Avrupa’nın orta kuşağı
45 ve 55’inci enlemler arasında kalan, Almanya-Fransa arasından başlayıp Karadeniz’in kuzeyi, Hazar kuzeyi ve Ural Dağlarına kadar uzanan şerit üzerinde Avrupa’nın en bol yer altı servetleri, en yoğun sınai tesisleri usta işgücü ile her türlü en işlek ulaşım hatları bulunmaktadır.
Batı’da uzmanlaşmış insanlar, kalite, kültür ve üstün teknoloji olmasına rağmen doğuya doğru gidildiğinde dünün Sovyet peykleri olan ülkeleri karşımıza çıkar. Bu ülkeler bugün için Batı dünyasının birer mensubu olsalar da Sovyet güdümündeki merkezi planlama ülkeleridir. Sovyet eğitim sistemine göre eğitilmişlerdir.
Doğu Avrupa
Doğu Avrupa sanayi bölgesi diyebileceğimiz bu bölgede ağır sanayie, üretim mallarına önem verilmiş, tüketim malları üzerinde durulmamıştır. Doğu Avrupa sanayi bölgesinde bulunan ülkelerin her konudaki birikimi Komünizm öncesi yatırım ve geleneklerden gelme olup Komünist planlama ve siyasetin üretilmesini istediği hammaddelere bağımlıdır. Üretilenler, yerel enerji kaynaklarına ve yerel hammaddelere dayalıdır. SSCB’nin çöküşüyle birlikte çoğu dumura uğramıştır.
Ukrayna demir cevheri bakımından zengin olup demir çelik tesisleri bakımından Avrupa ile yarışacak seviyededir. Demir çelik tesislerinin geçmişi 18’inci yüzyıl sonlarına dayanır. Donetsk bölgesi, 1910’lu yıllarda Almanya’nın Ruhr Havzası ile boy ölçüşebilecek nitelikte bir maden kömürü havzasıdır.
SSCB’nin çöküşü ve BDT’den ayrılma
Kuşkusuz Sovyet-Rus İmparatorluğu’ndan Ukrayna’nın ayrılması en önemli konudur. Ukrayna, bölünme sonrası yeni Avrupa’da toprak ve nüfus bakımından en büyük devlettir. Sanayi Devrimi buraya Ukrayna’nın Sovyetlerle birleşmesinden çok önce gelmiştir.
Elektrik iletişim hatları, karayolları, demiryolları, boru hatları ve diğer kolaylıklar sanki sınır yokmuş gibi geçirilmişti. Sovyetler Birliği dağıldıktan ve 15 bağımsız devlet ortaya çıktıktan sonra, Rusya ekonomik ve siyasal dev olarak kaldı.
Ukrayna sanayisinin Rusya’nın hammadde ve enerjisine ihtiyacı varken, Rusya’nın da gıda maddeleri konusunda -özellikle tahıl- Ukrayna mallarına ihtiyacı vardır. Sınırın Rusya tarafında olanların hiçbiri Ukrayna tarafında olanlarla çakışmamaktadır. Ukrayna bağımsızlığını kazandığında, Rusya anahtar sanayi bölgelerinden birisini elinden kaçırmış olmuştu.
23 Şubat 2022 Harekât kararı
ABD birlikleri önce Yunanistan’da yığınaklanmaya başladı. Sonra küçük partiler halinde kuzeye doğru gönderildi. Bunlar ne iş yaptılar? Yeni yerlerinde konuşlandılar, mevzilendiler…
Başkan Biden, yüksek irtifalı lâflar etmeye başladı. NATO Genel Sekreteri ondan aşağı kalır mı? O da AB’yi arkasına almış, elinde NATO kılıcıyla en önde.
Rus Çarı Putin, NATO’nun eski Doğu Bloku ülkelerini kendi saflarına katma çabası içinde olduğunu sık sık vurgulamaya başlamıştı. Aslında bunlar birer uyarıydı. Daha önce yaptıkları sözleşme ve anlaşmaya aykırı olduğunu belirtiyordu. Rus kara birliklerini Ukrayna doğusuna yığmaya başladı. Kuvvet devamlı takviye ediliyor, hatta Ukrayna’nın güneyi ve kuzeyine de yayılıyordu. Çar Putin harekâtı başlattı.
Birlikler Ukrayna topraklarında
Sabah saatleri… Uzaktan füze ve topçu atışları başladı. Bunu uçak bombaları, taarruz helikopterlerinin saldırısı izledi. Hava üsleri ve üslerdeki uçaklar, limandaki Ukrayna Deniz Kuvvetleri ve limanlar, elektrik santralları, enerji merkezleri, mühimmat depoları, muhabere merkezleri devre dışı bırakıldı.
Su kaynakları kontrol altına alındı. Özel birlikler içeriye sızdırıldı. Sabotaj, patlama, korku yaratma ve tahripler başlatıldı. Zaman zaman hastanelere de ateş edildiğini gördük.
AB dönem başkanı Macron, olayı geç algıladığı için Birlik üyelerini toplayamadı. Ateşkes’i sağlayacak demeç veremedi. Birliğin, Rus saldırısına odaklanmasını sağlayamamıştır. Diğer liderler, ara gazı verme yarışına girdiler. Kasap et derdinde koyun can derdinde dedikleri tam da buydu…
Mücadele ve sonrası
Kana kan dişe diş mücadele başlamıştı. Batılı liderler bu kez Rusya’ya eski sınırlarına çekilmesi davetini yapıyorlardı. Rusya eski sınırlarına çekilse sonrası için ne düşünülüyordu? Hayatını kaybeden insanlar ne olacaktı? Tahrip edilen liman, hava limanı ve askeri üslerle sınai tesislerin maliyeti nasıl karşılanacaktı? Ne kadar zamanda yerine konabilecekti? Putin’e hesap sorulacak mıydı?
Ukrayna, doğu ve batış diye ikiye bölünse, Rusya yine durmak istemeyecektir. Ukrayna’nın batısı, Romanya, Estonya, Litvanya, Letonya yine NATO’ya alınırsa Rusya bunu da istemeyecek ve yeni hedefler ortaya koyacaktır. Bu konularda da bir netlik yoktur.
Avrupa ülkeleri çatışma bölgesine yakın sınır devletlere birlik gönderiyorsa da bunlar o ülkeleri savunmak amacıyla mı yoksa Avrupa’nın önünde set oluşturmak amacıyla mı gönderiliyor olsa gerek? Ayrıntıları gelecek yazıda dile getirelim.
