Polonya, sınır güvenliğini geliştiriyor
Polonya Milli Savunma Bakan Yardımcısı Pawel Zalewski İngiliz haber ajansı Reuters’a yaptığı açıklamada, ülkesinin Belarus ve Rusya'ya bağlı Kaliningrad bölgesiyle olan sınırlarını güçlendirmek için anti-personel kara mayınları döşeyeceklerini söylemiştir.
Polonya, Almanlar tarafından işgal edilmek üzere saldırı gören ilk ülkedir Avrupa’da. Tarih
31 Ağustos 1939'dur. Polonyalı kılığına bürünmüş Alman güçleri, Yukarı Silezya'nın Gleiwitz (1945'ten beri Gliwice) kentindeki Gleiwitz Radyo İstasyonu'na düzmece saldırı yapmışlardır. Saldırı, Almanya'nın Polonya işgalini haklı göstermek ve Polonya'nın sözde saldırgan tavrını ortaya koymak için tertip edilmiştir
Ertesi gün tarih 1 Eylül 1939’dur. Alman kuvvetleri Polonya’ya girmiş ve işgale başlamışlar, Danzig’i ilhak etmişlerdir. İngiltere ve Fransa, Almanya’nın geri çekilmesini istemişler, ardından da 3 Eylül’de Almanya’ya savaş ilan etmişlerdir. 17 Eylül günü Ruslar Doğu Polonya’yı işgal ederek Varşova’yı teslim almışlardır. Böylece Polonya paylaşılması tamamlanmıştır.
Tahminlere göre 10 ila 35,000 savaş esiri, 22 Haziran 1941'de Almanların Sovyetler Birliği'ni işgal etmesinden sonraki günlerde hapishanelerde veya hapishane yollarında öldürülmüş, Polonyalı Ulusal Anma Enstitüsü'ne göre de, 1939 ve 1941 yılları arasındaki Sovyet işgali 150,000 Polonyalı sivilin ölümü ve 320,000'inin sürgünü ile sonuçlanmıştır.
Soğuk Savaş’tan bu yana ilk kez anti-personel kara mayınlarının üretimine yeniden başlayarak bu mayınları ülkenin doğu sınırına konuşlandırma kararı almıştır. Polonya ordusuna mayın tedarik etmekte olan devlet şirketi Belma, yıllık 100 bine yakın mayın üretebildiğini ancak bu rakamı 1 milyon 200 bine çıkarabileceğini belirtmiştir. Bugün Polonya’nın doğu sınırı için 5-6 milyon mayına ihtiyaç duyulduğu açıklanmıştır.
Yorum
86 yıl önce bir işgalin acısını en ağır şekilde yaşayan Polonya’nın böyle davranması, tedirgin olması normaldir. İnsanlık bu olayları unutmaz, harp tarihi de bu tür olayları kara sayfalarında muhafaza eder.
Macaristan Başbakanı’ndan kınama
Macaristan Başbakanı Viktor Orban, perşembe günü Ukrayna'ya verilen tazminat kredisinin ana unsurlarından biri olan Rusya Merkez Bankası'nın varlıklarını süresiz olarak dondurduğunu açıklayan Avrupa Birliği'ni eleştirmiştir.
Brüksel’in yetki sınırların aştığını söyleyen Orban, "Oylamanın konusu, şimdiye kadar AB üye ülkeleri tarafından her altı ayda bir oylanan ve oy birliğiyle alınan kararlarla sonuçlanan dondurulmuş Rus varlıkları. Bugünkü prosedürle Brüksel, oy birliği şartını açıkça hukuka aykırı bir şekilde bir kalem darbesiyle ortadan kaldırıyor." Demiştir.
Çözümler
AB’de bulunan 210 milyar euroluk Rus varlığının Rusya Merkez Bankası'na geri verilmesi mümkün görülmüyor. Varlıkların büyük bir kısmı, 185 milyar euro, Brüksel'deki merkezi bir menkul kıymet saklama kuruluşu olan Euroclear'da tutuluyor. Kalan 25 milyar euro ise özel bankalarda tutuluyor.
Şimdiye kadar fonların, 27 ülkenin oy birliğine dayanan ve bireysel vetolara karşı savunmasız olan standart bir yaptırım rejimi altında dondurulduğu malumdu. Avrupa Komisyonu, Rusya'nın Ukrayna'yı geniş çaplı işgaliyle ortaya çıkan şok dalgalarının, "ciddi arz kesintilerini, daha yüksek belirsizliği, artan risk primlerini, daha düşük yatırım ve tüketici harcamalarını" tetikleyerek AB'nin tamamı için "ciddi bir ekonomik etkiye" neden olduğunu savunmuştu. Orban, "Rus varlıklarının Ukrayna’ya verilmesi konusuna itiraz ederek kararın Avrupa Birliği'nde hukukun üstünlüğünü sona erdireceğini belirtmişti.
Orban 2024 yılında ülkesinin AB karar alma mekanizmasındaki rolüne de atıfta bulunarak "Biz çarkın içindeki kum, parmaklıklar arasındaki sopa, çivinin altındaki dikeniz," demişti. Rusya da bu adımı kınamış, hatta Rusya Merkez Bankası "zararların karşılanması" için yasal işlemlerin başlatıldığını duyurarak Euroclear'ı varlıkların serbest bırakılmasını engellemekle suçlamıştı.
Uzlaşma sağlandı
Ukrayna'ya destek için dondurulmuş Rus varlıklarının kullanılması fikrine yeterli sayıda ülkenin karşı çıktığını dile getiren Orban, " Rusya'nın dondurulmuş varlıkları konusu artık gündemden düştü." diye konuşmuştur.
Orban, söz konusu fikri aptalca diye nitelendirerek, "İki ülke savaş halinde. AB değil. Rusya ve Ukrayna. ve AB, savaşan taraflardan birinin parasını alıp diğerine vermek istiyor. Bu, savaşa girmek demektir." ifadelerini kullanmıştır. Savaşı değil barışı finanse etmek gerektiğini vurgulayan Orban, Rus gazının yasaklanması fikrini de eleştirmiştir.
Yorumlama
Her iki ülke de Rus işgaline uğramış ve SSCB ile birlikte Varşova Paktı’nın Doğu Bloku’nu oluşturmuş ülkelerdir. İşgalin ne olduğunu bilen ve yaşayan ülkelerdir. Bugün arada bir de olsa Rusya’dan yana yontmamalarını ve tamamen Batı yanlısı havasını yaratmak istememelerini normal karşılamak gerekir.
Son dönemde NATO’nun işleyişi konusunda yapılan spekülasyonlar, Trump’ın NATO ülkelerine karşı yaptığı ağır eleştiriler ve NATO’ya ayrılan payların arttırılması istekleri NATO’nun yeniden masaya yatırılmasını işaret etmiştir.
Dolayısıyla yarının ne olacağı bilinmeyeceği için her iki ülke de “Rusya ile mesafeyi fazla açmamak gerekir” diye düşünüyor olabilir.
