Türkiye ekonomisinin mevcut durumuna ve yakın dönem beklentilerine dair en kapsamlı bileşik göstergelerden biri olan Ekonomik Güven Endeksi, Kasım 2025 itibarıyla 99,5 değeriyle kritik eşik olan 100 puana bir adım daha yaklaştı. Ekim ayında 98,2 olan endeks, %1,3’lük artışla son aylardaki yatay seyrin ardından yukarı yönlü sınırlı bir ivmeyi işaret ediyor. Bu görünüm, ekonomide temkinli bir iyileşme sinyali verirken, sektörler arasında farklılaşan eğilimler dikkat çekiyor.
Bu artışın ardında, yalnızca tek bir alt gösterge değil, neredeyse tüm güven endekslerinde gözlenen genel ve yaygın bir toparlanma bulunuyor. Özellikle iç talebin yeniden güçlendiğini ve üretici beklentilerinin iyileşmeye başladığını gösteren reel kesim ile hizmet sektörü verileri, ekonomik aktivitenin yılın son çeyreğinde kırılgan da olsa bir güç kazanmış olabileceğine işaret ediyor.
Tüketicilerde Temkinli İyileşme: 85,0 Puan
Kasım ayında Tüketici Güven Endeksi %1,6 artarak 85,0 seviyesine yükseldi. Tüketici güveninin 100 eşik değerinin altında olması, hane halklarının genel ekonomik duruma ilişkin temkinli yaklaşımlarını koruduğunu gösteriyor. Ancak artış oranının diğer sektörlere göre görece yüksek olması iki noktaya işaret ediyor:
Enflasyonda göreli istikrar: Son aylarda fiyat beklentilerinin yataylaşması, tüketicilerin geleceğe ilişkin endişelerini hafifletiyor.
Gelir algısında kısmi toparlanma: İstihdam piyasasında mevsimsel hareketlilik ve bazı sektörlerde ücret ayarlamaları, tüketicilerin maddi durum beklentilerine sınırlı da olsa olumlu katkı yapmış olabilir.
Tüketici güveninin dirençli olmadığı ve hâlen kırılgan kaldığı açık. Ancak Kasım ayındaki yükseliş, hane halkı talebinin yıl sonuna doğru bir miktar destekleyici olabileceğinin sinyali niteliğinde.
Reel Kesim Güveni 103,2 ile İyimserlik Bölgesinde
İmalat sanayisini temsil eden Reel Kesim Güven Endeksi, Kasım’da %1,2 artarak 103,2 seviyesine çıktı. Endeksin 100’ün üzerinde seyretmesi, sektörün genel görünümü açısından iyimser bir beklenti setine sahip olduğunu gösteriyor.
Reel kesimdeki iyileşme, özellikle üç dinamiğe dayanıyor:
İç siparişlerde sınırlı toparlanma: Tüketim malı ve ara malı üreticileri, son iki ayda iç talepte yavaş fakat pozitif bir hareketlenme gözlemliyor.
İhracat siparişlerinde dengelenme: Küresel talebin zayıf olduğu bir dönemde ihracat beklentilerindeki yataylaşma, belirsizliklerin bir miktar azaldığını düşündürüyor.
Stok seviyelerinde ayarlama: Üreticiler, önceki dönemlerde oluşan yüksek stokların eritilmesi sonrası daha planlı bir üretim ritmine geçiyor.
Bu tablo, ekonomik güven endeksinin yukarı yönlü hareketinde reel kesimin en önemli taşıyıcı güçlerden biri olduğunu ortaya koyuyor.
Hizmet Sektörü Güven Endeksi 111,8’e Yükseldi
Kasım ayında Hizmet Sektörü Güven Endeksi %1 artarak 111,8 seviyesine ulaştı. Hizmet sektörü, Türkiye ekonomisinin istihdam yaratma kapasitesi yüksek alanlarından biri olarak genel ekonomik aktiviteye yön veren bir ayak konumunda.
Artışın ardında:
Turizm ve konaklama sektöründe sezonsal daralma beklentisinin sınırlı etkisi,
Yıl sonu etkinlikleri, kurumsal organizasyonlar ve hizmet talebinde kısmi canlanma,
Şehir içi ulaştırma, restoran ve perakende dışı tüketim hizmetlerinde toparlanma,
Gibi unsurlar bulunuyor.
Endeksin 110 seviyesinin üzerinde seyretmesi, hizmet sektöründeki iş çevrelerinin beklentilerinin güçlü kaldığını ortaya koyuyor. Bu sektör ekonominin canlı kalmasını sağlayan en önemli destekleyicilerden biri olmaya devam ediyor.
Perakende Ticaret Güveni Artışını Sürdürdü: 114,2 Puan
Perakende ticarette güven endeksi %0,9 artarak 114,2 seviyesine çıktı. Bu seviye, alt endeksler arasında en yüksek değerlerden biri olarak dikkat çekiyor. Son iki ayda perakende satış hacmi verilerinde gözlenen kısmi artış, bu endeksi destekleyen faktörler arasında yer alıyor.
Perakende güvenindeki yükselişin olası nedenleri:
Siyasal ve ekonomik belirsizliklerin bir miktar azalması,
Kampanya dönemleri ve indirimlerin tüketici trafiğini artırması,
Dayanıklı tüketim mallarında ertelenmiş talebin devreye girmesi.
Perakende sektörü, güven göstergeleri açısından son dönemde ekonominin en güçlü alt başlıklarından biri olmaya devam ediyor.
İnşaat Sektöründe Toparlanma Sinyali: 84,9 Puan
İnşaat sektörü güven endeksi, Kasım ayında %1,5 artarak 84,9 puana yükseldi. Bu seviye hâlâ iyimserlik eşiğinin oldukça altında olsa da sektörün yıl boyunca yaşadığı finansman maliyetleri, girdi fiyatları ve talep daralması dikkate alındığında toparlanma işaretleri önem taşıyor.
Özellikle:
Konut kredisi koşullarındaki kısmi yumuşama sinyalleri,
Kamu altyapı yatırımlarının devamı,
Yabancı talepteki durağanlığın dengelenmesi,
Sektör beklentilerinde bir taban oluştuğunu gösteriyor.
İnşaat, ekonomik güven endeksinin genel görünümü üzerinde sınırlı pozitif katkı yapan ancak hâlen en zayıf halkalardan biri olmaya devam ediyor.
Genel Değerlendirme: Ekonomi “Kritik Eşik” Üzerinde Denge Arıyor
Kasım 2025 verileri, ekonomik güven endeksinin uzun süredir 100 puan bandına yakın dalgalandığını ve Kasım’da bu seviyeye bir adım daha yaklaştığını gösteriyor. Bu hareketin iki önemli anlamı var:
Kötümserlik ve iyimserlik arasındaki ince çizgideyiz.
99,5 puan, ekonomideki genel hava açısından ne güçlü bir iyimserlik ne de belirgin bir kötümserlik gösteriyor; daha çok denge arayışı.
Sektörler arası toparlanma yaygınlaştı.
Tüketici, hizmet, reel kesim, perakende ve inşaat… Tümünde artış görülmesi nadir rastlanan bir gelişme ve bu yaygın iyileşme, ekonomik aktivitenin son çeyrekte hafif bir canlanmaya yönelmiş olabileceğini gösteriyor.
Ancak asıl kritik eşik olan 100 puanın üzerine çıkabilmek, ekonomik güvenin istikrarlı bir iyileşme trendine girdiğini göstermek açısından belirleyici olacak. Bu nedenle Aralık ve 2026’nın ilk çeyrek verileri, mevcut eğilimin güçlenip güçlenmeyeceğine dair net ipuçları verecek.
Kaynak: TÜİK
