Eskiden salaklık doğaldı.
İçten gelirdi.
Emek isterdi.
Yanlış otobüse binerdin, inadına yanlış durakta inerdin, sonra da “kısmet” derdin.
Şimdi öyle mi? Hayır.
Artık yapay salaklık var. Üstelik seri üretim.
Yapay zekâ çıktı çıkalı herkes çok akıllı oldu ama ortalık nedense daha da karıştı. Çünkü akıl arttıkça salaklık da otomasyona bağlandı. Eskiden biri saçma bir şey yapınca “Ne yapıyorsun kardeşim?” derdik. Şimdi “Algoritma öyle uygun görmüş” diyorlar. Tartışma bitiyor.
YAPAY SALAKLIK NEDİR?
Yapay salaklık;
Bilgiye saniyeler içinde ulaşıp, onu tamamen yanlış kullanma sanatıdır.
Mesela:
— Dünyanın en gelişmiş telefonunu kullanıp annesini arayamayan insan.
— Navigasyon “sağa dön” dedi diye göle giren sürücü.
— “Yapay zekâ yazdı” diye okuduğu her şeye iman eden ama apartman duyurusunu okumayan birey.
Bunlar doğal salak değiller. Bunlar “destekli”.
ESKİ SALAKLIK GÜZELDİ
Eskiden salaklık bireyseldi.
Mahallede bir tane olurdu.
Herkes tanırdı.
Zararsızdı.
Şimdi herkes potansiyel.
Çünkü herkesin cebinde internet var ama filtresi yok.
Adam üç belgesel izliyor, iki tweet okuyor, sonra diyor ki:
“Ben artık her şeyi sorguluyorum.”
Kardeşim sen ekmek alırken bile fiş soramıyorsun, neyi sorguluyorsun?
YAPAY ZEKÂ + EGO = YAPAY SALAKLIK
Asıl tehlike burada.
Yapay zekâ sana bir şey söylüyor.
Sen onu anlamıyorsun.
Ama yine de özgüvenle anlatıyorsun.
“Bunu ben de düşünüyordum zaten.”
Hayır düşünmüyordun.
Sadece ekrana bakıyordun.
Eskiden cahil cesareti vardı.
Şimdi “bilgiliymiş gibi yapma özgüveni” var.
Bu çok daha korkutucu.
HERKES UZMAN
Bir bakıyorsun:
Sabah spor hocası,
Öğlen ekonomi uzmanı,
Akşam jeopolitik analist,
Gece ilişki danışmanı…
Hepsi aynı kişi.
Hepsi pijamalı.
Yapay salaklık burada devreye giriyor. Çünkü bilgi bol ama süzgeç yok. Herkes her şeyi biliyor ama kimse ne bildiğini bilmiyor.
TEKNOLOJİ BİZİ TEMBELLİKTE BİRLEŞTİRDİ
Artık kimse düşünmüyor.
Soruyor.
Arıyor.
Kopyalıyor.
“Benim yerime biri düşünsün.”
E yapay zekâ düşünüyor.
Ama senin adına.
Sen yine de saçma kararlar alıyorsun. Çünkü düşünmek değil, sorumluluk almak zor geliyor.
YAPAY SALAKLIK SOSYAL MEDYADA ZİRVE YAPIYOR
Bir video izliyorsun.
Altında 12 bin yorum.
Hepsi aynı anda yanlış ama çok kararlı.
“Ben böyle düşünüyorum.”
Kimse “Ben yanılıyor olabilirim” demiyor.
Çünkü yapay salaklıkta şüpheye yer yok.
Şüphe varsa internet çekmiyor demektir.
EN TEHLİKELİ CÜMLE
“Ben araştırdım.”
Nerede?
Nasıl?
Ne kadar?
“İnternette.”
Tamam, geçmiş olsun.
SONUÇ
Yapay zekâ çağındayız ama hâlâ doğal düşünmeye muhtacız.
Çünkü akıl yapay olabilir ama salaklık hâlâ bizden çıkıyor.
Eskiden insanlar bilmiyordu, belliydi.
Şimdi herkes biliyor gibi, asıl sorun o.
O yüzden ricam şu:
Her duyduğunuza inanmayın.
Her okuduğunuzu paylaşmayın.
Ve mümkünse, salak olacaksanız…
“Doğal olun.”
Katkısız.
Organik.
Atadan kalma.
Bir dahaki köşede görüşürüz.
Bu yazıyı da yapay zekâ yazmadı zaten.
O kadar da değil.
— Aklını kapıda bırakmamaya çalışan köşe yazarı.
