Yazı hayatımda doku, organ ve kan bağışı; sigara içilmemesi, trafik kurallarına uyulması ve yoksul insanların haklarının korunması; asker uğurlamaları, parti ve düğün konvoylarında şuursuz hareketlere yer verilmemesi gibi konulara hep ağırlık verdim. Hatta bazı yıllar bu konuları senede iki kez yazdığımı da söyleyebilirim.
Adana Ticaret Odası Başkanı Muammer Çalışkan’ın önceki yıllarda verdiği bir demeci, bana çok ilginç gelmiştir. “Toplanan vergilerde 77 milyonun hakkı var deniliyor ya, ben bunun daha ötesinde diye düşünüyorum. Bizlerin şimdi ödediği vergilerle yapılacak yatırımlardan bizden sonraki nesiller de faydalanacak. Bu vergilerde bizden sonraki nesillerin de hakkı olduğunu düşünüyorum” diye konuşmuştur.
Kısaca vergi nedir?
Kısaca, kamu harcamalarına bireyin gücü oranında katılımına vergi diyoruz. Devlette kamu personelinin ilk görevi bireylerin en kutsal varlıkları olan yaşam ve özgürlük haklarına saygısızlıktan ortadan kaldırmak ve bu doğal hakları sahiplerine teslim etmek olduğundan yapılan bu işlev kutsal addolunmuştur.
Vergi olmazsa doğal hakları koruyabilecek ve dağıtabilecek devlet otoritesinin işlerliği olmayacağı ortadadır. En yüce haklardan olan yaşam ve özgürlük haklarının varlığını sürdürebilmek için kamu personeli ne kadar gerekli ise, bu personelin işlevini yerine getirebilmesi için de vergi o oranda gereklidir. Bu kutsal görevini yapan kamu personelinin bu görevi ne denli kutsal ise, vergi de bu denli kutsaldır.
Gelişmiş devlet örgütünde de milleti ve vatanı ile devleti koruyan iç ve dış güvenlik görevi ne denli kutsal ise ve hak dağıtan yargı görevi ne denli mülkün temeli ise verilendirme ve vergi toplama görevi de o denli kutsaldır ve devletin varlık gereğidir. Verginin devletin varlık gereği olduğunu anlatmak ve bireylerine bunu inandırmak ve bu konuda yurttaşını eğitmek de devletin görevidir.
Devlet malı ve kamu hakkı üzerine
Demeci ve açıklamaları okuyunca ben de bir şeyler söylemek ihtiyacını hissettim. Beyt-ül mal (devlet hazinesi) olarak bilinen maliye teşkilâtı, devletin ayakta kalabilmesinin önemli unsurlarından birisidir. Askerlik yapmak, vergi vermek seçmek ve seçilmek vatandaşlık görevleri arasında sayılmıştır.
Geçmişte sağlam temellere oturtulmuş olan kamu hakkıyla ilgili güzel örnekler vardır. Hz. Ömer’in devlet işlerini görürken kullandığı mumu, kendi özel işlerini görürken söndürdüğü anlatılır.
Bir diğer örnek de İmam Ebu Yusuf’a soru soran bir kişinin istediği cevabı alamamış. “Hem ‘Beyt-ül mal’den maaş alıyorsun, hem de cevap veremiyorsun” diyen kişiye İmam Ebu Yusuf’un, “Beyt-ül mal’den, bildiklerim kadar ücret alıyorum. Bilmediklerim için alsaydım, Beyt-ül mal dayanmazdı" demiş olması ders niteliğindedir.
Günümüze gelirsek
Bu topraklarda yaşayan bizlerin mayasını birileri bozdu. Bütün değerlerimiz törpülendi. Sanatta, ahlâkta, ticarette ve mali işlerde endazeyi tutturamıyoruz. Erken yaşlarda çalışmadan zengin olmak isteyişimiz, ticarette “kısa sürede köşe dönmeci” anlayışımız ve sadece cinsellik olarak algıladığımız ahlâkta geri viteste gidişimiz önü alınamaz bir hızla devam etmektedir.
Anlam taşıyan her olaya bir gün veya hafta ayrılmış olup kutlanması yapılmaktadır. Örneğin; Çocuk Bayramı, Kızılay Haftası, Kalp Günü, Dünya Su günü gibi... Böylesi bayram, hafta ve günlerde çeşitli etkinlikler düzenleniyor, günün anlamını ve önemini vurgulayan konuşmalar yapılıyor. Sonuçta da işin bir muhasebesi yapılarak halka sonuçları yansıtılıyor.
Vergi Haftası
Her yıl şubat ayının son haftası “vergi haftası” olarak kutlanmaktadır. İstanbul’da toplanan verginin Türkiye payı içindeki yeri hepimizi gururlandırmaktadır. Bazı mekânlarda yapılan toplantılarda kısa metrajlı film veya video gösterimi sunulmaktadır. Bu tür etkinlikler elbette faydalı olmakla birlikte ülke geneline yayılamamakta, çalışmaların detayından büyük kitleler yeterince bilgi sahibi olmamaktadır.
Gelecek nesillerin sağlam karakterli yetişebilmesi için özellikle okullarda bu tür gösterimlere ağırlık verilmesinin yararlı olacağı açıktır. Konuyla ilgili kompozisyon yarışmaları düzenlenmelidir. Tıpkı polis veya trafik haftasında polisin yanında fahri görev yürüten öğrenciler gibi vergi memurlarının yanında da öğrencileri görmeliyiz. Dürüst işadamının, başarılı esnafın öne çıkması hepimiz için sevindirici olacaktır.
Bu yıl yapılan vergi denetimlerinden çıkan temel sonuç nedir? Aksaklıklar nelerdir? Vatandaştan ne gibi destek bekleniyor? Bunları öğrenemedik. Belki yapılan çalışmalar biraz daha zaman alacak ve öğreneceğiz diye ümit ediyoruz.
