Kızıldeniz 1911-1912 Trablusgarp Savaşı’nın mücadele alanlarından biridir. 28 Eylül 1911 tarihinde Osmanlı Devleti’ne 24 saatlik bir nota verdikten sonra 29 Eylül’de savaş ilan eden ve Trablusgarp’a asker çıkaran İtalya ile savaş sadece bu bölge ile sınırlı kalmamış, Osmanlı Devleti’nin değişik alanlarına da yayılmıştır. Savaşı Kızıldeniz kıyılarına yayılmasını İtalya Başbakanı Giolitti şöyle açıklamıştır:
“Türkiye’nin ani bir hareketle müstemlekelerimize saldırmasına karşı oraları himaye etmek zorundaydık. Örneğin; Türklerin Eritre’ye taarruzu önemli bir sonuç vermese de canımızı sıkabilirdi. Buna engel olmak için Musava’daki topçeker ve kruvazörlerimiz yetebilirdi.
Fakat bundan sonra daha büyük bir tehlike vardı ki, o da Türklerin Kızıldeniz ve Sudan yoluyla Bingazi’deki Sunusîlere silah kaçırmasıydı. Sunusîlerin merkezi Küfre ve Cağrub vahalarından yani Sudan’dan kolayca gidilebilecek bir noktadaydı…”
İtalyan Deniz Gücü
İtalyanlar, Mekke ile Yemen arasındaki araziye hâkim ve Türk hükümetine karşı isyan halinde olan Şeyh İdris’e para yardımı, 10 bin tüfek, üç batarya top ve topçu askerleri gönderdiler. Eritre’de seferberlik ilan ederek kıyıda savunma tedbirleri aldılar.
İtalyanlar ise Kızıldeniz’de 11 adet muharip statüde gemiyi savaş durumuna sokmuşlar, Osmanlı Devleti bu gelişmelerden yeteri kadar bilgi sahibi olamamıştı. Gemiler Süveyş Kanalı’ndan geçmek zorunda olduklarından Port Said Osmanlı Kömür Memuriyeti en doğru bilgiyi verecekken bunu yapmamıştı.
7 Ekim 1911’de bir telgrafla Boglia kruvazörünün geçtiğini bildirmişken 11 Ekim’de çektiği ikinci telgrafta bunu yalanlamıştı. Hatta daha sonraki telgraflarında Kızıldeniz’de iki İtalyan torpido kruvazörünün olduğunu belirtirken İtalyan donanmasının sürekli takviye edildiğini gizliyordu.
Osmanlı Deniz Gücü
Osmanlı Devleti, bu sırada Kızıldeniz’de Peyk-i Şevket torpido kruvazörü; Ordu, Bafra, Ayntab, Malatya, Gökçedağ, Refahiye, Moha, Haliç gambotları; Kastamonu gözetleme vapuru, Şıpka ve Beyrut yatları, Bahr-i Ahmer nakliye teknesinden oluşan zayıf bir deniz gücü bulunduruyordu.
Gambotlar, tarassut (gözetleme) görevi ile kaçakçılığı önlemeye çalışmakta, Osmanlı deniz gücünün Yemen sahillerindeki zayıf kara birlikleriyle haberleşmesini sağlamaktaydı.
Savaşın başlaması
Harekete geçen iki İtalyan savaş gemisi Hudeyde limanına girerek bir İngiliz tüccar vapurunun bordasında bulunan İngiliz yapımı gambotun Basra’da Osmanlı Devleti’ne teslim edilmesi kararlaştırılmıştı.
Teslimi için yazışmalar devam ederken İki İtalyan savaş gemisinden açılan top ateşiyle gambot batırılmıştır. İtalya bu tarihlerde Hindistan, Basra, Yemen ve Hicaz’a sefer yapan Osmanlı ticaret gemilerine de abluka başlatmıştır.
8 Kasım’da birkaç İtalyan gemisi Cidde limanında gösteri yapmış ve ertesi günü de tekrarlamıştır. 19 Kasım 1911’de Akabe kasabası bombalanarak hükümet konağı ve jandarma karakolu tahrip edilmiştir. Bombardımandan sonra telgraf merkezi mahalli hükümetçe top menzili dışına yani Akabe’ye üç saat mesafedeki Yence’ye nakledilmiştir.
Savaş şiddetleniyor
30 Kasım’da Assab’tan Moha’ya gelen İtalyan savaş gemilerinin limanı bombardıman ettiği, karaya asker çıkarma teşebbüslerinin askerler ve halk tarafından püskürtüldüğü liman reisi tarafından Harbiye Nezareti’ne telgrafla bildirilmiştir.
6 Aralık’ta yine Akabe önlerine gelen bir İtalyan kruvazörü şehri topa tutmuştur. Limanda buluna haliç gambotu 55 dakika direnmesine rağmen düşman eline geçme tehlikesi belirmiştir. Gambotun süvarisi erzak ve mühimmatı karaya çıkardıktan sonra gambotu batırmıştır.
21 Aralık’ta bir İtalyan savaş gemisi Süveyş’ten Cidde’ye gelerek liman dışında buluna bir vapuru top ateşine tutmuştur. Vapurda bulunan 15.000 Osmanlı lirasına ve posta emanetlerine el koymuştur. Sonraki bir tarihte İtalyanlar yine Moha’yı bombalamış, karaya asker çıkarma teşebbüsleri sonuçsuz kaldığı gibi üç ölü ve yedi yaralı verdikten sonra geri çekilmişlerdir.
(Devam edecek)
