Saatin hayatımızdaki yeri
Saatler, Avrupa’da 1675’ten itibaren daha güvenilir şekilde kullanılmaya başlanmıştır. Artık saatler birkaç saat değil, sadece birkaç dakika sekiyordu. Böylece saatin kadranına dakikalar çizilip saate yelkovan eklendi.
1721’de George Graham’ın yaptığı sarkaçlı saat günde sadece bir saniye şaşıyordu. 1761’de John Harrison’un yaptığı saat o kadar dakikti ki, deniz yolculuklarındaki ölçümlerde kullanılmaya başlandı. İngiliz hükümeti bu başarıyı zamanın parasıyla 10 milyon dolar vererek ödüllendirmiştir.
1800’de ilk cep kronometresi yapıldı. Saniye ilk kez cebe girmiş oldu. Yine bu yıllarda bol mücevherli (değerli taşlarla süslenmiş) saatlerin yapımı çoğaldı. 1850’de Amerika’da ilk kez seri üretim halinde saat yapılmaya başlandı. 1800’lü yılların sonlarından 1900’lü yılların ortalarına kadar üretilen saatlerin yoğun olarak kullanıldığı yer Türkiye idi. İsviçre’de üretilen saatlerin pazarı daha çok İstanbul’daydı.
Osmanlı döneminde saatin önemi
Bir hatt-ı hümayunda Şehzade Sultan Mehmed tarafından vezire bir mücevher saat hediye edildiğine yer verilmiştir.
Meklenburg Grandükası şerefine verilecek ziyafet dolayısı ile çarşambayı perşembeye bağlayan gece saat on bir buçuk raddelerinde Mabeyn-i Hümayun’a gelinmiştir.
Mabeyn’e girip çıkanların saat ve dakika itibariyle giriş çıkışları kayıt altına alınmış, törenlerde hazır bulunacak resmi zevatın hazır bulunma saatleri tebliğ edilmiştir. Osmanlı sularına iltica etmek mecburiyetinde kalan harp gemilerine yirmi dört saatten fazla kalamayacakları ve mevcut kurallara riayet etmeleri konusunda konsoloslara tebligat yapılmış.
Bu arada istenmeyen olaylar da görülmüş tabii ki… Kuva-yı İtilâfiye Başkumandanı General Vilson’un emriyle, Beyoğlu’ndaki sinema, tiyatro, birahane ve lokantalar belirlenen saatlerde kapatılmış ve sinemalarda Alman, Avusturya, Macar ve Bulgar yapımı filmlerin oynatılmaması hususu Harbiye Nezareti Merkez Dairesi’ne bildirilmiş.
Kudüs Kalesi için Avrupa’dan alınan saatin vergisinden muaf tutulması için gümrüğe talimat verilmiş.
Cumhuriyet döneminde gemi kronometrelerini düzeltmek için alınan fakat kullanılmayan Vakit Küresi’nin, halkın saatlerini ayarlaması için Galata Kulesi'ne konulması ve bunun için gereken para İstanbul Şehremaneti’ne teslim edilmiş.
Saatçilik
Kastamonu Kirpas Mukataası malından almak üzere ücretle saatçilik yapan Hafız Mehmed Efendi’nin geliri yetersiz olması sebebiyle kendisine ek gelir tahakkuk ettirilmiş.
Saatçilik tahsili için Paris’e giden Dede Efendi’nin Dersaadet’e döneceğinden, kendisine harcırah verilmesi ve vazifesini ifa edebilmesi için alınması icap eden edevatın miktarı ve ne kadar tutacağı defterde belirtilmiş.
Selanik Vodine kazası İsterova nahiyesi Uslah köyü ahalisinden olup Ruscuk’ta saatçilik yapan Hasan bin Hüseyin’e kura isabet etmesiyle celp ve izamı Selanik’çe Bulgaristan’dan istenmesiyle Bulgaristan’ın bu şahsın asker kaçağını kura efradı mı olduğuna dair bilgi verilmesi .
Bursa’da saatçilik yapmakta bulunan Halepli Hacı Mehmed’in zararlı fikirler erbabından olduğu dükkânında ele geçirilen evraktan anlaşılmış. İslah-ı nefs edinceye kadar zabıta nezareti altında bulundurulmak üzere mahfuzen Konya’ya gönderilmiş (Konya; 90808).
Novorossisk’te saatçilik ve silahçılık eden Babaeski nam şahsın Trabzon vilayetine mavzer tüfekleri ithal etmekte olduğu istihbaratı alınmış. (Silahlar)
Bedesten’de saatçilik yapan ve Avusturya tebasından olduğunu iddia eden Artin İnciciyan’ın tabiiyeti hakkında Heyet-i Tahkikiye’ce tahkikat yapılmış.
