Her köşesi bir cennet olan vatanımız turizm açısından dünya ülkeleri açısından önemli bir yere sahiptir. Dünyanın eşsiz güzelliklerine sahip kıyıları ve denizleri, görülmeye değer mağara ve koylar, eşine az rastlanan tarihi eserler, göller, çağlayanlar gibi birçok özellikleri olan ülkemizde turizm önemli bir gelir kaynağımızdır. Bu bağlamda dünyanın dört bir yanından ziyaretçileri misafir etmemiz en önemli özelliğimiz arasındadır.
Ülkemizin coğrafi yapısı itibariyle Avrupa ülkeleri arasında en gözde ülkelerden biridir. Yaz ve kış aylarında ayrı ayrı faaliyetlere olanak tanıyan her mevsim gezilebilecek, görülebilecek mekanları bitmeyen ülkemizde yabancı ziyaretçi sayısı her geçen yıl artmaktadır. Özellikle ege ve Akdeniz bölgelerinde doluluk oranı yaz aylarında %90 civarındadır.
Ekonomik olarak değerlendirmeye çalışırsak son yıllarda ülkemiz en ucuz tatil beldeleri arasındadır. Yerli ve milli paramızın değer kaybetmesi, yabancılar için son derece ucuz tatil imkânı sağlamaktadır. Döviz kurlarının sürekli yükselmesi nedeniyle yurt dışından gelen ziyaretçiler harcama konusunda sınır tanımamakta ve tabii ki dostlarına anlatmaktan geri kalmamakta bu da bize gelen turist sayısını arttırmaktadır. Yabancı bir emekli bir aylık maaşı ile yurdumuzda rahatça tatil yapabilmekte, istediği alışverişi yapabilmekte iken bizim emekliler de onları sadece seyretmekle yetinmektedir. Çünkü bizde emekliler her dönem en çok ekonomik olarak ezilen kesim oldukları için en kısa süreli tatil bile onlar için hayalden başka bir şey olmamaktadır. Bırakın tatil yapmayı emeklilerimiz memleketlerine bile zor gitmekte hatta gidememektedir.
Yukarıda bahsettiğim gibi turist cenneti olan ülkemizde ne yazık ki otellerden birçoğu yabancılar tarafından işletilmektedir. Ve doğal olarak kazanılan para dışarıya gitmektedir. Otellerin her şey dahil sistemini benimsemesi ise yöre esnafının zararına olmuş, yurt dışından gelen ziyaretçiler otelden dışarı çıkmamaya başladıkları için alışveriş yapmadan dönebilmektedir.
Ortaokul ve lise dönemlerimde yani 1970 li yıllarda okullarda tarihi eserleri koruma kolu, gezi kolu gibi aktif görevler üslenen öğrenciler vardı ve turizm konusunda etkin görevler alırlardı. Örneğin tarihi eserleri koruma kolu, çevredeki tarihi eserleri tespit ettikten sonra gezi kolu tarafından tüm okulla birlikte gezi organize eder, öğretmenlerimiz ise her konuda yardım eder, gidilen yer hakkında, gelecekte olabilecek gelişmeler gibi konularda bizlere bilgi verirlerdi. Şimdilerde bu faaliyetler azaldı veya hiç kalmadı.
Turizm gelirleri bütçemiz açısından da son derece önemli kazancımız olarak kayıtlara geçmektedir. Öncelikle ülkemize döviz girdisi sağlamaları, birbirleri arasında bedava ülkemizin reklamını yapmaları sonucu ziyaretçi sayısının artması bizim için önemlidir. Özellikle dövize ihtiyacımız olan dönemlerde yaz sezonunun gelmesini ve döviz girdisinin artacağından dolayı kurların düşmesini bazen iple çekiyoruz.
Günümüzde özellikle Ege ve Akdeniz bölgelerinde geçtiğimiz yaz aylarında beklenen doluluk oranına ulaşılamadığında oteller önce %10 daha sonra %50 indirim yapmak zorunda kaldıkları halde gene ziyaretçiler gelmedi. Diğer taraftan döviz kurlarının 3-4 aydan bu yana yatay seyretmesi de ihracatçılar ve turizm sektörü açısından olumsuz bir gelişmedir. Çünkü giderler yüksek enflasyondan dolayı sürekli yükselirken gelirler sabit kalmakta, bu durum işletme karlarını negatif yönde etkilemektedir. Başka bir konu da içinde bulunduğumuz ekonomik kriz nedeniyle yerli vatandaşlarımızın tatile gitmemeleri, daha da ötesi memleketlerine bile gidememesidir. Otobüs ve uçak biletlerinin sürekli artan fiyatları başta olmak üzere diğer tatil giderlerini karşılayamama veya geleceğe dönük hesaplar nedeniyle evlerinde kalma isteği turizm sektöründe beklenmeyen pozisyonlara neden olmuştur.
2023 Turizm uydu hesabı geçtiğimiz günlerde TÜİK tarafından yayınlandı. Bilgiler aşağıdaki gibidir.
Turizm uydu hesabı, ulusal hesaplarla uyumlu olacak şekilde turizmin ekonomik etkilerini arz ve talep yaklaşımı ile ölçmeyi amaçlayan, uluslararası düzeyde detaylı ve analitik bilgi sağlayan bütünleşik bir yöntemdir.
Turizm istatistiklerinde gerçekleştirilen revizyon, Turizm Uydu Hesabı çalışmalarının ilgili tablolarına yansıtılmıştır.
Turizm ürünlerinin tüketiminin yurt içi arz içindeki büyüklüğü 2023 yılında %3,7 oldu
Ülkemizdeki turizm amaçlı toplam tüketim değeri 2023 yılında 2 trilyon 374 milyar 645 milyon 920 bin TL olarak gerçekleşti. Turizm amaçlı toplam tüketim değerinin toplam yurt içi arz içerisindeki payı %3,7 oldu.
Doğrudan turizmin gayrisafi katma değer içindeki payı 2023 yılında %4,7 oldu
Ülkemizde doğrudan turizm amaçlı gayrisafi katma değer 2023 yılında 1 trilyon 117 milyar 479 milyon 795 bin TL olarak gerçekleşti. Doğrudan turizm amaçlı gayrisafi katma değerin toplam gayrisafi katma değer içerisindeki payı %4,7 oldu.
Konaklama hizmetlerinin 2023 yılında %98,8'i turizm amaçlı yapıldı
Seyahat acenteleri ve diğer rezervasyon hizmetlerinin tamamı turizm amaçlı yapıldı. Konaklama hizmetlerinin %98,8'i, yolcu taşımacılığı hizmetlerinin %59,3'ü, kültürel hizmetlerin %45,4'ü turizm amaçlı gerçekleştirildi.
Turizm sektörlerinde doğrudan turizm istihdamı 2023 yılında %4,6 arttı
Turizm sektörlerinde doğrudan turizm amaçlı istihdam edilen kişi sayısı 2023 yılında bir önceki yıla göre %4,6 artarak 998 bin kişi oldu. Turizm sektöründeki istihdamın toplam istihdam içindeki payı %3,2 oldu.
Kaynak: TÜİK
ZAFER ÖZCİVAN
Ekonomist-Yazar
zozcivan@hotmail.com
