Bir zamanlar insanlar doğayı sonsuz bir kaynak gibi görüyordu. Ormanlar bitmez, sular tükenmez, toprak hep ürün verir sanılıyordu. Nehirlerin akışı hiç durmayacak, balıklar denizlerde hep çoğalacak, mevsimler de yıllarca aynı düzen içinde sürecek diye düşünülüyordu. Fakat yıllar ilerledikçe gerçekler ortaya çıktı. Doğa aslında sınırsız değil. İnsan ne kadar çok alırsa, doğa da bir noktadan sonra yorulmaya başlıyor.
Bugün dünyanın birçok yerinde yaşanan kuraklıklar, seller, aşırı sıcaklıklar, orman yangınları ve su sıkıntıları bunun açık işaretleri arasında bulunuyor. Artık mesele yalnızca çevreyi korumak değil; yaşamı korumak haline geldi. Çünkü doğa zarar gördüğünde, aslında zarar gören insanın kendisi oluyor.
Bu nedenle bugün konuşulması gereken önemli konulardan biri de doğanın geleceğinin güvence altına alındığı bir yapının nasıl kurulacağıdır.
Doğanın güvence altında olduğu bir yapı yalnızca ağaç dikmekten ibaret değildir. Bu konu çok daha büyük bir sistemi ifade eder. İnsanların üretim şekillerinden şehir planlamasına, tarımdan enerji kullanımına kadar birçok alanın doğayla uyumlu hale gelmesini gerektirir.
Düşünün; bir ev yaparken sadece bugünü düşünmeyiz. Temelini sağlam atarız çünkü yıllarca ayakta kalmasını isteriz. Çocuklarımızın yaşayacağı bir dünya için de aynı mantık geçerlidir. Eğer geleceğin temelini sağlam atmazsak, ileride ortaya çıkacak sorunlar daha büyük maliyetler doğuracaktır.
Bugün birçok şehir büyüyor. Yeni yollar açılıyor, yeni binalar yapılıyor, yeni sanayi alanları kuruluyor. Elbette gelişim gereklidir. İnsanlar iş bulmalı, ekonomik hayat canlanmalıdır. Ancak büyüme ile doğanın korunması arasında bir denge kurulmadığında ciddi problemler ortaya çıkıyor.
Bir dere yatağı üzerine yapılan plansız yapılaşma birkaç yıl sonra sel felaketine dönüşebiliyor. Tarım arazilerinin betonla kaplanması gıda üretimini azaltabiliyor. Kontrolsüz sanayi faaliyetleri havayı ve suyu kirletebiliyor.
Aslında doğa yıllardır insanlara sessiz mesajlar gönderiyor. Kuruyan göller, azalan yağışlar, kirlenen denizler ve yok olan canlı türleri bunun örnekleri arasında yer alıyor.
Bir ağacı kesmek birkaç dakika sürüyor. Fakat o ağacın yeniden büyümesi yıllar alıyor. Bir gölü kirletmek kısa zamanda gerçekleşebiliyor ama onu eski haline döndürmek bazen onlarca yıl sürebiliyor.
Bu nedenle doğanın geleceğini güvence altına alacak yapının temelinde uzun vadeli düşünmek bulunmalıdır.
Eskiden insanlar “Bugün bana ne fayda sağlar?” sorusunu daha çok soruyordu. Artık buna yeni bir soru ekleniyor:
“Bugün yaptığım şey gelecek kuşakları nasıl etkileyecek?”
Bu sorunun cevabı oldukça önemlidir.
Örneğin enerji üretimi düşünelim. Uzun yıllar boyunca birçok ülke enerji ihtiyacını fosil yakıtlarla karşıladı. Ancak zaman içinde bunun çevresel maliyetleri ortaya çıktı. Hava kirliliği arttı, iklim değişikliği hızlandı. Bunun ardından güneş enerjisi, rüzgâr enerjisi ve diğer temiz kaynaklar daha fazla konuşulmaya başladı.
Aslında mesele sadece enerji değildir. Tarımda da aynı durum geçerlidir.
Toprak yıllarca yanlış yöntemlerle kullanıldığında verim kaybediyor. Aşırı ilaçlama ve bilinçsiz kullanım yalnızca bugünkü üretimi değil, gelecekteki üretimi de riske atıyor.
Bir çiftçi toprağına zarar verirse yalnızca bir sezonu kaybetmez; geleceğini de kaybetmeye başlar.
Aynı durum su için de geçerlidir.
Bir zamanlar insanlar çeşmeden akan suyu hiç bitmeyecek bir nimet gibi görüyordu. Fakat bugün bazı bölgelerde insanlar su sıkıntısı yaşamaya başladı. Çünkü tüketim arttı, kaynaklar ise aynı hızda büyümedi.
Bu yüzden doğayı koruyan yapı sadece devletlerin görevi değildir. Her bireyin de sorumluluğu vardır.
Evde gereksiz yere açık bırakılan bir musluk küçük bir olay gibi görünebilir. Yere atılan bir plastik şişe önemsiz sanılabilir. Ancak milyonlarca insan aynı davranışı yaptığında küçük görünen hareketler büyük sonuçlar oluşturuyor.
Toplumların geleceği bazen çok büyük projelerle değil, küçük alışkanlıklarla değişebiliyor.
Çocuklara doğa sevgisini öğretmek de bunun önemli parçalarından biridir. Çünkü doğayı seven insanlar onu koruma ihtiyacı hisseder.
Bir çocuğun bir ağacın gölgesinde oynayarak büyümesi, toprağa dokunması, kuş seslerini duyması yalnızca güzel bir anı değildir. Aynı zamanda geleceğe yapılan bir yatırımdır.
Bugün insanlar ekonomik büyümeden, yatırımlardan ve teknolojiden söz ediyor. Bunların hepsi önemlidir. Ancak unutulmaması gereken bir gerçek vardır:
Üzerinde yaşayacağımız bir dünya olmazsa, diğer başarıların anlamı da azalır.
Doğanın geleceğinin güvence altına alındığı yapı aslında insanın kendi geleceğini koruma sistemidir. Çünkü insan doğadan ayrı bir varlık değildir. Soluduğumuz hava, içtiğimiz su, yediğimiz ekmek ve yaşadığımız şehirler doğanın sunduğu imkanların üzerine kurulmuştur.
Bugün doğayı korumak bir tercih değil, bir ihtiyaçtır.
Gelecek nesillerin bize teşekkür mü edeceği, yoksa “Neden önlem almadınız?” diye mi soracağı bugünden vereceğimiz kararlara bağlıdır.
Çünkü yarın miras bırakacağımız en değerli şey para değil, yaşanabilir bir dünya olacaktır.
