Büyük yatırımlar söz konusu olduğunda genel bir yanılgı vardır.
İyi bir planın, sadece kağıt üzerinde kusursuz olması yetermiş gibi davranılır.
Oysa sahadaki gerçek çok farklıdır.
Bir yatırımın başarısını belirleyen şey planın şıklığı değil, o kararı verenlerin başarısızlık durumunda ödeyeceği bedeldir.
Özel sektörde büyüme arzusu ve prestij arayışı, yöneticiler için doğal bir motivasyondur.
Eğer proje çökerse, faturayı nihayetinde sermaye sahibi öder.
Bu "zarar etme korkusu", yöneticinin agresif tutumu ile patronun gerçekçi fren mekanizması arasında sağlıklı bir denge kurar.
Kamuda ise bu denge çoğu zaman bozuktur.
Bir bürokrat için yeni yatırım; daha çok personel, daha büyük bütçe ve daha fazla nüfuz demektir.
Ancak proje başarısız olduğunda, kararı verenler kişisel bir kayba uğramaz.
Fatura, bugünün karar vericilerine değil, vergi ödeyen gelecek nesillere kesilir.
Kâr-zarar hesabının olmadığı yerde, verimsizlik kaçınılmaz bir sonuç haline gelir.
Sorun sadece karar mekanizmalarında değil, bu kararları verecek kadroların yapısında da gizlidir.
En parlak zihinleri devlette toplasanız bile, kamunun mevcut yapısı bu yetenekleri köreltmeye meyillidir.
İş güvencesinin performanstan bağımsız olması, sürekli gelişim motivasyonunu zayıflatır.
Yükselme süreçlerinde liyakatin gölgelenmesi ve teşviklerin zayıflığı, iddialı gençleri özel sektöre yönlendirir.
Özel sektörün sunduğu yüksek ücret ve performansa dayalı kariyer fırsatları karşısında, kamu yapısı yüksek nitelikli planlamacıları elde tutmakta zorlanır.
Sıklıkla örnek gösterilen devlet güdümlü teknolojik atılımlarda gözden kaçan bir nokta var.
Hangi alana yatırım yapılacağını seçmek işin en kolay kısmıdır.
Asıl mesele, on binlerce insanın çalıştığı devasa organizasyonları verimli yönetebilmek ve kritik kararları piyasa gerçeklerine göre anlık güncelleyebilmektir.
Bunu kamu bürokrasisinin hantal yapısıyla başarmayı beklemek, bir tür ekonomik romantizmdir.
Gerçek başarı, kağıt üzerindeki planlarda değil; sorumluluğun, riskin ve liyakatin gerçek sahiplerine bırakıldığı bir sistemdedir.
