ABD, yeni yıla girişle birlikte yeni siyasasını uyguluyor. İsrail ile ilişkilerini sıcak tutmaya, Irak ve Suriye’deki Kürt toplumlarıyla ittifakını sürdürmeye ve şimdilik tek tehdit olarak gördüğü İran’ı kontrol altında tutmaya özen gösteriyor. Konu sadece Trump ile ilgili değildir:
**ABD Kongresi ve Amerikan entelektüel sınıfı İsrail ile yakın ve destekleyici bir ilişkinin sürdürülmesine büyük önem vermekte,
**Suriye ve İran'ın İsrail karşıtı politikalarını dizginlemeye çalışmaktadır.
İsrail gibi küçük bir ülke altmış yılı aşkın süredir yaklaşık 11 bin km uzaktaki yabancı toprakları yasa dışı yollarla işgal edip, BM kararlarını çiğneyerek, uluslararası hukuku ihlal ettiği halde en ufak bir cezaya çarptırılmaması dikkat çekicidir. Bu kadar cüretkârlığı arkasında güçlü bir "hami” olduğu muhakkaktır.
Esasen İsrail ve ABD’yi birbirine sıkı sıkıya bağlayan unsurlar arasında ekonomi, istihbarat çalışmaları ve silahlı kuvvetler düzeyinde ittifaklar vardır. İsrail ise, ABD hükümetinin politikalarını takip ederek, savaş kararlarında harekâtın zamanlaması, dozu, ilerleyeceği sınırlar ve kullanılacak mühimmat cinsleri konusunda kendilerine sunulan tavsiyeleri dikkate almakta, bazen de bunların bir kısmını dikkate almayabilmekte, bölgedeki Kürt toplumlarıyla ilişkilerini geliştirmektedir.
İran ve İsrail arasında karşılıklı saldırılar
Her iki ülke arasındaki karşılıklı saldırılar, Nisan 2024'te Tahran'ın ilk kez doğrudan İsrail topraklarına yönelik bir saldırı düzenlemesiyle şekil değiştirmiştir. İki ülke arasında yaklaşık 2.000 km mesafe olduğu için İran füzelerle bir karşı saldırı başlatmıştır. İran’ın füzelerle yaptığı saldırıdan İsrail tarafı demir kubbe ile korunmaya çalışmıştır.
Her kızışmada olduğu gibi bu iki ülke arasında tansiyonun yükselmesi nedeniyle orduların askeri güç mukayesesi yapılmıştır. Oslo Barış Araştırmaları Enstitüsü'nden (PRIO) Nicholas Marsh'a göre IISS, dünya çapında ülkelerin askeri gücünü değerlendirmede bir ölçüt olarak görülmekte ve belli başlıklar altında inceleme yapmaktadır.
**Coğrafya
*** İran, İsrail'den çok daha büyük bir ülke ve nüfusu yaklaşık 89 milyon.
*** İsrail'in nüfusu ise yaklaşık 10 milyon.
*** İran'ın asker sayısı da İsrail'in altı katı kadar.
*** IISS'e göre İran'ın asker sayısı 600 bin, İsrail'inki ise 170 bin.
*** İsrail ve İran birbirlerine 2.100 kilometre uzakta.
**Bütçe
*** IISS'e göre İran'ın savunma bütçesi 2022 ve 2023 yıllarında yaklaşık 7,4 milyar dolardı.
İsrail'in bütçesi ise bunun iki katından fazla, yaklaşık 19 milyar dolar.
*** IISS, İsrail'in GSYİH'sine oranla savunma harcamalarının da İran'ın iki katı olduğunu
söylüyor.
**Uçaklar
*** IISS verileri İsrail'in savaşa hazır 340 askeri uçağa sahip olduğunu ve bu sayede hassas
hava saldırılarında üstünlük sağladığını gösteriyor.
*** Bu jetler arasında uzun menzilli F-15 uçakları, radardan kaçabilen yüksek teknolojili
"hayalet" uçaklar diye nitelendirilen F-35'ler ve hızlı saldırı helikopterleri bulunuyor.
*** IISS, İran'ın savaş kabiliyetine sahip yaklaşık 320 uçağı olduğunu tahmin ediyor. Bu
jetlerin yaşı 1960'lara kadar uzanıyor. Envanterde F-4'ler, F-5'ler ve F-14'ler de var.
**Füzeler
*** ABD Merkez Komutanlığı'ndan General Kenneth McKenzie 2022 yılında İran'ın "üç
binden fazla" balistik füzeye sahip olduğunu söylemişti.
*** 1980-1988 yılları arasındaki Irak-İran savaşının ardından İran, füze sistemleri ve
insansız hava araçları envanteri üzerinde kapsamlı çalışmalar yürüttü.
*** Husi isyancıların Suudi Arabistan'ı hedef alan füzelerini inceleyen analistler bunların da
İran yapımı olduğunu söylüyor.
*** CSIS Füze Savunma Projesi'ne göre İsrail de birçok ülkeye füze ihraç ediyor.
**Demir Kubbe ve Ok
*** İsrail'in askeri savunmasının belkemiğini Demir Kubbe ve Ok sistemleri oluşturuyor.
*** İran 13 Nisan'da İsrail'e 300'den fazla SİHA ve füze ile saldırdığında bu sistemler
devreye girdi.
*** Bu saldırıda İsrail'de önemli bir kayıp olmamasına rağmen Tahran uzaktan vurma
kabiliyetini göstermiş oldu.
Nicholas Marsh ise durumu şöyle analiz ediyor: "İran kapsamlı bir hedef listesi yayınladı. Bu dikkat dağıtmaya yönelik bir girişim olabilir. Ancak İsrail'in tüm olası hedefleri koruması zor olacaktır... İsrail için önemli olan, ülkeye yaklaşmadan önce kaç tanesini vurabilecekleri olacaktır."
Açık kaynaklardan askeri istihbaratları derleyen küresel şirket Janes'in Orta Doğu Savunma Uzmanı Jeremy Binnie de Lübnan'dan gelebilecek bir saldırı ile ilgili şöyle diyor:
"Demir Kubbe, Lübnan'dan fırlatılan daha kısa menzilli topçu roketleri ve füzelere karşı savunma sağlayan temel sistem olacak, ancak Hizbullah'ın İsrail hava savunmasını en azından geçici olarak durdurabilecek kadar çok sayıda füzeye sahip olduğu tahmin ediliyor."
