Pierre Loti
Pierre Loti, Asıl adı Louis Marie Julien Viaud (14 Ocak 1850, Rochefort - 10 Haziran 1923, Hendaye)’dir. Osmanlı sevdalısı olarak bilinen Fransız deniz subayı Loti, 1870’de Jean Bart gemisiyle İstanbul’a gelmiştir. 1876’da Selânik’teki Fransız ve Alman konsoloslarının öldürülmesi üzerine 16 Mayıs 1876’da Couronne savaş gemisiyle Fransa’dan Selanik’e geçmiştir. II. Abdülhamit’in 7 Eylül 1876 günü İstanbul’daki tahta çıkış törenini görmüştür.
İstanbul'a hayranlığıyla tanınan Loti, Eyüpsultan'da vakit geçirdiği tepeye adını vermiş ve eserlerinde Türk kültürünü yüceltmiş, özellikle Aziyade romanıyla tanınmıştır, Atatürk Ansiklopedisi'ne göre Türk dostu bir kimlikle anılsa da hayatı ve görüşleri tartışma konusu olmuştur
17 Mayıs 1877’de Gladiateur isimli savaş gemisiyle İstanbul’dan ayrılmış, 1887’de Romanya’ya yaptığı bir gezi süresi içinde İstanbul’da üç gün kalarak Aziyade ile olan anılarını tazelemiştir. 1903’te yüzbaşı rütbesiyle Vautour savaş gemisinin komutanı olmuştur. 3 Mart 1905’te büyük bir üzüntü içinde İstanbul’dan ayrılmış, 1923 yılında Fransa’da vefat etmiştir.
1911 Osmanlı-İtalyan Savaşı
İtalyan Savaşı nedeniyle yazdığı yazıda şöyle der: “Türkiye kendini kolay kolay çiğnetmiyor. Evlâtlarını kemirmekten geri kalmayan yenileşmek hastalığına rağmen korkunç dövüşçü niteliğini korumaktadır. Kahraman ve övünülecek ordusuyla kendini kanının son damlasına kadar savunacaktır”
Loti’nin haremdeki Türk kadınının mutsuzluğunu konu edinen “Hayal Kırıklığına Uğrayan Kadınlar (Mutsuzlar)” adlı romanı 419 kez basılmıştır. Pierre Loti, “Can Çekişen Türkiye” adıyla 1913’te yayınladığı Türkleri savunan kitabı yüzünden pek hakaret ve saldırılara uğramış; ancak fikirlerini cesaretle savunmuştur. Pierre Loti’nin Türkiye ve Türkler hakkında çok güzel, heyecanlı ve içten yazılmış eserleri vardır.
1912-1913 Balkan Savaşı
Balkan Savaşı’nda bütün gücüyle Türklerin yanında olduğunu belirten yazılar yazmıştır. Avrupa kamuoyuna Türklerin uğradığı haksızlıkları, Türklere yapılan baskıları ve soykırımı anlamıştır.
1913’te Loti İstanbul’a gelince Türk aydınları ona şükran duygularını anlatan yazılar yazmışlardır. Pierre Loti, Türk aydınlarının kendi hakkında yazdıklarının Fransızca çevirilerini alınca İstanbul’a şu mektubu göndermiştir.
“… Ne yazık ki, Türkçeyi bilmiyorum. Türk aydınları tarafından hakkımda yazılan o lütufkâr ve gönül okşayıcı düşüncelerin çevirisini dün alabildim. Lütfen söyleyiniz ki, Türkiye’nize ruhumla ve bedenimle sadıkım. Hakaret ve tehditlere rağmen Türklerin ruhundaki asaleti ve yüksekliği daha ziyade anlatmaya çalışacağım…”
İstanbul’da 1913’te kısa süre kaldığı Divanyolu’ndaki evin üzerinde bulunduğu caddeye “Piyer Loti Caddesi” adı verilmiştir. Eyüp’te de onun adını taşıyan bir kır kahvesi vardır.
