Ekonomilerde enflasyonla mücadele denildiğinde genellikle fiyat artışlarını düşürmekten söz edilir. Ancak Japonya’nın son 13 yıllık ekonomi hikâyesi bunun tam tersini ortaya koyuyor. Uzun yıllar deflasyonla, yani fiyatların sürekli gerilemesiyle mücadele eden Japonya, bu kez fiyat artışlarını kalıcı ve sürdürülebilir bir seviyeye taşımaya çalıştı. Japonya Merkez Bankası (BoJ), 30 Ekim 2026 tarihinde yaptığı açıklamayla enflasyonun yüzde 2’lik hedefle genel olarak uyumlu seviyeye ulaştığını ve bu düzeyin korunmasının beklendiğini duyurdu. Böylece 2013 yılında başlatılan uzun soluklu para politikası mücadelesinde önemli bir dönüm noktasına gelindi.
Deflasyondan enflasyona uzanan 13 yıl
Japonya, 1990'lı yıllarda yaşadığı varlık balonu krizinin ardından uzun süre ekonomik durgunluk ve fiyat gerilemesiyle mücadele etti. Tüketiciler fiyatların gelecekte daha da düşeceği beklentisiyle harcamalarını erteliyor, işletmeler yatırım kararlarında isteksiz davranıyor, ücretler yeterince artmıyordu. Bu durum ekonomik büyümeyi olumsuz etkileyen bir kısır döngü oluşturmuştu.
2013 yılında Japonya Merkez Bankası, hükümetle birlikte deflasyonu aşmak ve ekonomik faaliyetleri canlandırmak amacıyla yüzde 2 enflasyon hedefini belirledi. Bunun için genişleyici para politikaları, düşük faizler ve büyük ölçekli varlık alımları devreye sokuldu. Ancak Japon ekonomisinin fiyat artışlarına alışması kolay olmadı. Yıllarca süren parasal genişlemeye rağmen hedefe kalıcı biçimde ulaşmak mümkün olmadı.
Sonunda 2022 yılının ilkbaharından itibaren tüketici fiyatlarında daha belirgin artışlar görülmeye başlandı. Eylül 2026 itibarıyla Japonya'da çekirdek enflasyon yüzde 2,1'e yükseldi. Ağustos ayında bu oran yüzde 1,7 düzeyindeydi. Merkez Bankası, geçici unsurların etkisinden arındırılmış temel enflasyonun da yüzde 2 hedefiyle uyumlu hale geldiğini açıkladı.
Faizler artık farklı bir döneme giriyor
Japonya Merkez Bankasının en dikkat çekici kararlarından biri, enflasyon hedefine ulaşıldığını açıklamasına rağmen politika faizini yüzde 1,25 seviyesinde sabit tutması oldu. 30 Ekim tarihli toplantıda sekize karşı bir oyla alınan karar, bankanın aceleci davranmak istemediğini gösteriyor.
Hatırlanacağı üzere Japonya, yaklaşık on yıl boyunca son derece gevşek para politikası uygulamış, ancak Mart 2024'te faiz artırımlarına başlamıştı. Eylül 2026'da politika faizinin yüzde 1'den yüzde 1,25'e yükseltilmesi de bu normalleşme sürecinin önemli adımlarından biriydi.
Bundan sonraki süreçte temel mesele, enflasyonu yüzde 2 civarında tutarken ekonomik büyümeyi ve tüketimi olumsuz etkilememek olacak. Enerji fiyatlarındaki yükseliş, petrol maliyetleri, yenin değer kaybı ve yapay zekâ yatırımlarına bağlı yarı iletken talebindeki artış, Japonya'da fiyatlar üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturuyor.
Ekonomistler, bu gelişmelerin devam etmesi halinde aralık ayında yeni bir faiz artırımının gündeme gelebileceğini değerlendiriyor. Capital Economics değerlendirmelerinde politika faizinin 2027 ortalarına kadar yüzde 2 seviyesine ulaşabileceği öngörülüyor.
Japonya ekonomisi için yeni sınav
Enflasyon hedefine ulaşmak önemli bir başarı olmakla birlikte, bunun toplumun refahına nasıl yansıyacağı daha büyük önem taşıyor. Çünkü enflasyonun yüzde 2 olması, vatandaşların satın alma gücünün otomatik olarak arttığı anlamına gelmiyor. Ücretlerin fiyat artışlarını karşılaması, tüketimin güçlenmesi ve şirketlerin verimlilik yatırımlarını artırması gerekiyor.
Japonya Başbakanı Sanae Takaichi hükümetinin ekonomik büyümeyi destekleyen politikaları ile Merkez Bankasının enflasyonu kontrol altında tutma hedefi arasında hassas bir denge bulunuyor. Hükümetin büyümeyi önceleyen yaklaşımı, para politikasında daha temkinli adımlar atılmasına neden olabilir.
Türkiye açısından çıkarılacak dersler
Japonya'nın 13 yıllık deneyimi Türkiye açısından da önemli mesajlar içeriyor. Öncelikle enflasyonla mücadelenin kısa vadeli faiz kararlarından ibaret olmadığı açıkça görülüyor. Beklentilerin yönetilmesi, fiyat istikrarına güven duyulması, ücret politikalarının üretkenlikle uyumlu olması ve mali disiplinin korunması gerekiyor.
Türkiye'nin Japonya'dan alacağı en önemli ders, para politikasının kararlılıkla ve öngörülebilir biçimde uygulanmasıdır. Ancak her ülkenin ekonomik yapısı farklıdır. Japonya'nın uzun süre deflasyonla mücadele etmiş olması ile Türkiye'nin yüksek enflasyon geçmişi aynı politikaların uygulanabileceği anlamına gelmez.
Sonuç olarak Japonya, 2013 yılında belirlediği yüzde 2 enflasyon hedefine 13 yılı aşan bir mücadelenin ardından ulaştığını ilan etti. Şimdi önündeki asıl sınav, bu başarıyı kalıcı hale getirmek ve fiyat istikrarını sürdürülebilir ekonomik büyümeyle birleştirmek. Çünkü ekonomik başarı yalnızca enflasyon rakamlarının hedefe ulaşmasıyla değil, vatandaşların gelirlerinin, refahının ve geleceğe duyduğu güvenin artmasıyla ölçülür.
Kaynak: Euronews
