Asırlar öncesinde demir döven insanların damlayan terlerini görebileceğiniz Sultanahmet Endüstri Meslek Lisesi’nin hemen yanı başında bulunan İstanbul Cumhuriyet Eğitim Müzesi, 7’den 70’ e gerek İstanbul gerekse çevre illerden gelen birçok vatandaşı ağırlıyor.
Tarihsel gelişim
Fatih Sultan Mehmed Han’ın Gedik Ahmet Paşa’ya yaptırmış olduğu soğuk su sarnıcı üzerinde bir Bizans eseri olan bina, 1454 yılında yani İstanbul’un fethinden yaklaşık bir yıl sonra “Kılıçhane” binası bir diğer adı ile “Dımışkihane” olarak yapılmıştır. Bina şimdiki boyutlarından uzun ve büyükken depremlerin sebep olduğu yıkılmalar nedeniyle küçültülmüştür.
İstanbul Fatih Sultan Mehmet tarafından fethedildikten bir yıl sonra 1454 yılında inşa edilmiştir. Tarihi Kılıçhane’de Osmanlı İmparatorluğu’nun Yeniçeri Ordusu’na ait kılıçlar imal edilmiştir. Bu bina aynı zamanda kılıç yapımının öğretildiği bir teknik okuldur. “Tarihi Kılıçhane Binası” Osmanlı mimarisi açısında önem taşımaktadır.
Mimarî özellikler
Binada geniş mekan elde etmek için dört kubbe ortada bir sütun taşıyıcıya bindirilerek geniş bir mekân elde edilmiştir. Bina bu özelliğiyle de İstanbul’daki tek yapıdır. Yine bina sur içinde ayakta kalan ve halen hizmet vermeye devam eden Osmanlı eserleri içerisinde tek yapı olma özelliğini de taşımaktadır.
Kubbe ve bacaların olduğu yerde kömürden ocaklar içerisinde ısıtılarak yumuşatılan demir, örs ve çekiçlerle dövülerek kılıç haline sokulmuştur. İnsan bu tarihi binada adeta çekiç ve örs seslerini duyar gibi olmaktadır. Akustik bir mimariye sahip olan binada dört kubbe mevcut olup bu dört kubbeyi de tek bir sütun tutmaktadır. Kubbenin yüksekliği 12 m. baca yüksekliği ise 15 m. dir. Ayrıca binanın yazın serin kışın ise sıcak olduğunu duyuyoruz neden mi?
Bina, küfeki taşı denilen genellikle Küçükçekmece bölgesinde topraktan çıkartılırken yumuşak, sonrasında kuruyunca sertleşen hatta beton çivisi bile geçmeyen sertlikte bir taştan yapılmıştır. Kubbe kasnaklarından itibaren Horasan örgüsü ile pişmiş tuğladan örülmüştür. 400 metrekarelik karevâri bir plan içerisinde olan bu yapının duvar kalınlıkları 1,5 metreyi bulmaktadır.
Kullanım şekilleri
Cumhuriyet Eğitim Müzesi’nin içerisinde hizmet vermekte olduğu “Tarihi Kılıçhane Binası” 556 yıllık tarihi sürecinde değişik amaçlar için de kullanılmıştır. XVII. yy.’da Sultanahmet Camii Külliyesi’ne dahil edilerek hastane olarak kullanılmış, XVIII. yy.’da “Bahriye Müzesi” olarak hizmet görmüş, XX. yy.’ın başlarında sinema olarak hizmet vermiştir. Cumhuriyet Dönemi’yle birlikte de Sultanahmet Endüstri Meslek Lisesi’nin derslik ve atölyeleri olarak kullanılmıştır.
Mimari yapısının büyüsüne kapılacağınız bina bugün Cumhuriyet Eğitim Araçları Müzesi olarak kullanılmaktadır. İçerisinde sergilenen eserler bu büyülü ortamda sizi adeta geçmişe yolculuğa davet etmektedir.
Osmanlı döneminden kalma diplomalar ve diğer tarihlerden günümüze ulaşan karneler, okul araç gereçleri, sıralar, kara tahta, okul müdürü odası, okul mutfağındaki o eşsiz nadide porselen takımları hayranlığınızı bir kat daha arttıracak niteliktedir. Eserin mimari yapısında var olan doğal akustik sistemle bütünleşen tarihi müzik aletlerini incelerken şaşırmamak elde değildir.
Müzenin nadide köşelerinden birinde özellikle hanımların kullandığı ilk elektrikli süpürge ve ütü çok ilgi çekicidir. Osmanlı döneminde ilk Ermeni asıllı olan öğrenci Vahan’a ücretsiz eğitim verildiği 1914 tarihli belgesiyle müzenin ayrı bir bölmesinde göze çarpmaktadır.
Buram buram tarih kokan bu müzede bir diğer detay da Türk sinemasının büyük yıldızlarından Sadri Alışık’ın öğrenci belgesinde ve Yeşilçam duayenlerinin çocuklarıyla ilgili bilgiler de göze çarpmaktadır.
Müze yetkilisinden yazın ve kışın yoğun bir ziyaretçi akını olduğunu öğreniyoruz. Müze yönetimine teşekkürlerimizi sunuyoruz.
