beylerbeyi) Gazhanesi, 1862 yılında Beylerbeyi Sarayı’nın aydınlatılması ve ısıtılması için "Gas De France" şirketince Kuzguncuk Baba Nakkaş Sokak’ta inşa edilmeye başlanmış, 1864 yılında tamamlanmış. Anadolu yakasının ve Üsküdar’ın ilk modern sanayi tesislerinden biri olarak 1892 yılına kadar düzenli olarak gaz üretmiş.
Gazhanenin çalışma prensibi: Havagazı maden kömürünün damıtılmasıyla elde edilen kokunun gaz haline dönüştürülmesiyle elde ediliyor. Maden kömürü depolandıktan sonra özel taşıyıcılarla kırıcı denilen makinelere gidiyor. Burada kırılan kömürler otomatik olarak fırınlara taşınıyor. Meydana gelen gaz özel borulardan geçerek temizleniyor ve soğutularak temizleyicilere gönderiliyor. Amonyak, naftalin gibi maddeler ayrıldıktan sonra gaz sayaçlarıyla ölçülerek gazometreye gönderilmekte ve burada depolanan gaz yer altı borularıyla Saray’a ulaştırılmaktadır.
1940’ta taşınma: Daha sonra Kuzguncuk semtine de hizmet vermeye başlayan Gazhane, semte elektrik gelmesiyle 1940 yılında hizmetini durdurmuş. 78 yıl kesintisiz hizmet veren tesisin metal bölümleri sökülerek, Kadıköy Gazhanesine taşınmış, geriye sadece taş duvarlar kalmıştır.
Endüstri tarihimizin ilk sanai tesislerinden biri olan Kuzguncuk Gazhane’sinin kullanıma elverişli makine ve metal bölümleri itina ile yerinden sökülerek Kadıköy Gazhanesine taşınmış.
1940-1992 arası dönem: 1940 ile 1992 yılları arasındaki gazhanenin akıbeti tam olarak bilinmemekle birlikte, Kuzguncuk halkından edinilen bilgiye göre gazhane kapatıldıktan bir müddet sonra burada mantar çiftliği kurulmuş ve uzun süre mantar üretilmiştir. Asıl hayret uyandıran ise; daha sonra yakın zamana kadar buranın domuz üretim çiftliği olarak kullanılmış olmasıdır.
Nakkaştepe'deki Kuzguncuk Gazhanesi, 1992 yılına kadar Milli Emlak'ın arazisi olarak sadece kayıtlarda yaşadı. Hatta doksanlı yıllarda tesisi bulmak isteyenler, belediyenin nazım planlarında bile böyle bir yapıya rastlayamıyordu. 10 dönümlük arazide kurulu Kuzguncuk Gazhanesi’nin ana ve yardımcı binalarının zamana direnebilen taş duvarları ile gazometre havuzları, Anıtlar Yüksek Kurulu tarafından, Beylerbeyi Sarayı'nın müştemilatı olarak değerlendirilerek, birinci sınıf tarihi eser olarak kayda alınmış.
1992’den sonra: Kuzguncuk Gazhanesi, 1992 yılına kadar Milli Emlâkın arazisi olarak sadece kayıtlarda yaşamış. TBMM Milli Saraylar Daire Başkanlığı bünyesinde yer alan Kuzguncuk'taki 10 dönümlük arazi, 1992 yılında Mülkiyeliler Birliği İstanbul Şubesi tarafından 49 yıllığına Milli Emlak Genel Müdürlüğünden devralınmış.
İstanbul'un tarihi yapılarından biri olan Beylerbeyi Sarayı Gazhanesi, Kuzguncuk Nakkaştepe'de Boğaziçi'ne açılan, yüzyıllık çınar, kayın, çam ağaçlarıyla kaplı bir vadide yer almaktadır. Boğaziçi İmar Müdürlüğü, 3 No'lu Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu ve Üsküdar Belediyesi bünyesinde takip edilen ve dört yıl süren izin işlemlerinin ardından proje için onay verildi ve inşaata başlandı.
Türk sanayi tarihinin önemli bir aşamasını oluşturan Nakkaştepe'deki metruk Gazhane, bundan böyle 'gaz' yerine 'kültür' üretecek şekilde planlamaktadır. Mülkiyeliler Birliği İstanbul Şubesi'nin kültür merkezi olarak restore edeceği Gazhane'nin gazometre kuleleri ise kafeterya ve restoran olarak hizmet verecek.
Sanayi tarihimizin abidelerinden: Türk sanayi tarihinin önemli bir aşamasını oluşturan Nakkaştepe'deki metruk Gazhane, bundan böyle 'gaz' yerine 'kültür' üretecek şekilde planlamaktadır. Mülkiyeliler Birliği İstanbul Şubesi'nin kültür merkezi olarak restore edeceği Gazhane'nin gazometre kuleleri ise kafeterya ve restoran olarak hizmet verecek.
Milli Emlak İdaresi'nden içinde Anıtlar Yüksek Kurulu'nun 1. derecede tarihi eser olarak tescil ettiği Gazhane'nin kalıntılarının bulunduğu arazi Beylerbeyi Sarayı'nın bir parçası, hem de Türk endüstri tarihinin çok seçkin bir örneği durumundadır.
Restorasyon Projesinde olanlar: Tesisin yaklaşık 2500 metrekare kapalı alanı planlanmaktadır. Restorasyon projesinde bulunan tesisler şunlardır:
Konferans Salonu: Ana binanın zemin ve bodrum katlarında 250 kişilik konferans salonu, fuaye hazırlık odaları gibi tamamlayıcı birimler bulunmaktadır.
Sergi Salonları: Ana binanın üst katında iki adet çok amaçlı sergi salonu yer almaktadır.
Lokanta ve Kafe: Eski gazometre kuleleri çelik-cam bileşimiyle yeniden inşa edilmektedir. Büyük kule lokanta, küçük kule ise kafe olarak hizmet verecektir.
Seminer Odaları: Ana binanın üst katında 75 kişilik iki seminer salonu mevcuttur.
Okuma salonu: Ana binanın uzantısında ekonomik ve sosyal konularda koleksiyona sahip kitaplık ve okuma salonu bulunacaktır.
Gymnasium: Ek binanın bodrum katında spor ekipmanıyla donatılan bir gymnasium hizmet verecektir.
Bahçe: Yürüyüş parkurları, tenis kortu, çocuk parkı, otopark ve dinlenme köşeleri planlanmıştır.
Yüzme Havuzu: Bahçede kulelerin arka cephesinde yüzme havuzu ve hizmet birimleri yer alacaktır.
Tarihi miras değerindeki Gazhane binalarını sosyal, kültürel ve sportif işlevlerle donatarak, çağdaş bir tesis ortaya çıkarmayı hedefleyen tasarım ve restorasyon çalışmaları, uzun soluklu süreç içinde devam edecektir.
