Sümerler deyince hepimizin aklına gelen ilk şey, yazıyı ilk bulan medeniyet olmalarıdır. Bu
özellikleri sebebiyle Sümerler tarihin başlangıcı ve sonrasında gelen birçok medeniyetin de temeli
olarak kabul edilir. M.Ö 4000-2000 yılları arasında Güney Mezopotamya’da varlık göstermişlerdir.
Merkezi bir imparatorluk kurmak yerine şehir devletleri şeklinde örgütlenmiş olan Sümerler, irili
ufaklı olmak üzere toplam 35 şehir devletinden bir araya gelmiştir ve Kiş, Nippur, Ur, Uruk, Lagaş öne
çıkan Sümer kentleridir.
Yazı, tıp, astronomi, matematik gibi alanlarda önemli ilerlemeler kaydeden Sümerler; dört
işlemi bulmuşlar ve dairenin alanını hesaplamışlardır. Bir ayı 30 gün, bir yılı da 360 gün olarak
hesaplayan Sümerler, artıklı ve doğru bir takvim icat etmeyi başarmışlardır. Yine bu dönemde gece ve
gündüz 12’şer eşit saate bölünmüş, bir yıl 12 ay olarak hesap edilmiş ve ay ile güneş tutulmaları
hesaplanmıştır.
Sümerler neyi buldu? diye sorulduğunda verilecek ilk cevap yazının icadı olacaktır. Yazı M. Ö.
3200 tarihinde Sümerler tarafından icat edilmiş ve dünya tarihinin en büyük devrimlerinden biri
gerçekleşmiştir. Kilden meydana getirilen tabletler üzerine sivri aletlerle yazılan bu ilk yazı çivi yazısı
olarak isimlendirilmiştir.
Yaklaşık olarak 2000 yıl süren bir uygarlık olan Sümerler; Elam ve Akad saldırıları sonrası M.
Ö. 2000 yılında bağımsız kimliklerini kaybetmişlerdir.
Sümer tarihine ilgi duyan araştırmacıların cevabını en çok merak ettiği sorulardan biri
Sümerler Türk mü sorusudur? Bu hususta kesin bir kanıt olmamakla birlikte, Sümerce ile Türkçenin
birbirine olan benzerliği ve bu iki dilin sahip olduğu ortak kelimeler bu iddiayı günümüzde de güncel
tutmaktadır.
Mezopotamya’da ortaya çıkan uygarlıkların ilkidir.
Ö. 3000 yılında çivi yazısını icat etmişlerdir. Bu özellikleri ile Sümerler; Mezopotamya
uygarlıkları arasında önemli bir yere sahiptir.
Site adı verilen şehir devletlerinden oluşan bir yapıyla yönetim sürmüşlerdir. En önemli
şehirleri; Ur, Uruk, Nippur ve Kiş olarak söylenebilir.
Güneş saatini icat etmişlerdir.
Tam bir çemberin 360 derece olduğunu bulan Sümerler; geometri ve matematiğin
temellerini atmıştır.
Tarımda sulama sistemleri kurarak kanallar ve barajlar inşa etmişler ve tarımda büyük
ilerleme gerçekleştirmişlerdir.
Çanak çömlek yapımı ve maden işlemede ileri bir seviyedirler.
Astronomide yaşanan gelişmelerin neticesinde ay yılına dayalı takvimi icat etmişlerdir.
Dört işlemi bulmuşlar; çarpma ve bölme tabloları hazırlamışlardır.
Ayı 30 gün; yılı ise 360 gün olarak hesaplamışlardır.
Gece ve gündüzü 12’şer saat olmak üzere ikiye bölmüşlerdir.
Güneş sistemine ait olan beş adet gezegeni gözlemlemişler ve burçları bulmuşlardır.
Aritmetik ve geometrinin temellerini atan Sümerler; ay ve güneş tutulmalarını
hesaplamışlardır.
Urgakina Kanunları adında, tarihin ilk yazılı kanunları hazırlanmıştır.
Ziggurat adı verilen yüksek katlı tapınaklar inşa etmişlerdir.
Yazılı edebiyat yine bu dönemde oluşturulmuştur. Gılgamış Destanı, Yaratılış Destanı
ve Tufan Destanı en önemli yazılı eserlerdendir.
Çok tanrılı bir dine inanmışlardır.
Yaklaşık olarak 2000 yıl tarih sahnesinde kalmışlar ve M.Ö. 2000 yılında Elamlar
tarafından yıkılmışlardır.
Sümerler, birçok araştırmaya konu olmuş ve üzerinde çokça çalışılmış bir konu olarak
araştırmalarda yerini almıştır. Bazı üniversitelerde Sümeroloji bölümleri vardır.
Sümerler konusunda duayen olan Sümerolog Muazzez İlmiye Çığ’ın konuyla ilgili birçok eseri
ve makalesi mevcuttur. Özellikle Sümerli Ludingirra adlı kitabında, Ludingirra isimli birinin ağzından
Sümer yaşantısı anlatılmaktadır. Merak ve ilgiyle okuyacağınıza eminim…
