Daha önce yazdığım aynı başlıklı yazımda “NATO merkezli dış politikaya yeni bir alternatif olarak -NATO’dan çıkmaksızın- TRÇ (Türkiye, Rusya, Çin) saflarında yer almak önerilebilir mi?” diye sormuştum. O zamanlar ABD-İsrail / İran Savaşı başlamamıştı. Şimdi ABD ve İsrail, İran’a acımasız şekilde vuruyor.
Konunun yeniden gündeme gelmesi Trump’ın şuurunu yitirmiş vaziyete gelmiş olması üzerine Sn. Bahçeli’nin Rusya’ya bir temsilci göndermesiyle yer bulmuştur. 1952’de NATO’ya kabul edilmiş ve Kore Savaşlarında kendini ispat etmiş bir Türkiye, bu ittifakın en önemli ortaklarından biridir.
Türkiye, NATO ittifakında birçok göreve talip olmuş ve bu görevlere katkıda bulunmuş ve ittifakın müşterek savunma imkân ve kabiliyetlerinden yararlanmıştır. NATO için Kore’de kan bedeli ödemiş Türkiye içim diğer bir ittifaka hemen geçmek mümkün mü? İktisadi sistemler, bankacılık, eğitim, silahlı kuvvetlerin teşkilât ve malzeme kadrosu, harekât planları, yeni savunma konsepti vb… Ana başlıklar halinde saymaya çalıştığım bu konular hemen yeni bir şekle dönüştürülebilir mi? Üstelik AB’ye katılmak hedef olarak önümüze konulmuşken…
- Öncelikle Kuzey Atlantik Anlaşması’nın maddeleri nelerdir?
Madde 5
Antlaşmanın önemli bir bölümü, 5. Madde'dir. Bu taahhüt maddesi, casus foederis'i tanımlar. Her üye devlet, 6. Madde tarafından tanımlanan bölgelerde bir üye devletine karşı düzenlenen bir silahlı saldırının hepsine karşı düzenlenmiş bir saldırı olarak kabul etmeyi taahhüt eder. Böyle bir saldırı durumunda, her üye devlet, "Kuzey Atlantik bölgesinin güvenliğini yeniden tesis etmek ve sürdürmek için gerekli gördüğü herhangi bir eylemi, silahlı kuvvetlerin kullanımı dahil" alarak yardımcı olmalıdır. Bu madde yalnızca bir kez harekete geçirilmiş olsa da birçok diğer durumda değerlendirilmiştir.
Madde 6
Madde 6, Madde 5'in sadece Avrupa, Kuzey Amerika, Türkiye ve Atlantik adalarında bulunan üye devletlerin topraklarını kapsadığını belirtmektedir. 16 Nisan 2003 tarihinde NATO, Afganistan'daki Uluslararası Güvenlik Destek Gücü'nü (ISAF), 42 ülkenin askerlerini içeren bir görevi yönetmeyi kabul etti.
Karar, ISAF'ı o dönemde yöneten Almanya ve Hollanda'nın talebi üzerine alındı ve on dokuz NATO büyükelçisi oybirliğiyle onayladı. Kontrolün NATO'ya devri 11 Ağustos'ta gerçekleşti ve NATO'nun tarihinde ilk kez Madde 6 tarafından belirlenen bölge dışındaki bir görevi yönetti.
Madde 7 ve Madde 8
Diğer uluslararası yükümlülüklerle (BM hariç, çünkü Madde 7 ile NATO tarafından BM dikkate alınmaz) veya iki NATO üyesi arasındaki askeri çatışma durumunda, Madde 8 devreye girer. Bu, özellikle bir üye diğer bir üye aleyhine askerî harekâta katılırsa, söz konusu üyeler için antlaşmanın uygulanmasına ara verilebileceği durumlarda önemlidir. Bu durum henüz gerçekleşmedi, ancak NATO müttefikleri arasında bu tehdide yakın birkaç askeri anlaşmazlık yaşandı.
Madde 13
Madde 13, bir üyenin NATO'dan ayrılma sürecini belirler, bu süreç üye devletin, antlaşmanın imzacısı olarak rol oynayan ABD hükûmetine bir yıl önceden bildirimde bulunmasını içerir, ardından bildirimi ABD diğer üye devletlere duyurur. 13. Madde, üye devletlerce söz konusu olmamıştır. Ancak Cezayir, Malta ve Kıbrıs bağımsız oldukları için NATO'nun korumasından çıkmışlardır
Fransa, NATO'nun askeri komuta yapısından çekilmiştir ancak tamamen NATO'dan çekilmemiştir. 2009 yılında tekrar katılmıştır; Aynı durum 1974’te Yunanistan’da gerçekleşmiştir. 1980 yılında Yunanistan NATO’ya tekrar katılmıştır.
Bir ülkenin NATO'dan ayrılması, Kuzey Atlantik Antlaşması'nın 13. maddesine dayanan resmi bir süreçtir. Ülke, ayrılma niyetini Saklayıcı Devlet olan ABD'ye yazılı olarak bildirir. ABD'nin diğer üyelere bildiriminden sonra başlayan 1 yıllık bekleme süresinin ardından ayrılık resmen gerçekleşir.
Sonuç
ABD’deki son söylem, ABD’nin NATO’dan çıkacak olması, Türkiye-İsrail Savaşı’na hazırlık ve Türkiye’ye karşı İsrail’in yanında yer almak… Peki ayrılacak olan ülke ABD’ye ayrılacağını bildireceğine göre ABD NATO’dan çıkmak isterse kime bildirecek? Örneğin İngiltere’ye mi?
ABD NATO’dan çıkarsa AB, Rus tehdidine doğrudan maruz kalacak ve savunmasında zafiyet yaşayacaktır. Türkiye’nin TRÇ’ye katılması gerekirse önce NATO’dan ayrılması gerekir. Avrupa ülkeleri bu durumu kabul ederler mi? AB ülkeleri Rusya’nın tehdidindeyken Türkiye’nin AB’nin karşısında yer almasını isteyecekler midir?
Türkiye, TRÇ’ye girerse İsrail ile karşı karşıya gelecek midir? Bu iki büyük devlet Türkiye’yi savunacak mıdır?
Türkiye’ye kızgınlığını frenleyemeyen AB, Yunanistan’ı Türkiye aleyhine kışkırtacak mıdır?
**Büyük devletler küresel egemenlik peşindedir. Ekonomik güçlerinden, yer altı servetlerinden ve teknolojik imkânlarından yararlanmak istedikleri ülkeleri yanlarına çekmek isterler.
**Uzmanlar Ankara'nın böylesi büyük bir stratejik hamle yapma ihtimalinin düşük olduğunu düşünüyorlar.
