Topkapı Sarayı’na hem Boğaz’dan hem de Marmara’dan gelişi kontrol altına alan birliklerin konuşlandığı Sarayburnu… Surların dışında tertiplenen ve ikazları dinlemeyen gemilere ateş açılan yer… Saray koruma birliklerinin konuşlandığı mevki… Osmanlı döneminde burada meydana gelen olaylar nelerdi ve ne gibi tedbirler alınmıştı?
Dersaadet limanı
Fransa Büyükelçisi Kont de Pontoa, limanın önü ve Sarayburnu karşısında bulunan sefarethanenin (konsolosluk) manzarasının bozulmaması için yüksek ev inşa edilmemesini isteyen bir takrirle hükümete başvurmuştur.
Sarayburnu önünde batan gemilerin enkazının temizlenmesi işi Keseryan Efendi ve şürekâsına (ortaklarına) verilmiştir (Bahriye).
Sarayburnu sahillerine cephane ve mevad-ı müştaile-i saire (diğer yanıcı maddeler) konulmaması hakkında İtilaf Devletleri mümessillerine tebligat yapılmıştır (Hariciye; MTV/48).
Demirkapı dahilinde Sarayburnu’nda Fransızlara ait cephanede vuku bulan infilâk sonrası gerekli tedbirlerim alındığı bildirilmiştir.
Fransızların işgali altında bulunan Sarayburnu’ndaki petrol ve mühimmat deposu infilâk etmiş, olayın bir kaza neticesi meydana geldiği anlaşılmıştır.
Kadıköy’e giden İdare-i Mahsusa’ya ait Kınalı vapurunun Sarayburnu önlerinde Şirket-i Hayriye’nin kömür vapuruyla çarpışmak üzere iken son anda kurtulduğu bildirilmiştir… Bu gibi vukuatların men’i (yasaklanması) için gerekenin yapılması hakkında emirler verilmiştir.
Teknelerle odun nakli
Mösyö Vital’in şirketinden Adil Bey, Galata Perşembepazarı Arslan Han Kat: 3’te oturmaktadır. Büyükdere’den odun nakli yaptırılmak üzere Adil Bey vasıtasıyla iki motor tutulmuştur. İsmail Kaptan idaresindeki Seyyare isimli motor ve Tevfik Reis idaresindeki diğer motor, Büyükdere’den aldıkları odun yüküyle hareket etmiş, teknelerin indirme-bindirme ve yükleme-boşaltma kontrolünün İşgal Kuvvetleri Komutanlığınca yürütüldüğü için teknenin Sarayburnu rıhtımına yönelmesi sebebiyle odunun kaçak olarak kesildiği ve nakledildiği anlaşılmıştır.
Tekne, Sirkeci istasyon rıhtımına boşaltma yapacağı sırada müsadereyi sezip Bakırköy’e yönelmiştir. Osmanlı resmi makamları, kaçakçılığı önlemek üzere işgal kuvvetleri kontrolündeki iskelelere orman memurlarının girebilmeleri için gerekli iznin sağlanmasına dair tahrirat yazmıştır.
Osmanlı makamları, bu olayın devamını da araştırmış, Bakırköy’deki Fransız askerlerinin odun ihtiyacı için çeşitli müteahhitlerle sözleşme yaptıklarını, müteahhitlerin sadece kazanç saikiyle taşıyacakları yük ve odunların kaçak olup olmadığına bakmaksızın tedarik etme yolunu seçtiklerini tespit etmiştir. Devlet, odunların tezkeresiz olarak Sarayburnu, Sirkeci ve Zeytinburnu’ndan vagonlarla sevk edildiğini tespit ettikten sonra hazinenin zarara uğramaması için müteahhitlerin isim, adres ve şimdiye kadar naklettikleri odunun mübaya bedellerinin ne kadar olduğunu öğrenmeye çalışmış. Devletin ilgili birimleri işgal bölgelerine orman memurlarının girebilmeleri için gerekli iznin sağlanmasına dair yazılar yazmıştır,
Dersaadet (İstanbul) limanındaki mavna ve salapuryaların liman dahilinde römorkörlerle cer (hareket) ettirilmesi konusunda talimat verilmiştir,
Saray ve çevresi
1. Topkapı Sarayı bitişiğindeki Soğukçeşme’den silah depolarına kadar olan mevkiin Gülhane Parkı olarak düzenlenmesine izin verilmiştir.
2. Müslüman kadınların Pazar günleri Gülhane Parkı’na girmelerine mani olunmasına dair Meşihat-ı İslâmiye’nin iş’arı çıkarılmıştır.
3. Gülhane Parkı dahilinde II. Ahmet tarafından inşa ettirilen su hanesi molozla doldurulmuştur.
4. Topkapı Sarayı sınırları içinde kalan telgrafhaneye ait makine dairesinde alet edevat imal edilmiştir.
5. Gülhane Parkı’nın Sarayburnu tarafında rıhtım inşaatını yapan Mühendis Öje, parasının ödenmesi için istirhamda bulunmuştur.
6. Rusya’da ortaya çıkan kolera hastalığından dolayı Sarayburnu Tahaffuzhanesi’ndeki laboratuvarda bakteriyoloji tetkikatının yapılması için gerekli alet ve edevatın bedeli ödenmiş ve Paris’teki fabrikadan getirtilmesi için sipariş verilmiştir,
Fabrikadan bazı elbise ve aletlerinin çalındığını belirtip hırsızın bulunmasını isteyen Bekçi Kigork, dilekçesinde Sarayburnu’nda bir demir fabrikası olduğunu belirtmiştir,
İstanbul’da çöplerin toplanması ve belirli yerlere dökülmesi her zaman sorun olmuş. Liman idaresi, Sarayburnu bölgesine çöp dökülmesinin engellenmesi ve uygun bir yer bulunması için Bahriye Nezareti’ne yazı yazmıştır,
Şehremaneti Meclisi, Dersaadet belediye dairelerince toplanarak denize dökülmekte olan çöplerin tanzim edilen şartnameye göre yakılmasını ve beş senelik ihalenin yapılmasına izin verilmesini Sadaret’e takdim etmiştir,
Donanmada aktif görevde olan ancak teçhiz (donatı) ve onarım görmesi gereken sefainin (gemilerin) Sarayburnun’dan Tersane’ye nakillerine müsaade edilmesini isteyen Kaptan Paşa, Sadaret’e (Başbakanlığa) yazı yazmıştır.(a.g.y.tt)
