Dış desteğe duyulan güven
2020 öncesinde Suriye’de çatışmalar giderek artıyor, ekonomik durum ise gözle görülür şekilde kötüleşiyordu. Rusya ve Türkiye'nin arabuluculuğuyla 2020 yılında İdlib'de ateşkes sağlandı. Türkiye ve Rusya birlikte hareket ederek ortak devriye sistemi ve güvenlik koridoru kurdular. Ancak çatışmalar yine de devam etti. Suriye hükümeti içeride sükuneti ve kontrolü sağlayamadı.
İsyancı gruplar, yönetiminin bu zafiyetinden, Rusya’nın Ukrayna Savaşı’ndan, İran’ın da İsrail’e angaje olmasından yararlanıyordu. Suriye’ye sağlanan dış destek önemini ve değerini yitiriyordu. Bu durum Suriye’nin dış politikasını da etkiliyor, uluslararası camiada Suriye pek dikkate alınmıyordu.
Son yıllarda İsrail'in Hizbullah’a büyük zarar ve militan kaybı verdirmesi ve Rus kaynaklarının Ukrayna'daki savaşı sona erdirememiş olması Esad yönetiminin yalnız kalmasına neden oldu.
Ekonomik çöküş ve insani kriz
Yıllar süren savaş Suriye ekonomisini çökertti, altyapısını tahrip etti ve milyonlarca kişiyi yoksulluk sınırının altına iterek çözümü kolay olmayan bir insani krizin ortaya çıkmasına neden olmuştur. BM'ye göre Suriye’ de 2 milyonluk nüfusunun yarısından fazlası evlerini terk etmek zorunda kalmış, yaklaşık 6,8 milyon kişi ülke içinde yer değiştirmiştir. BM raporuna göre iki milyon kişinin kamplara yerleştiği, altı milyon kişinin de Suriye'den kaçıp Lübnan, Ürdün ve Türkiye olmak üzere çevre ülkelere gittiği belirtilmiştir.
World Visior Syria'dan Emmanuel Ish "Durum çok değişken ve belirsiz. Farklı bölgelerde, ülke içinde yerlerinden olan insan sayısını artıran çatışmalar devam ediyor" demiş ve hali hazırda aşırı kalabalık olan kampların üzerine son çatışmalarla daha fazla baskı bineceğini belirtmiştir. Geçen yıl yapılan hesaplarda 15,3 milyon Suriyelinin insani yardıma ihtiyaç duyduğu, 12 milyon kişinin gıdaya ulaşım güvensizliğiyle karşı karşıya kaldığı, Türkiye’deki 6 Şubat depremlerinin de Suriye'deki koşulları kötüleştirdiği belirtilmiştir.
Sonuç
Petrol sahalarının ve önemli ticaret yollarının kontrolü gibi ekonomik çıkarların gerilimi beslediğini ve insani krizle birleştiğinde, ülkede memnuniyetsizliğe ve iç çatışmalara neden olduğunu söylemek mümkündür.
Suriye’de sosyal adalet sağlanır mı? Bunu bir fıkra ile anlatmak isterim:
Aslan, eşek ve tilki
Aslan, eşek ve tilki ava çıkmışlar; bir geyiğe saldırıp gelmişler. Aslan emretmiş:
---Şunu pay edin! Eşek avı üç eşit parçaya bölmüş, herkesin payını vermiş; ama aslan beğenmemiş:
---Hani benim aslan payım? Eşek, eşekliğinden olacak anlamamış:
---Ne demek aslan payı? Aslan bir pençede eşeği parçalamış, sonra, tilkiye dönmüş:
---Hadi, sen pay et!
---Efendim sizin olduğunuz yerde pay etmek ne demek? Hepsi sizin, buyurun afiyetle yiyin!
Aslan hayretle sormuş:
---Sen bunu kimden öğrendin? Tilki cansız yatan eşeği göstermiş...
---Bunun adına “sosyal adalet” diyorlar.
