Kore Harbi

Türk Silahlı Kuvvetleri tarihinde yaz ayları çoğunlukla zafer aylarıdır. Kore muharebeleri haziran ayının sonlarında Kuzey Kore askerlerinin saldırısıyla cereyan etmiş, Türk Genelkurmay Başkanlığının ilk planlamaları da temmuz ayında başlatılmıştı.

Profesör Ali Denizli, 1974 Kıbrıs barış Harekâtı ile ilgili çalışma ve araştırmalarını yapmış, gazetemizde yayımlanmıştı. Şehitler, şehitlikler, şehit aileleri, yurt dışındaki mezar ve şehitlikler konusunda araştırma heyecanını hiç yitirmeyen emekli Kurmay Albay Prof. Denizli, bu kez Kore araştırmalarını kitaplaştırmıştır.

Gelecek nesillerin faydalanabilmesi bakımından kitabın tanıtımını yapmakla onun çalışmalarına bir nebze olsun katkı sağlamak istedik.  

Kuzey Kore birliklerinin saldırıları

25 Haziran 1950 günü saat 11.00’de Kuzey Kore, Güney Kore askerlerinin 38’inci paralel boyunca sınırı geçtiklerini ileri sürerek Kore Cumhuriyeti’ne resmen harp ilan etmişti. Bu açıklamanın ardından çok sayıda Sovyet tankının desteğinde 150.000 askerle Güney Kore’ye girmişti. S: 48

BM Kore Komisyonu, ivedi olarak BM Güvenlik Konseyi’nden duruma müdahale etmesini istemesi üzerine ABD de Güvenlik Konseyi’nin derhal toplanmasını istemişti.
Zayıf Güney Kore ordusu, kendi başına Amerikan takviye birlikleri yetişmeden düşmanı durduramamış ve Kuzeyliler 29 Haziran 1950’de Seul’ü zapt etmişlerdi. S: 50

ABD devreye giriyor.

    Japonya’daki 24’üncü Amerikan Tümeni, 5 Temmuz 1950’de Güney Kore ordusunun yanında yer alabilmişti. Güvenlik Konseyi’nden 7 Temmuz 1950 günü çıkan kararda Amerika’nın BM Kore Silahlı Kuvvetler Komutanlığını alması isteniyordu. Amerika bu kararı kabul ederek Tokyo’da bulunan General Mac Arthur’u bu göreve atamıştı.

    Amerikan kuvvetleri daha fazla Amerikan birliği gelene kadar oyalama muharebeleri icra ederken Kuzey Kore birlikleri zayıf Amerikan birliklerini Taegu Masan kuzeybatısındaki Waegon’a kadar Naktongang Nehri gerisine atmayı başarmıştı...

Türkiye’nin Kore’ye asker göndermesi

    Türkiye, 25 Temmuz günü BM Genel Sekreteri’ne Kore’de vazife görmek üzere 4500 mevcutlu bir tugay göndermek istediğini bildirmişti. Oysa o tarihte Türkiye, 1949’da kurulmuş olan NATO’nun üyesi bile değildi.

    Türk Genelkurmay Başkanlığının 3 Ağustos tarihli emriyle üç piyade taburlu ve üç motorlu topçu bataryası olan bir tugay teşkil edilmişti. Etimesgut’ta hazırlıklarını tamamlayan tugay, 19-21 Eylül günleri arasında demiryoluyla İskenderun’a taşınmıştı. Tugayın motorlu taşıt sayısı 104 adet iki buçuk tonluk GMC kamyonu, 76 adet bir tonluk römork, 36 adet 250 kg. lık römork, 86 adet cip ve altı adet özel tip araçtan müteşekkildi.

Kafilelerin intikalleri

    Kore’ye gönderilecek 1’inci Türk Tugayı’nın teşkil edilen üç kafilesinden ilki 25 Eylül’de, ikincisi 26 Eylül’de ve üçüncü kafilesi de 29 Eylül 1950 günü hareket etmişlerdi. Personel taşıyan gemilerden sonra ilk eşya, malzeme ve araç gemisi 30 Eylül, ikincisi de 2 Ekim günü İskenderun limanından ayrılmışlardı.

    21 günlük yolculuktan sonra Amerikan gemisinin kaptanı, uzun deniz yol arkadaşlığının anısı ve iş birliğinin sembolü olarak İskenderun’da gemiye çekilmiş olan Amerikan bayrağını Tugay Komutanı Tuğgeneral Tahsin Yazıcı’ya törenle sunmuştu. 12 Ekim gününden itibaren kafileler Pusan limanına çıkmaya başlamışlardı.

Birliklerimizin ileri hareketlere geçmeleri   

    1’inci Tugayımız daha sonra 26 Kasım 1950’de ileri hareketlere başlamıştı. Burada muharebelere tek tek değinmekten ziyade Kunuri muharebelerinin cereyan tarzını kısaca

zikretmek uygun olacaktır:

Pusan çıkarması

    Amerikan ve Güney Kore kuvvetlerinin müşterek harekâtı 15 Eylül 1950 sabahı başlamıştı. 17 Eylül’de Kumpo havaalanı ve Suwon ele geçirilmiş, 28 Eylül’de Seul geri alınmış ve ertesi gün Kore hükümeti Seul’e nakledilmişti.

    Düşmanın bir buçuk ay süren taarruzlarına rağmen Pusan kıyıbaş mevziinin bir bütün olarak elde tutulması başarıdır.

    Kore’de icra ettiğimiz muharebeler harp tarihi sayfalarında övgülerle yerini almıştır. Kunuri bölgesine 1’inci Tugay’ın yaptığı ileri harekât, 28 Kasım 1950 Wawon muharebesi, 29 Kasım 1950 Sinnim-ni, Kaechon, Kunuri Sunchon Boğaz muharebeleri destan sayılabilecek nitelikte olup yurt içinde büyük yankı bulmuştur.

    İçinde bulunduğumuz aralık ayı, birbirini boğazlayan milletlerin daha frene basmaktan uzak oldukları bir aydır. 8’inci Amerikan Ordusu Komutanı General Walker, 13 Aralık 1950 günü Türk Tugayı’na yaptığı ziyarette

    “...Eğer sizin düşmanı durdurmak için kahramanca çarpışmanız ve mukavemetiniz olmasaydı, ordumuz kuşatılarak çok zor duruma düşürülecek ve belki de imha edilecekti...” şeklinde demeç vermiştir.

    Washington Tribune’de çıkan yazıda “...4500 asker ateş hattının ortasında harikalar yaratmasını bilmiştir...” denilmiş, Time’de “...Türk Tugayı’nın kahramanca muharebeleri bütün BM kuvvetleri üzerinde bir iksir tesiri yaratmıştır...” satırları yayınlanmıştır. Abend Post gazetesinin “Kore muharebelerinin sürprizi Çinliler değil Türkler olmuştur” demesi ise bir başka bakıştır.

1951 yılı

1 Mayıs-16 Kasım 1951 döneminde de yine kanlı muharebeler cereyan etmiştir.
Değiştirmeli olarak üç tugayımızın görev yaptığı Kore’de 27 Temmuz 1953 günü mütareke imzalanmıştır. Üç yıl süren Kore Harbi, 220.000 Kore askerinin ve 1.000.000 sivilin ölümüne, 5.000.000 kişinin de evsiz kalmasına sebep olmuştur. Amerikalılar düşmana 7190 esir vermişlerdir.

Bizden ise 234 kişi esir düşmüştür. Belli dönemlerde Kore’ye gönderilerek muharebelere iştirak eden üç tugayımızın verdiği şehit miktarı 721 kişidir. Bütün şehitlerimizi rahmet ve minnetle anıyoruz.

Esirlerin anlatımlarından

      Çavuş Muzaffer Şenburç- Kunuri muharebelerinde beni yaralı olarak ele geçiren Çinli askerler, diğer esirlerle birlikte beni arabalara hasır ipleriyle bağladılar. Arabalar her an devrilme tehlikesi geçiriyor, arabadan düşen yaralılar oluyordu. Düşenleri öldürüyorlar, arkasından kahkahalar atıyorlardı. Yanımdaki Amerikalı siyahi asker düştü. Hasır ipe tutunarak bir süre sürüklendi Gücü kesilince ipi bıraktı ve beynine kurşun sıktılar… s: 181

Türk esirler, Türkiye aleyhinde söylenen her söze topluca tepki göstermişlerdir. Diğer milletlerin askerleri kendilerine verilen yiyecekleri kol kuvvetiyle paylaşmışlar, Türk askerleri gayet disiplinli paylaşma yapmışlardır.

Kahramanlarımız

29 Kasım 1950 saat 10.15…Düşman, 1’inci Tabur 2’nci Bölüğü’nün mevzilerini zorlamaktadır. Bölüğün telli ve telsiz irtibatı çökmüş, cephanesi tükenmiş ve ağır makineli tüfek mermisi bitmiştir. Devamlı takviye alan düşman birliğinin ağaçlara çıkan 10 civarındaki askeri, erlerimizin kısa tarama atışlarıyla düşürülünce birliğimizin morali yükselmiştir. Teğmenler Kemal Saldıraner ve Hilmi Sönmez, takımlarına süngü hücumu yaptırmış ve kaçan düşmanın bıraktığı dördü ağır yedi makineli tüfek, iki roketatar, bir havan, tabancalar ve mermileriyle birlikte piyade tüfekleri ele geçirmişlerdir.

2’nci Tabur ile irtibat sağlanmış, Hilmi Sönmez düşmanın terk ettiği mevzide iki manga ile kalarak bölüğün çekilmesini himaye etmiştir. Süngü hücumlarında bölüğün başçavuşu Haydar Yazgan, Astsubay Çavuş Muhittin Teoman, Çavuş İsmail, Recep Yılmaz kahramanlıklar sergilemişlerdir. Teğmen İhsan ile kolundan yaralı olmasına rağmen gayret gösteren Çavuş İbrahim büyük hizmet ve yararlılıklar göstermişlerdir. S 125-126  

Amerikan Kongresi tarafından 25-27 Ocak 1951’de yapılan muharebelerdeki başarılarından dolayı Türk Tugayı’na Mümtaz Birlik Nişanı ve Beratı verilmiştir. S 214 Ayrıca Güney Kore Cumhurbaşkanı da Cumhurbaşkanlığı Birlik Nişanı vermiştir. S 216

Kore Harbi sonundaki zayiat

    Üç yıl süren Kore Harbi, 220.000 Güney Kore askerinin ve 1.000.000 Koreli sivilin ölümüne neden olmuştur. Türk kuvvetlerinin Kore’ye ayak bastığı 19 Ekim 1950’den 27 Temmuz 1953 mütarekenin imzalandığı tarihe kadar 14.936 Türk askeri Kore’de çarpışmıştır. Muharebelere iştirak eden üç tugayımızın verdiği şehit miktarı 721 kişidir. Halen Pusan Şehitliğinde 462 Türk şehidi yatmaktadır.

    Kore Harbi’nin sona ermesinden sonra 1960 yılına kadar Türkiye Kore’ye bir tugay göndermiş ve en son giden 10’uncu Tugay olmuştur. Bu tarihten itibaren 1966 yılına kadar bir bölük gönderilmiş, 1966 yılından 1971 yılına kadar da her yıl manga büyüklüğünde şeref kıtası gönderilmiştir.

Not. Yazıdaki sayfa numaraları Gnkur Atase Bşk.lığı’nın “Kore Harbi’nde TSK Muharebeleri (1950-1953) isimli kitaptan çıkarılmıştır.