Yıllık artış %46,83, aylık artış %5,80
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından açıklanan verilere göre, Tarım Ürünleri Üretici Fiyat Endeksi (Tarım-ÜFE) 2025 yılı Eylül ayında önemli bir artış eğilimini sürdürdü. Buna göre endeks, bir önceki aya göre %5,80, geçen yılın aynı ayına göre ise %46,83 oranında yükseldi. Ayrıca, 2025 yılı aralık ayına göre artış %28,90, on iki aylık ortalamalara göre artış ise %37,98 olarak kaydedildi.
Bu veriler, tarım sektöründe üretici fiyatlarının son dönemde hızla artmaya devam ettiğini, özellikle bitkisel üretim kalemlerinde enflasyonun belirginleştiğini gösteriyor. Artış oranı hem mevsimsel etkiler hem de küresel gıda piyasalarındaki fiyat dalgalanmalarıyla paralel bir seyir izliyor.
Sektörel Gelişmeler: En yüksek artış tarım ve avcılık ürünlerinde
Sektör bazında değerlendirildiğinde, Eylül ayında tarım ve avcılık ürünleri ve ilgili hizmetlerde %6,28, ormancılık ürünleri ve ilgili hizmetlerde %0,25 oranında artış yaşanırken, balıkçılık ürünlerinde %1,96 oranında düşüş kaydedildi.
Bu tablo, özellikle kara temelli tarımsal üretim alanlarında fiyat artışlarının güçlü seyrettiğini, buna karşılık su ürünleri üretiminde fiyatların bir miktar gerilediğini ortaya koyuyor. Mevsim geçişleri, üretim maliyetleri ve bazı bölgelerde yaşanan kuraklık etkileri bu farklılaşmanın temel nedenleri arasında yer alıyor.
Ana Grup Bazında Değişimler
Ana gruplar bazında bakıldığında:
Tek yıllık bitkisel ürünlerde fiyatlar %5,10,
Çok yıllık bitkisel ürünlerde %4,38,
Canlı hayvanlar ve hayvansal ürünlerde ise %3,42 oranında arttı.
Bu artışlar özellikle meyve-sebze, zeytin, üzüm ve süt ürünleri gibi ürünlerdeki fiyat hareketlerinden kaynaklandı. Tek yıllık ürünlerdeki artış, yaz hasadının sona ermesiyle birlikte arzın azalması ve girdi maliyetlerinin yüksek seyretmesinden etkilendi. Çok yıllık bitkisel ürünlerde ise özellikle meyve grubu fiyatlarının artması dikkat çekti.
Yıllık Değişim: Meyve fiyatlarında rekor artış
Alt gruplar düzeyinde yıllık bazda en yüksek artış, %155,54 ile yumuşak çekirdekli meyveler ve sert çekirdekli meyveler grubunda gerçekleşti. Bu kategoriye dahil olan şeftali, kiraz, kayısı, erik gibi meyvelerde iklimsel etkiler, verim kayıpları ve işçilik maliyetleri fiyat artışlarını hızlandırdı.
Yıllık değişim oranı itibarıyla dikkat çeken diğer kalemler arasında;
Yağlı tohumlar,
Sebze ürünleri,
Canlı büyükbaş hayvanlar ve
Süt ürünleri bulunuyor.
Bu artışlar, tarımın genel enflasyon üzerindeki etkisinin sürdüğünü, özellikle gıda fiyatları kanalıyla tüketici fiyatlarına da baskı oluşturduğunu gösteriyor.
Aylık Değişim: Sert kabuklu meyvelerde hızlı yükseliş
Aylık bazda en yüksek artış ise %19,63 ile “diğer ağaç ve çalı meyveleri ile sert kabuklu meyveler” grubunda gerçekleşti. Bu grupta yer alan fındık, ceviz ve badem gibi ürünlerde hem iç talebin yüksek seyretmesi hem de ihracat bağlantılarının güçlü olması fiyat artışlarını tetikledi.
Ayrıca, sebze ürünleri grubunda mevsimsel azalışların fiyatları yukarı çektiği görülüyor. Buna karşın balıkçılık ürünlerinde arz fazlası ve ithalat etkisiyle sınırlı bir fiyat düşüşü yaşandı.
Genel Değerlendirme: Tarımsal enflasyonun seyri
Eylül 2025 itibarıyla tarımsal üretici fiyatları enflasyonist baskıların güçlü bir bileşeni olmaya devam ediyor. Özellikle enerji, gübre, mazot ve işçilik maliyetlerindeki artışlar tarım üretiminde fiyatları yukarı yönlü itiyor. Ayrıca, iklim kaynaklı verim düşüşleri, kur etkisi ve ihracat talebindeki canlılık da fiyat artışlarını destekleyen diğer unsurlar olarak öne çıkıyor.
Bu durum, önümüzdeki aylarda gıda enflasyonu üzerinde belirgin bir etki yaratabilir. Tarım-ÜFE’deki yükselişin TÜFE’ye gecikmeli yansıması beklenirken, özellikle taze meyve-sebze ve süt ürünleri gruplarında tüketici fiyatları üzerinde baskının süreceği öngörülüyor.
