Bir savaş silahı olarak açlık ne anlama geliyor, ne zaman ve nerelerde tatbik ediliyor? Ok atmakla başlayan mancınıkla gelişen, oluklu demirin ortaya çıkmasıyla coşan savaş denilen kahpelik; bireyden kitlesel imhaya göz kırpmaktadır.
Ancak modern savaşlar artık silah ve kurşunların kullanımıyla yapılmamaktadır. Tıpkı kale muharebelerinde olduğu gibi, karşı tarafın ihtiyaç duyduğu yiyecek, su, ilaç gibi hayati kaynaklar kısıtlanarak yavaş yavaş öldürmeyi amaçlayan bir araç haline dönüştürülmüştür. Bu yöntem, askeri operasyonlar kadar tehlikeli ancak yavaş yavaş öldürücüdür.
Gazze'de yaşananlar
Halen Gazze’de devam eden İsrail ablukası ve bombardımanlarında binlerce aile gıda, su ve ilaca erişememekte ve özellikle çocuklar arasında açlık ve yetersiz beslenmeden kaynaklanan ölümler kaydedilmektedir.
Son BM raporuna göre Gazze Şeridi'ndeki gıda kıtlığı durumu 5. Seviye'ye yani "felaketle sonuçlanması muhtemel" aşamaya ulaşmıştır. Mayıs 2025'te yapılan bir değerlendirmeye göre, 47 bin kişi yani Gazze Şeridi'ndeki nüfusunun dörtte biri- kıtlık derecesinde açlık çekerken nüfusun geri kalanı gıda kriziyle karşı karşıya. Bu durumda insanlar önce bombardımandan kurtulmak zorunda sonra da hayatta kalmak için lüzumlu yardım malzemelerine ulaşmak zorunda kalıyorlar.
Dünyadan bir başka örnek
Sadece yeme içme ihtiyacı mı? İlâç temini, ameliyat malzemeleri de karşılanamıyor… Günümüzün askeri ve siyasi kararlarının yeni uygulama şekli. Tarihte örnekleri var mı? evet var.
1.1932-1933 arasında, Stalin liderliğindeki Sovyet yönetiminin uygulamaya çalıştığı ekonomik ve sosyal politikaların tezahürüdür. Şimdiki Ukrayna ve Rusya’nın Kuban bölgesinde suni olarak yaratılan kıtlık sebebiyle yaklaşık olarak 4,5 milyon insanın öldüğü olaylara “Holodomor” adı verilmiştir.
Tarım sektöründe zorla kooperatifleştirme uygulamalarını kabul etmeyen köylülerin üretiminden kaçınmasıyla tarım büyük ölçüde durmuştur. Dönemin yöneticileri "anti-kolhoz" hareketin yayılmasını önlemek amacıyla, sorunu hafifletici önlemler almak yerine direnişçi köylülere ibret olacak tedbirler almışlardır.
Had safhaya varan açlığa rağmen Sovyet yönetimi bölgede artan açlıktan kaçmak isteyenlerin başka bölgelere gitmesine engel olarak adeta katliam yaşanmasına yol açılmıştır. Ayrıca kıtlık haberleri mümkün olduğunca sansürlenerek dünyanın dikkatinden de saklanmıştır.
Ukrayna bu olayı 2006 yılında “soykırım” olarak kabul etmiştir. Lüksemburg, Almanya, Fransa ve Avrupa Parlamentosu holodomoru soykırım olarak tanımıştır
2.Aynı yönetim Kazakistan’da da holodomor uygulamış ve 1,750.000 kişinin ölümüne neden olmuştur.
İnsan eli değmeden
16’ncı, 17’nci ve 18’inci yüzyıllarda tabiat şartları nedeniyle Avrupa kıtasında büyük kıtlıklar yaşanmış ve binlerce insan hayatını kaybetmiştir. Bunun dışında "Kitlesel Kıtlık: Tarihi ve Geleceği" adlı kitabında Alex de Waal, günümüzde kıtlığın çoğunlukla doğal bir gıda yoksunluğundan ziyade askeri ve siyasi kararların bir sonucu olduğunu yazmaktadır.
BM Güvenlik Konseyi, İnsan Hakları İzleme Örgütü ve Dünya Gıda Programı raporlarına göre abluka ve açlık "sistematik bir askeri strateji" haline geldiğini ifade etmektedir. Türkiye Yunanistan ve İrlanda’ya tahıl göndererek yardımda bulunmuştur.
Tarih boyunca çeşitli toplumlarda açlık görülmüş veya uygulanmıştır. Açlık, halkları caydırmak için bir silah olarak kullanılmıştır. Bu yöntemin sadece öldürmeyi değil; demografik yapıyı değiştirmeyi ve toplulukların siyasi kararlarını etkilemeyi amaçladığını da söyleyebiliriz.
Bunun, açlığın "imha ve kontrol" amaçlarıyla ilişkilendirildiği tarihi katliamları anımsatan, rastgele değil, sistematik bir politika olduğunu ekliyor.
Bu madde dünya tarihinde bilinen kıtlıkların listesidir.
|
Tarih |
Olay |
Konum |
Ölüm Sayısı |
|
M.Ö. 2200-2100 |
4.2 binyıl olayı dünya çapında kıtlıklara ve medeniyetlerin çöküşüne neden oldu |
Küresel |
|
|
M.Ö. 441 |
Antik Roma'da kaydedilen ilk kıtlık. |
Antik Roma[1] |
|
|
M.Ö. 26 |
Josephus tarafından kaydedilen, Yakın Doğu ve Levant boyunca kıtlık |
Yahudiye |
20.000+ |
|
370 |
Frigya'da kıtlık |
Frigya |
|
|
372-373 |
Edessa'da kıtlık |
Edessa |
|
|
400-800 |
Batı Avrupa'daki çeşitli kıtlıklar, Batı Roma İmparatorluğu'nun Çöküşü ve I. Alarik tarafından yapılar yağmalarla ilişkilendirildi. 400 ile 800 arasında, Roma şehrinin nüfusu, kıtlık ve veba nedeniyle, %90 düştü.[2] |
Batı Avrupa |
|
|
470 |
Kıtlık |
Galya |
|
|
535-536 |
535-536 arasındaki aşırı sert hava olayları |
Küresel |
|
|
585 |
Kıtlık |
Galya |
|
|
639 |
Ömer bin Hattab halifeliği döneminde Arabistan'da kıtlık[3] |
Arap Yarımadası |
|
|
750s |
Kıtlık |
Endülüs[4] |
|
|
779 |
Kıtlık |
Frank Krallığı |
|
|
792-793 |
Kıtlık |
Frank Krallığı |
|
|
800-1000 |
Şiddetli kuraklık, kıtlık ve susuzluk nedeniyle milyonlarca Maya insanı öldü ve medeniyetleri yok eden bir dizi iç çöküş yaşandı.[5] |
Mezoamerika'daki Maya alanları |
1.000.000+ |
|
805-806 |
Kıtlık |
Frank Krallığı |
|
|
875-884 |
Çin'de kıtlık nedeniyle köylü isyanı çıktı, Huang Chao başkenti ele geçirdi ve kendini imparator ilan etti.[6][7] |
Çin |
|
|
927-928 |
Dört aylık donun neden olduğu bir kıtlık[8][9] |
Bizans İmparatorluğu |
|
|
963-969 |
Kıtlık |
Mısır |
|
|
1005-1006 |
Kıtlık |
Avrupa[10] |
|
|
1016 |
Avrupa genelinde kıtlık[11] |
Avrupa |
|
|
1025 |
Kıtlık |
Mısır |
|
|
1051 |
Kıtlık, Toltekleri göç etmeye zorladı[12] |
Meksika (günümüzde) |
|
|
1055-1056 |
Kıtlık |
Mısır |
|
|
1064-1072 |
Mısır'da yedi yıllık kıtlık [13][14] |
Mısır |
40.000[13] |
|
1069-1070 |
Kuzey Seferi (1069) |
İngiltere |
100.000 |
|
1097 |
Kıtlık ve veba [15] |
Fransa |
100.000 |
|
1124-1126 |
Kıtlık |
Avrupa |
|
|
1143-1147 |
Kıtlık |
Avrupa |
|
|
1150-1151 |
Kıtlık |
Avrupa |
|
|
1161-1162 |
Kıtlık |
Akitanya |
|
|
1181 |
Yōwa kıtlığı |
Japonya |
42.300 |
|
1196-1197 |
Kıtlık |
Avrupa |
|
|
1199-1202 |
Kıtlık |
Mısır |
100.000 |
|
1224-1226 |
Kıtlık |
Avrupa |
|
|
1230 |
Novgorod Cumhuriyeti'nde kıtlık |
Rusya |
|
|
1230-1231 |
Kanki kıtlığı, muhtemelen Japonya tarihindeki en ağır kıtlıktır.[16] Volkanik patlamalar sonucu meydana geldiği düşünülmektedir.[17] |
Japonya |
2.000.000 |
|
1235 |
İngiltere'de kıtlık[18] |
İngiltere |
Londra'da 20.000 |
|
1256-1258 |
İtalya, İspanya, Portekiz ve İngiltere'de kıtlık[19] |
Avrupa |
|
|
1264 |
Kıtlık |
Mısır |
|
|
1275-1277 |
Kıtlık[20] |
İtalya |
|
|
1275-1299 |
Anasazi uygarlığının çöküşünün sonucu olarak bölgede kıtlıklar meydana geldi[21] |
ABD (günümüzde) |
|
|
1285-1286 |
Kıtlık[20] |
İtalya |
|
|
1294 |
Kıtlık |
Mısır |
|
|
1302-1303 |
İspanya ve İtalya'da kıtlık[20] |
Avrupa |
|
|
1304 |
Kıtlık |
Fransa |
|
|
1305 |
Kıtlık |
Fransa |
|
|
1310 |
Kıtlık |
Fransa |
|
|
1315-1317 |
Büyük Kıtlık (1315-1317) |
Avrupa[22] |
7.500.000 |
|
1321 |
Kıtlık |
İngiltere |
|
|
1328-1330 |
İtalya, İspanya ve İrlanda'da kıtlık[20] |
Avrupa |
|
|
1330-1333 |
Kıtlık |
Fransa |
|
|
1333-1337 |
1333-1337 Çin kıtlığı |
Çin[23] |
6,000,000 |
|
1339-1340 |
İtalya, İspanya ve İrlanda'da kıtlık[20] |
Avrupa |
|
|
1344-1345 |
Muhammed bin Tuğluk döneminde Hindistan'da kıtlık |
Hindistan |
|
|
1346-1347 |
Fransa, İtalya ve İspanya'da kıtlık[20] |
Avrupa |
|
|
1349-1351 |
Kıtlık |
Fransa |
|
|
1351 |
Kıtlık |
İngiltere |
|
|
1358-1360 |
Kıtlık |
Fransa |
|
|
1369 |
Kıtlık |
İngiltere |
|
|
1371 |
Kıtlık |
Fransa |
|
|
1374-1375 |
Fransa, İtalya ve İspanya'da kıtlık[20] |
Avrupa |
|
|
1374-1375 |
Kıtlık |
Mısır |
|
|
1387 |
Timur, Anadolu'dan ayrıldıktan sonra bölgede şiddetli kıtlık baş gösterdi. |
Anadolu |
|
|
1390-1391 |
Kıtlık |
Fransa |
|
|
1394-1396 |
Kıtlık |
Mısır |
|
|
1396-1407 |
Durga Devi kıtlığı |
Hindistan[11][24] |
|
|
1403-1404 |
Kıtlık |
Mısır |
|
|
1432-1434 |
Hussit savaşları sırasında kıtlık |
Çekya (günümüzde) |
|
|
1437-1438 |
Fransa, Kutsal Roma İmparatorluğu ve İngiltere'de kıtlık |
Avrupa |
|
|
1441 |
Mayapán'da kıtlık |
Meksika[25] |
|
|
1450-1454 |
Aztek İmparatorluğu'nda kıtlık[26][27] |
Meksika (günümüzde) |
|
|
1460-1461 |
Japonya'da Kanshō kıtlığı |
Japonya |
82.000 |
|
1472-1474 |
Kıtlık[28] |
İtalya |
|
|
1476 |
Kıtlık[28] |
İtalya |
|
|
1482-1484 |
Kıtlık[28] |
İtalya |
|
|
1493 |
Kıtlık[28] |
İtalya |
|
|
1502-1505 |
Kıtlık[28] |
İtalya |
|
|
1504 |
Kıtlık |
İspanya[29] |
|
|
1518 |
Venedik'te kıtlık |
İtalya (günümüzde) |
|
|
1521-1523 |
Alçak Ülkeler, İrlanda ve Kuzey Ülkelerinde kıtlık |
Avrupa |
|
|
1527-1530 |
Kıtlık |
İtalya |
|
|
1528 |
Languedoc'da Kıtlık |
Fransa[30] |
|
|
1533-1534 |
Kıtlık[28] |
İtalya |
|
|
1535 |
Etiyopya'da kıtlık |
Etiyopya |
|
|
1539-1540 |
Kıtlık[28] |
İtalya |
|
|
1540 |
Tenbun kıtlığı |
Japonya |
|
|
1544-1545 |
Kıtlık[28] |
İtalya |
|
|
1550-1552 |
Kıtlık[28] |
İtalya |
|
|
1558-1560 |
Kıtlık[28] |
İtalya |
|
|
1567-1570 |
Harar'da kıtlık ile birlikte veba. |
Etiyopya |
|
|
1569-1574 |
İtalya, Fransa, Almanya, İsviçre, Avusturya, Alçak Ülkeler, Kuzey Ülkeleri, Rusya ve çoğunlukla Ukrayna'nın doğusundaki bölgeleri kapsayan Avrupa geneli bir kıtlık[28] |
Avrupa |
|
|
1585-1587 |
İtalya, Fransa, Alçak Ülkeler, İngiltere ve İrlanda dahil olmak üzere Avrupa geneli kıtlık[28] |
Avrupa |
|
|
1590-1598 |
İtalya, İspanya, Fransa, Almanya, İsviçre, Avusturya, İngiltere ve İskandinav ülkeleri dahil olmak üzere Avrupa geneli kıtlık[28] |
Avrupa |
|
|
1600-1601 |
Emilia ve Güney Lombardiya'da kıtlık[31] |
İtalya |
|
|
1601-1603 |
Rus kıtlığı (1601-1603)[32][33] |
Rusya |
2.000.000 |
|
1607-1608 |
Kıtlık[28] |
İtalya |
|
|
1618-1648 |
Avrupa'da Otuz Yıl Savaşlarının neden olduğu kıtlıklar |
Avrupa |
|
|
1618-1622 |
Kıtlık[28] |
İtalya |
|
|
1619 |
Edo döneminde Japonya'da kıtlık.[34] |
Japonya |
|
|
1628-1632 |
Kıtlık[28] |
İtalya |
|
|
1630-1632 |
1630-1632 Deccan kıtlığı |
Hindistan |
7.400.000 |
|
1630-1631 |
Kuzeybatı Çin'de kıtlık |
Çin |
|
|
1640-1643 |
Büyük Kan'ei Kıtlığı |
Japonya |
50.000-100.000 |
|
1648-1649 |
Kıtlık[28] |
İtalya |
|
|
1648-1660 |
Polonya, savaşlar, kıtlık ve veba nedeniyle nüfusunun yaklaşık 1/3'ünü kaybetti. |
Polonya |
|
|
1649 |
Kuzey İngiltere'de kıtlık [35] |
İngiltere |
|
|
1650-1652 |
Fransa'nın doğusunda kıtlık[36] |
Fransa |
|
|
1651-1653 |
İrlanda'nın Cromwell tarafından fethi sırasında İrlanda genelinde kıtlık[37] |
İrlanda |
|
|
1661 |
Hindistan'da iki yıl yağış olmaması nedeniyle kıtlık[11][38] |
Hindistan |
|
|
1670 – 1680 |
İspanya'da veba ve kıtlıklar |
İspanya |
|
|
1670-1671 |
Kyungshin kıtlığı |
Kore |
|
|
1672 |
Güney İtalya'da kıtlık[31] |
İtalya |
|
|
1678-1679 |
Kıtlık[28] |
İtalya |
|
|
1680 |
Sardinya'da kıtlık[39] |
İtalya (günümüzde) |
80.000[40] |
|
1680s |
Sahel'de kıtlık[36] |
Batı Afrika |
|
|
1690s |
İskoçya genelinde nüfusun %5-15'ini öldüren kıtlık [41] |
İskoçya |
60.000–180.000 |
|
1693-1694 |
1693-1694 Büyük Kıtlığında 1.3 ile 1.5 milyon arası Fransız öldü |
Fransa |
1.300.000[42][43] |
|
1693-1695 |
Kıtlık[28] |
İtalya |
|
|
1695-1697 |
Büyük Estonya Kıtlığı, Estonya ve Livonya nüfusunun yaklaşık beşte birini (70.000-75.000 kişi) öldürdü. Kıtlık ayrıca İsveç'i de vurdu (80.000–100.000 ölü) |
İskandinavya ve Baltıklar'ın bir kısmı |
150.000–175.000 |
|
1696-1697 |
1695-1697 Büyük Kıtlığı Finlandiya nüfusunun neredeyse üçte birini yok etti[44] |
Finlandiya |
150.000 |
|
1702-1704 |
Deccan'da kıtlık [45] |
Hindistan |
2.000.000[45] |
|
1708-1711 |
Doğu Prusya'daki kıtlık 250.000 kişiyi yani nüfusun %41'ini öldürdü[46] |
Doğu Prusya |
250.000 |
|
1709 |
Kıtlık[28] |
İtalya |
|
|
1709-1710 |
1709 Büyük Kıtlığı |
Fransa[47] |
600.000 |
|
1716 |
Kıtlık[28] |
İtalya |
|
|
1722 |
Kıtlık |
Arabistan[48] |
|
|
1724 |
Famine[28] |
İtalya |
|
|
1727-1728 |
Midlands'ta kıtlık[49] |
İngiltere |
|
|
1732-1733 |
Kyōhō kıtlığı |
Japonya |
12.172–169.000[50] |
|
1738-1756 |
Batı Afrika'daki kıtlıkta, Timbuktu nüfusunun yarısı açlıktan öldü[51] |
Batı Afrika |
|
|
1740-1741 |
1740-1741 İrlanda Kıtlığı |
İrlanda |
300,000-480,000 |
|
1750-1756 |
Senegambia bölgesinde kıtlık |
Senegal, Gambiya (günümüzde) |
|
|
1764 |
Napoli'de kıtlık[52][28] |
İtalya (günümüzde) |
|
|
1767 |
Kıtlık[28] |
İtalya |
|
|
1769-1773 |
1770 Büyük Bengal kıtlığı[11] |
Hindistan, Bangladeş (günümüzde) |
10.000.000 |
|
1770-1771 |
Çek topraklarındaki kıtlıklar yüz binlerce insanı öldürdü |
Çekya (günümüzde) |
100.000+ |
|
1771-1772 |
Saksonya ve Güney Almanya'da kıtlık |
Almanya |
|
|
1773 |
İsveç'te kıtlık[53] |
İsveç |
|
|
1779 |
Rabat'ta kıtlık |
Fas[54] |
|
|
1780s |
Büyük Tenmei kıtlığı |
Japonya |
20.000 – 920.000 |
|
1783 |
İzlanda'daki Laki patlamasının neden olduğu kıtlık, İzlanda nüfusunun beşte birini öldürdü[55] |
İzlanda |
|
|
1783-1784 |
Chalisa kıtlığı |
Hindistan |
11.000.000[56] |
|
1784 |
Mısır genelinde kıtlık[57] |
Mısır |
|
|
1784-1785 |
Tunus'ta kıtlık |
Tunus |
|
|
1788 |
Fransız Devrimi'nden önceki iki yıl, muhtemelen güçlü bir El Niño döngüsü veya İzlanda'daki 1783 Laki patlamasının neden olduğu kötü hasatlar ve sert kışlar nedeniyle büyük kıtlıklar yaşandı.[58][59][60] |
Fransa |
|
|
1789 |
Etiyopya'da özellikle Tigray bölgesini etkikleyen kıtlık |
Etiyopya |
|
|
1789-1793 |
Doji bara kıtlığı |
Hindistan |
11.000.000 |
|
1801 |
Kıtlık[28] |
İtalya |
|
|
1804-1872, 1913 |
Galiçya'da bir dizi kıtlık |
Polonya, Ukrayna (günümüzde) |
400.000-550.000 |
|
1810, 1811, 1846 ve 1849 |
Çin'de dört kıtlık |
Çin |
45.000.000[61] |
|
1811-1812 |
Madrid'de kıtlık[62] |
İspanya |
20.000[63] |
|
1815 |
Tambora'nın patlaması sonucuyla yaşanan kıtlıkta binlerce insan öldü |
Endonezya |
10.000 |
|
1816-1817 |
Yaz Yaşanmayan Yıl |
Avrupa |
65.000 |
|
1830-1833 |
Nüfusun %42'sini öldüren bir kıtlık |
Yeşil Burun Adaları |
30.000[64] |
|
1832-1833 |
1832 Guntur kıtlığı |
India |
150,000 |
|
1833-1837 |
Tenpo kıtlığı |
Japonya |
|
|
1837-1838 |
1837-38 Agra kıtlığı |
India |
800.000 |
|
1845-1857 |
Kuzey İskoçya patates kıtlığı |
İskoçya |
|
|
1845-1849 |
Büyük Kıtlık[65] |
İrlanda |
1.000.000 |
|
1846 |
Kıtlık, Portekiz'in kuzeyinde "Maria da Fonte" olarak bilinen köylü isyanına yol açtı |
Portekiz |
|
|
1849-1850 |
Cava'da kıtlık |
Endonezya |
83.000[66] |
|
1850-1873 |
Taiping İsyanı, kuraklık ve kıtlık sonucunda Çin'de 60 milyondan fazla insan öldü.[67] |
Çin |
60.000.000 |
|
1860-1861 |
1860-61 Yukarı Doab kıtlığı |
Hindistan |
2.000.000 |
|
1863-1867 |
Yeşil Burun Adaları'nda kıtlık |
Yeşil Burun Adaları |
30.000[64] |
|
1866 |
1866'daki Orissa kıtlığı |
India |
1.000.000[68] |
|
1866-1868 |
1866-1868 Finlandiya Kıtlığı. Tüm nüfusun yaklaşık yüzde 15'i öldü |
Finlandiya |
150.000+ |
|
1866-1868 |
Fransız Cezayiri'nde kıtlık |
Fransız Cezayiri |
820.000 |
|
1867-1869 |
1867-1869 İsveç kıtlığı. |
İsveç |
|
|
1869 |
1869 Rajputana kıtlığı |
India |
1.500.000[68] |
|
1870-1872 |
1870-1872 Fars kıtlığı |
İran |
200.000-3.000.000[69] |
|
1873-1874 |
Anadolu'da kuraklık ve sel kaynaklı kıtlık[70][71] |
Türkiye |
|
|
1873-1874 |
1873-74 Bihar kıtlığı |
Hindistan |
|
|
1876-1879 |
Hindistan, Çin, Brezilya, Kuzey Afrika'da kıtlık. Kuzey Çin'deki kıtlık 9-13 milyon insanı öldürdü.[72] Hindistan'da 1876-78 Büyük Kıtlığında 5,5 milyon kişi öldü. Hindistan'daki ölümlerden İngiliz politikaları ve kuraklık sorumlu tutuldu.[73] Çin'deki kıtlık, El Nino-Güney Salınımı'ndan etkilenen kuraklığın bir sonucuydu.[74][75] |
Hindistan, Çin, Brezilya, Kuzey Afrika. |
15.000.000-19.000.000 |
|
1878-1880 |
St. Lawrence Adası kıtlığı, Alaska[76] |
Amerika Birleşik Devletleri |
1.000 |
|
1879 |
1879 İrlanda Kıtlığı. Önceki kıtlıklardan farklı olarak, bu kıtlık esas olarak açlığa ve gıda kıtlığına neden oldu, ancak çok az ölüm oldu. |
İrlanda |
|
|
1888-1889 |
Orrisa, Ganjam ve Kuzey Bihar'da Kıtlık |
Hindistan |
150.000 |
|
1888-1892 |
Büyük Etiyopya kıtlığı. Nüfusun yaklaşık üçte biri öldü.[77][78] |
Etiyopya |
1.000.000 |
|
1891-1892 |
1891-92 Rus kıtlığı |
Rusya |
375.000–500.000[79][80] |
|
1895-1898 |
Famine during the Cuban War of Independence |
Cuba |
200.000–300.000 |
|
1896-1897 |
Famine in northern China leading in part to the Boxer Rebellion |
Çin |
|
|
1896-1902 |
Indian famine of 1896-97 and Indian famine of 1899-1900 due to drought and British policies.[74][81][82] |
India |
2.000.000 (British territories), mortality unknown in princely states |
|
1900-1903 |
Famine in Cape Verde |
Yeşil Burun Adaları |
11.000–20.000[64] |
|
1904-1906 |
Famine in Spain.[83][84][85] |
İspanya |
|
|
1907, 1911 |
Famines in east-central China |
Çin |
25.000.000 [86] |
|
1914-1918 |
Mount Lebanon famine during World War I which was caused by an Entente powers and Ottoman Turk blockade of food and to a swarm of locusts which killed up to 200,000 people, estimated to be half of the Mount Lebanon population[87] |
Lebanon |
200.000 |
|
1914-1919 |
Famine caused by the Allied blockade of Germany during World War I until Germany signed the Treaty of Versailles.[88] |
Almanya |
763.000 |
|
1917 |
Famine in German East Africa |
German East Africa |
300.000 |
|
1917-1919 |
Persian famine of 1917-1919 |
İran |
2.000.000,[89] but estimates range as high as 10.000.000[90] |
|
1918-1919 |
Rumanura famine in Ruanda-Burundi, causing large migrations to the Congo |
Rwanda and Burundi (present day)[kaynak belirtilmeli] |
|
|
1919-1922 |
Kazakh famine of 1919-1922. A series of famines in Turkestan at the time of the Bolshevik revolution killed about a sixth of the population |
Turkestan |
[91] |
|
1920-1921 |
Famine in northern China |
Çin |
500.000 |
|
1920-1922 |
Famine in Cape Verde |
Yeşil Burun Adaları |
24.000–25.000[64] |
|
1921 |
1921-22 Rus Kıtlığı |
Rusya |
5.000.000[92] |
|
1921-1922 |
1921-22 Tataristan Kıtlığı |
Rusya |
500.000–2.000.000[93] |
|
1924-1925 |
Famine in Volga German colonies in Russia. One-third of the entire population perished[94][kaynak güvenilir mi?] |
Rusya |
|
|
1924-1925 |
Minor famine in Ireland due to heavy rain |
Irish Free State [kaynak belirtilmeli] |
|
|
1928-1929 |
Famine in Ruanda-Burundi, causing large migrations to the Congo |
Rwanda and Burundi (present day) |
|
|
1928-1930 |
Chinese famine of 1928-1930 in northern China. The drought resulted in million of deaths |
Çin |
3.000.000-10.000.000 |
|
1930-1931 |
Famine |
Madagascar |
32.000 |
|
1932-1933 |
Soviet famine of 1932-1933, including famine in Ukraine, caused by deliberate Soviet collectivization of scarce food resources.[95] |
Russian SFSR and Ukrainian SSR |
7.000.000[96] |
|
1936 |
Famine in China |
Çin |
5.000.000[97] |
|
1940-1943 |
Famine in Cape Verde |
Yeşil Burun Adaları |
20.000[64] |
|
1940-1945 |
Famine in Varşova Ghetto, as well as other ghettos and concentration camps (note: this famine was the result of deliberate denial of food to ghetto residents on the part of Nazis). |
Occupied Poland |
|
|
1940-1948 |
Famine in Morocco between 1940 and 1948, because of refueling system installed by France.[98] |
Morocco |
200.000 |
|
1941-1944 |
Leningrad famine caused by a 900-day blockade by German troops. About one million Leningrad residents starved, froze, or were bombed to death in the winter of 1941-42, when supply routes to the city were cut off and temperatures dropped to −40 °C (−40 °F).[99] |
Rusya |
1.000.000 |
|
1941-1944 |
Famine in Greece caused by the Axis occupation.[100][101] |
Yunanistan |
300.000 |
|
1942-1943 |
Chinese famine of 1942-43 |
Henan, China |
2.000.000–3.000.000 |
|
1942-1943 |
Iranian famine of 1942-1943 |
İran |
3.000.000[102]Şablon:Daha iyi kaynak needed |
|
1943 |
Bengal famine of 1943 |
Bengal, India |
2.100.000 |
|
1943-1944 |
Ruzagayura famine in Ruanda-Urundi, causing emigrations to Congo |
Rwanda and Burundi (present day) |
36.000–50.000 |
|
1943-1945 |
Famine in Hadhramaut |
Yemen (present day) |
10.000[103][104] |
|
1944-1945 |
Java under Japanese occupation |
Java, Indonesia |
2.400.000[105] |
|
1944 |
Dutch famine of 1944 during World War II |
Hollanda |
20.000 |
|
1945 |
Vietnamese Famine of 1945 |
Vietnam |
400.000–2.000.000[kaynak belirtilmeli] |
|
1946-1947 |
German "Hungerwinter" |
Almanya |
|
|
1946-1947 |
Soviet Famine of 1947 |
Sovyetler Birliği |
1.000.000–1.500.000[106][107] |
|
1946-1948 |
Famine in Cape Verde |
Yeşil Burun Adaları |
30.000[64] |
|
1949 |
Nyasaland Famine 1949 |
Malawi |
200 |
|
1950 |
1950 Canadian caribou famine |
Kanada |
60 |
|
1958 |
Famine in Tigray |
Ethiopia |
100.000 |
|
1959-1961 |
The Great Chinese Famine, which is widely regarded as the greatest famine in human history.[108][109][110] Some researchers also include the year 1958 or 1962. |
Çin (mainland) |
15.000.000–55.000.000[109][111][112] |
|
1966-1967 |
Lombok, drought and malnutrition, exacerbated by restrictions on regional rice trade |
Indonesia |
50.000[113] |
|
1967-1970 |
Biafran famine caused by Nigerian blockade |
Nigeria |
2.000.000 |
|
1968-1972 |
Sahel drought created a famine that killed a million people[114] |
Mauritania, Mali, Chad, Niger and Burkina Faso |
1.000.000 [kaynak belirtilmeli] |
|
1972-1973 |
Famine in Ethiopia caused by drought and poor governance; failure of the government to handle this crisis led to the fall of Haile Selassie and to Derg rule |
Ethiopia |
60.000[115] |
|
1974 |
Bangladesh famine of 1974 |
Bangladesh |
27.000-1.500.000 [kaynak belirtilmeli] |
|
1975-1979 |
Khmer Rouge. A maximum estimate of 500,000 Cambodians lost their lives to famine |
Cambodia |
500.000[116] |
|
1980-1981 |
Caused by drought and conflict[115] |
Uganda |
30.000[115] |
|
1982-1985 |
Famine caused by the Mozambican Civil War |
Mozambique |
100.000 |
|
1983-1985 |
1983-1985 famine in Ethiopia |
Ethiopia |
400.000–600.000[117] |
|
1984-1985 |
Famine caused by drought, economic crisis and the Second Sudanese Civil War |
Sudan |
240.000 |
|
1988 |
Famine caused by the Second Sudanese Civil War |
Sudan |
100.000 |
|
1991-1992 |
Famine in Somalia caused by drought and civil war[115] |
Somalia |
300.000[115] |
|
1992-1997 |
Cuban "Special Period" caused by the Fall of Communism in Eastern Europe |
Cuba |
|
|
1993 |
1993 Sudan famine |
Sudan |
|
|
1994-1998 |
North Korean famine.[118][119] Scholars estimate 600,000 died of starvation (other estimates range from 200,000 to 3.5 million).[120] |
North Korea |
200.000–3.500.000 |
|
1998 |
1998 Sudan famine caused by war and drought |
Sudan |
70.000[115] |
|
1998-2000 |
Famine in Ethiopia. The situation worsened by Eritrean–Ethiopian War |
Ethiopia |
|
|
1998-2004 |
Second Congo War. 2.7 million people died, mostly from starvation and disease |
Democratic Republic of the Congo |
2.700.000 |
|
2003-2005 |
Famine during the War in Darfur |
Sudan |
200.000 |
|
2005-2006 |
2005-06 Niger food crisis. At least three million were affected in Niger and 10 million throughout West Africa [kaynak belirtilmeli] |
Niger and West Africa |
|
|
2011-2012 |
Famine in Somalia, brought on by the 2011 East Africa drought[121] |
Somalia |
285.000 |
|
2012 |
Famine in West Africa, brought on by the 2012 Sahel drought[122] |
Senegal, Gambiya, Niger, Mauritania, Mali, Burkina Faso |
|
|
2016–present |
Famine in Yemen, arising from the blockade of Yemen by Saudi Arabia |
Yemen |
85.000 children[123] Unknown number of adults. |
|
2017–present |
Famine in South Sudan[124] Famine in Somalia, due to 2017 Somalian drought. Famine in Nigeria |
South Sudan, Unity State, Somalia, and Nigeria. |
|
Yani kıtlık savaşın bir yan etkisi değil; toplulukları yıldırmak için günlük hayatlarını mahvetmek üzerine kurulu bir strateji.
İsrail amacının sivilleri cezalandırmak değil Hamas'ın gıda ve ilaç gibi kaynakları askeri amaçları için kullanarak "terörist faaliyetlerinin üstünü kapatmasını" engellemek olduğunu savunuyor.
INSS gibi bazı İsrailli araştırma kurumları, BM ve insan hakları örgütlerini eksik ve eski verilere dayanarak "yanlış bilgiler" yaymakla suçluyor.
Başbakan Binyamin Netanyahu da sivillere yönelik planlı bir açlıktan öldürme politikası olduğuna dair suçlamaları reddediyor ve bunları "yalan ve iftira" olarak nitelendiriyor.
İsrail ordusu, bölgeye yardım girişleri konusunda ciddi kısıtlamaları olduğunu kabul ediyor.
Bunun yardımın doğru yerlerde kullanılacağından emin olmaya çalıştıklarını söyleyen ordu, yardım bekleyen sivillere ateş açma emri aldıklarına dair iddiaları reddediyor.
2018'de kabul edilen BMGK 2417 sayılı kararı ise kıtlığın artık bir insani kriz olmadığını; doğrudan çatışmayla bağlantılı bir suç olduğunu kabul ediyor.
Tarihçi ve araştırmacı Dr. Issam Khalifa'ya göre dokunulmazlık ve sorumlulara hesap vermeleri için bir adım atmaktan yoksun siyasi iradesizlik, suçlulara bu sessiz silahı kullanmaları ve üzerini kapatmaları için alan tanıyor.
Bu da açlık çekilen bölgelerdeki tüm umutları ve hayatları yok ediyor:
"Aç bırakma özellikle organize şekilde yapıldığında, uluslararası hukuk tarafından kınanan bir suçtur ve uluslararası anlaşmalarda da bir soykırım türü olarak kabul edilir.
"Tarih boyunca, açlık halkları caydırmak için bir silah olarak kullanıldı. Birinci Dünya Savaşı'nda Lübnan Dağı'nda, Ermenilerin ve Süryanilerin katlinde, daha sonra da Bosna Hersek'te…
"Her bir vakada hedef sosyal yapıyı bozmak, toplulukları göçe ya da boyun eğmeye zorlamaktı."
Tarihi bir açıdan bakınca Dr. Khalifa
Gazeteci Samir el-Za'nin yardım almak için insanların hayatını riske atmak zorunda kaldığını söylüyor.
Han Yunus'tan gazeteci Samir el-Za'nin, "yardım sağlamaya dair herhangi bir girişim insanların kaos aracı olarak kullanılmasıyla sonuçlanıyor, insanlar kamyonlardan yardım alabilmek için itiş kakışa zorlanıyor" diyor ve bunu genellikle çok tehlikeli kırmızı bölgelerde yaşandığını belirtiyor.
Kamyonlara erişmek için "hayatını riske atmak" gerektiğini ve birçok kişinin bir torba un ya da konserve yiyeceğe ulaşmak için yaralandığını ya da öldürüldüğünü söylüyor.
"Dayanılmaz bir durum; itiş kakış görüntüleri bombalama görüntülerinden bile daha acımasız."
Kadınlar, çocuklar ve yaşlılar hayatta kalmak için her gün mücadele içindeler.
Ne zaman yardım kamyonları girse özellikle dağıtım merkezlerinde onlarca kişi öldürülüyor ya da yaralanıyor.
Gazze Şeridi'nden konuştuğum kişiler mesajı şöyle özetliyor:
Savaş durumunda "açlık" sivil nüfusu bilerek aç ve susuz bırakarak, devletler ya da örgütler olsun, koruyucularını baskı altına almayı ve onları siyasi ve askeri olarak teslim almayı amaçlar.
Açlık uygulamaları arasında, Sudan Savaşı ve Sovyet Ukrayna'daki Holodomor'da olduğu gibi mahsul ve hayvanların yok edilmesi yer alıyor.
BM İnsan Hakları Konseyi'nin Gazze ve Tigray (2023-2024) raporlarında insani yardımların reddedilmesi veya geciktirilmesi; tarımsal altyapı ve su kaynaklarının hedef alınması olduğu belgeleniyor.
Alex de Waal'ın "Kitlesel Kıtlık: Tarihi ve Geleceği" adlı kitabında analiz edildiği gibi askeri veya ekonomik ablukaların uygulanması ve çiftçilerin yerinden edilmesi veya topraklarına zorla el konulması yer alıyor.
Bu konu Naomi Hosking'in "Bir Silah Olarak Kıtlık: Gıda ve Savaş Politikaları" adlı kitabında da ele alınıyor. Kitapta gıdanın toprak ve nüfusu kontrol etmek için bir araç olarak nasıl kontrol edildiği gösteriliyor.
Sorumluları cezalandırmak neden zor?
Uluslararası Kızılhaç Komitesi tarafından yapılan çalışmalar da açlığın, çatışmanın istenmeyen bir sonucu olmaktan ziyade, sivillere doğrudan zarar verecek şekilde gıda sisteminin bozulmasıyla silah olarak kullanıldığını ortaya koyuyor
Uluslararası hukuk, açlığın silah olarak kullanımını engelliyor.
Uluslararası Ceza Mahkemesi'nde mağdurları temsil eden danışman Avukat Hasan el-Hattab, BBC'ye yaptığı açıklamada, uluslararası hukukun aç bırakmayı bir savaş silahı olarak kullanmayı suç saydığını ve Gazze'de olduğu gibi, özellikle sivillerin yiyecek ve ilaçtan mahrum bırakıldığı durumlarda, bunun insanlığa karşı bir suç olarak görüldüğünü söyledi.
Bu ihlaller Cenevre Sözleşmeleri ve Uluslararası Ceza Mahkemesi'nin Roma Statüsü uyarınca savaş suçu teşkil ediyor.
Uluslararası hukuk alanında uzman avukata göre, "Hukuki metinlerin netliğine rağmen, uluslararası siyasi irade eksikliği nedeniyle hesap verilebilirlik 'nadiren' işliyor."
Hattab özellikle ABD gibi büyük güçlerin desteğinin önemli olduğunu belirtiyor.
Sudan, Suriye ve Tigray'deki vakalara rağmen, modern tarihte hiçbir tarafın aç bırakma uygulaması nedeniyle "açıkça sorumlu tutulmadığını" söylüyor.
Mike Davis, "Geç Viktorya Dönemi Holokostu, El Niño, Kıtlıklar ve Üçüncü Dünya'nın Yükselişi" adlı kitabında, özellikle Britanya Hindistanı'nda aç bırakmanın, asıl neden siyasi olmasına rağmen, sömürge toplumlarını zayıflatmak ve yıkıcı politikalar dayatmak için nasıl kullanıldığını gösteriyor.
Fotoğraf altı yazısı,Hukukçu Hassan el Hattab, Başbakan Binyamin Netanyahu dahil İsrail liderleri için tutuklama emirleri çıkarıldığını ancak bunların "siyasi baskı nedeniyle" uygulanamadığını belirtiyor.
Uluslararası hukuk açıkça açlığın bir silah olarak kullanılmasını suç olarak tanımlasa da, Cenevre Sözleşmeleri uyarınca, faillerin kovuşturulması karmaşık nedenlerden dolayı son derece nadiren gerçekleşiyor.
En dikkat çekici neden, "suç kastının" kanıtlanmasının zorluğu.
Bu tür davalarda ana zorluk, özellikle askeri, ekonomik ve çevresel faktörlerin kesişiminde, kıtlığa yol açma niyetinin kasıtlı olduğunu kanıtlamak.
Araştırmacı Alex de Waal, "Kitlesel Kıtlık: Tarih ve Gelecek" adlı kitabında, kıtlığın çoğu zaman "görünürde faili olmayan bir suç" olduğunu, özellikle de emirler veya resmi itiraflar olmadığında doğrudan yasal sorumluluğun izini sürmenin zor olduğunu belirtiyor.
Diğer yandan siyasi ilişkilerin karmaşıklığı ve uluslararası denetimin olmayışı da buna katkı sağlıyor.
Birçok durumda aç bırakmadan sorumlu taraflar genellikle büyük uluslararası güçlerin müttefikleri ya da hassas siyasi dengelerin paydaşı oluyor.
Bu nedenle sorumlu tutulmaları siyasi açıdan hassas bir mesele haline geliyor.
Araştırmacı Susan George, "Diğer Yarı Nasıl Ölür" adlı kitabında, küresel siyasi sistemin bazen açlık "suçlarını" örtbas etmeye veya önemsiz göstermeye nasıl katkıda bulunduğunu ve bunun da uluslararası adalet mekanizmalarını zayıflattığını açıklıyor.
"Açlığın Siyaseti" adlı kitabında ise, yardım örgütlerinin etkilenen bölgelere erişiminin nasıl engellendiğini ve bunun siyasi amaçlarla nasıl kötüye kullanıldığını anlatıyor..
Kıtlığın birçok vakada, "doğal" bir afet değil "siyasi bir karar" olduğunu vurguluyor.
Gazze'nin durumunda Hassan el Hattab, Başbakan Binyamin Netanyahu dahil İsrail liderleri için tutuklama emirleri çıkarıldığını ancak bunların "siyasi baskı nedeniyle" uygulanamadığını belirtiyor.
Diğer örnekleri neler?
Afrika'da araştırmacı Bridget Connelly, "Afrika'da Savaş ve Kıtlık" adlı kitabında savaş ve kıtlık arasındaki yakın ilişkiyi ortaya koyuyor. Buna göre yardımlar bir kaldıraç olarak kullanılıyor ve siviller savaş stratejisinin bir parçası olarak yardımdan mahrum bırakılıyor.
Amerikalı tarihçi Timothy Snyder, "Hitler ve Stalin Arasında Avrupa'nın Kanlı Toprakları" adlı kitabında, Ukrayna'daki Holodomor (1932-1933) gibi yapay kıtlıkların, halkları boyunduruk altına almak ve demografik dengelerini değiştirmek için siyasi bir araç olarak kullanıldığını anlatıyor.
Tarihçi Anne Applebaum, "Kızıl Kıtlık: Stalin'in Ukrayna'ya Savaşı" adlı kitabında açlığın, Ukrayna kimliğine karşı örtülü bir savaş anlamına gelen bir "etnik temizlik" olduğunu ileri sürüyor.
Açlığın silah olarak kullanıldığı bilinen bazı diğer vakalar şunlar:
Leningrad Kuşatması, Rusya (1941–1944): Naziler kenti 870 günlüğüne kuşattığında nüfusu savaşmadan yok etmek amacıyla aç bıraktı, yaklaşık yarım milyon kişi açlıktan öldü.
BM, Yemen'de yüksek düzeyde akut gıda güvensizliği olduğuna dair uyarılarda bulunuyor.
Saraybosna, Bosna-Hersek (1992–1996): Sırp güçleri kenti kuşattığında elektrik ve gıdayı kesti. Kıtlık nedeniyle binlerce kişi uluslararası yardıma rağmen hayatını kaybetti.
Gazze Şeridi (2007– bugün): İsrail'in ablukası savaş döneminde ağırlaştı ve ülke özellikle Ekim 2023'ten bu yana açlığı toplu cezalandırma aracı olarak kullanmakla suçlanıyor.
Guta ve Madaya, Suriye (2013-2016): Eski iktidarın uyguladığı kuşatma sonucu siviller aç kalırken, zayıf düşmüş çocukların trajik görüntüleri ortaya çıktı.
Yemen (2015'ten günümüze): İç savaş, limanların ve gıda üretim tesislerinin ablukasıyla sonuçlandı. "Dünyanın en kötüsü" olarak tarif edilen kriz nedeniyle 17 milyon kişi açlıkla mücadele ediyor.
Tigray, Etiyopya (2020–2022): Etiyopya hükümetinin açlığı, halkı yiyecek ve ilaçtan mahrum bırakacak şekilde bir savaş aracı olarak kullandığı bildiriliyor
1932 ve 1933 yıllarında, Joseph Stalin'in Sovyet hükümeti tarafından yaratılan insan eliyle yaratılan bir kıtlık olan Holodomor'da milyonlarca Ukraynalı öldürüldü. Ukrayna Soykırımı
"Holodomor örneğinde, bu, (hayatta kalmak için) gıda üreticisi olan insanları beslenmelerinden mahrum bırakarak metodik olarak planlanan ve gerçekleştirilen ilk soykırımdı. Özellikle dehşet verici olan, gıda alıkoymanın bir soykırım silahı olarak kullanılması ve bunun dünyanın 'Avrupa'nın ekmek sepeti' olarak bilinen bir bölgesinde yapılmış olmasıdır." – Prof. Andrea Graziosi, Napoli Üniversitesi.
