Cumhuriyet’in ilanından sonra Kur’an okunmasının yasaklandığına dair açıklamalarına kaynak oluşturacak arşiv kayıtlarını inceledim. Esasen Osmanlı döneminden itibaren konu gündemde olmuştur.
Osmanlı dönemi
**Rusya’da sansür memurlarından birinin Kur’an-ı Kerim’den 18 ayetin tayy ve ihracını (çıkarılmasını) emrettiğini söylemesi Rusya’daki Müslümanlar arasında heyecan ve öfke yaratmıştır.
**Kur’an’ın tercümesi caiz olmadığından Mohammed Le Koran adlı Fransızca kitap iade edilmiştir.
**Mısır’da basılan Hucec-ül Kur’an adlı kitabın muzır münderecatı sebebiyle Memalik-i Şahane’ye ithali ve neşri yasaklanmıştır.
**Havass-ı Kur’an adlı kitabın tab ve neşrine ruhsat verilmemiş ve sahibine iade edilmiştir.
**Kur’an-ı Kerim’in cadde, sokak, kahvehane ve vapurlarda satılmasının önlenmesi emredilmiştir.
**Rusya muharebesi sırasında Erzurum civarında tahrip edilmiş bir mescidin duvarı arasında çıkan Kur’an-ı Kerim’in nüshasını satın alan ayrıca orada bulunan İslamî bir cemiyet için bağışta bulunan Bakü zenginlerinden Musa Nakizade’ye Mecidî nişanı verilmiştir.
Cumhuriyet dönemi
**Harpte olan ordumuzun muzafferiyeti için Kur’an okunmuş ve dualar edilmiştir.
**İmam Hatip mektepleri ve İlahiyat Fakültesi açmak ve Kur’an tefsiri hazırlatmak gibi faaliyetlere karşılık şark vilayetlerinde din ortadan kaldırılıyor diye propaganda yapıldığından Cumhuriyet’in halka güzelce anlatılması
**Talebe miktarının azlığı maksadı temin edemeyeceğinden ve verilen tahsisatı karşılayamayacağından Kur’an-ı Kerim öğretmenlerinin daha fazla çaba göstermesi gerektiği
**Almanya’da bir Mısırlının bastırdığı levha halindeki Kur’an-ı Kerim’in incelenmesi bitene kadar yurdumuzda satışının önlenmesi
**Bastırılan Mushaf-ı Şerif’teki hata ve noksanları gösteren cetvelin gönderildiği, ellerinde böyle Kur’an-ı Kerim bulunanların bu cetvele göre düzeltme yapmaları
**Kur’an-ı Kerim’in Türk harfleriyle yazılıp yazılmayacağı tartışmasına Diyanet mensuplarının kesinlikle karışmamaları
Başbakanlık Osmanlı Arşivi
**Vezirlerin, ders-i âmların, Kur’an öğreticilerinin ve hademelerin çocuk zamları ele alınmıştır.
**Bedi-üz zaman Said-i Nursî tarafından Mucizet-ül Kur’an adlı kitabın dağıtılmasının yasaklanması ve mevcutların toplanması
**Dışarıda bastırılan Kur’an-ı Kerimlerin yurda sokulmasının ve dağıtılmasının yasaklanması
Sonuç
Her iki dönemde de devletin resmi makamlarının onayı olmadan bastırılan, dışarıdan ithal edilen veya tarikat mensuplarınca piyasaya sürülen Kur’an-ı Kerimler yasaklanmış, piyasaya sürülenler toplatılmıştır. Eğer bu uygulamalar yapılmamış olsaydı Kur’an-ı Kerimler tahrif edilmiş, bastıranların isteklerine göre halk yönlendirilmiş olurdu.
