"Her şeyin bir şekilde halledildiği", yani kuralların esnetildiği, kişiye göre önceliklerin belirlendiği toplumlarda ilk bakışta işler hızlı yürüyor gibi görünebilir.
Ancak bu hızın çok ağır bir bedeli vardır.
Bu sistemlerde en büyük zararı ne yazık ki toplumun en kıymetli kesimi görür:
Kurallara uyan, nezaketini bozmayan ve dürüst yaşamayı seçen insanlar.
Bir toplumda dürüstlük "safdillik", kurallara uymak ise "zaman kaybı" olarak görülmeye başlanırsa, o toplumun temeli sarsılıyor demektir.
Gelişmiş dünyayı "gelişmiş" kılan şey, sadece teknoloji veya binalar değildir; sistemin öngörülebilir olmasıdır.
Bugün pek çok gelişmiş ülkede sistem şu basit ilke üzerine kuruludur:
Kurala uyan kazanır, uymayan bedelini öder.
Örneğin;
Trafikte sırasını bekleyen bir sürücü, emniyet şeridini kullanan birinin kendi hakkını gasp etmeyeceğinden emindir.
Vergisini vaktinde ödeyen bir esnaf, vergi kaçıranın çeşitli yollarla affedilmeyeceğini bilir.
Kamusal bir hizmet alırken nezaketle bekleyen kişi, "tanıdığı olanın" önüne geçmeyeceğine güvenir.
Bu ülkelerde usul ve yasaya uygun davranmak bir yük değil, bir vatandaşlık konforudur.
Çünkü bilirler ki; kuralların esnediği yerde adalet kaybolur.
Görgülü ve dürüst insanları küstürmek, bir toplumun gelecekteki "örnek karakterlerini" kaybetmesi demektir.
Eğer bir sistemde kuralları ihlal edenler avantaj sağlıyor, usule uygun hareket edenler ise mağdur oluyorsa, orada toplumsal barıştan söz edilemez.
Yasalar ve kurallar sadece kağıt üzerindeki metinler değildir; onlar dürüst insanın zırhıdır.
Eğitimden trafiğe, ticaretten sosyal hayata kadar her alanda "bir şekilde halletmek" yerine "usule uygun çözmek" ilkesini benimsemeliyiz.
Unutmayalım ki; kurala uyanın cezalandırıldığı, uymayanın ödüllendirildiği bir yapıda, kazanan kimse olmaz.
Toplum olarak en büyük görevimiz, nezaketi ve dürüstlüğü bir yaşam biçimi haline getiren insanların haklarını korumak olmalıdır.
